Perzische Golf
| Perzische Golf | |
| |
| De ligging van de Perzische Golf | |
| Locatie | Azië |
| Afmetingen | |
| Oppervlakte | 233.000 km² |
Portaal  WikiKidsAtlas
| |
De Perzische Golf is een zee in Azië. De zee ligt in geklemd tussen Iran en het Arabisch Schiereiland. Via de Straat van Hormuz is de Perzische Golf verbonden met de Golf van Oman. De Perzische Golf is onderdeel van de Indische Oceaan. Naast Iran liggen ook de Verenigde Arabische Emiraten, Saoedi-Arabië, Qatar, Bahrein, Koeweit, Irak en Oman aan de Perzische Golf.
De golf is erg belangrijk voor het vervoer van aardolie van de Golfstaten naar onder andere de Verenigde Staten en Europa. Om de Perzische Golf heen liggen woestijnen. Tijdens de Irak-Iranoorlog vielen die twee landen in deze zee elkaars olietankers aan, wat voor veel milieuschade zorgde. De Eufraat en de Tigris monden uit in de Perzische Golf.
Naam
De Perzische Golf is vernoemd naar Perzië. Dat was tot het begin van de 20e eeuw de naam van Iran. Hoewel Iran tegenwoordig geen Perzië meer heet, heet de zee nog steeds de Perzische Golf. De naam van de zee is dus nooit aangepast naar Iraanse Golf. De naam Perzische Golf is overigens al heel oud. De naam komt uit de tijd van de Achaemeniden. Die dynastie regeerde tussen 559 en 336 v.Chr. over Perzië.
Sinds de jaren 1960 noemen veel Arabische landen de zee de Arabische Golf. Die naam is ontstaan door invloed van het Arabisch nationalisme en het panarabisme. Ook speelt de ruzie tussen Iran en de Arabische landen een rol. Veel Arabische landen houden daarom de naam Arabische Golf aan. Die naam is ook te vinden in Arabische atlassen, naslagwerken, etc. Ook gebruiken Arabische landen vaak die naam in hun communicatie. Die naam is echter niet officieel. Internationaal wordt alleen de naam Perzische Golf erkend.
Door het naamconflict kiezen sommige atlassen en naslagwerken ervoor om de neutrale de Golf aan te houden.
Geschiedenis
Vroege geschiedenis
De Perzische Golf werd zo'n 2,5 miljoen jaar geleden gevormd tijdens het Paleolithicum. Tijdens de laatste ijstijd was het zeeniveau zo laag dat het gebied eerder een vochtige vlakte was. Enkel in de diepere delen stond er water. Door de ijstijd is het midden van de Perzische Golf ook zeer diep. Het huidige ecosysteem ontstond zo'n 12.000 tot 6.000 jaar geleden.
Tijdens de late steentijd ontstond de eerste landbouw aan de Perzische Golf. Ook was de oudst bekende beschaving ter wereld (de Sumeriërs) ontstonden in de buurt van de Perzische Golf. Die regio heet Mesopotamië en ligt in het noordwesten van de Perzische Golf. Later verspreidden die beschavingen naar de Perzische Golf. In rond 6.000 v.Chr. ontstonden de eerste handelsroutes over de zee. Aan de kusten van de Perzische Golf lagen enkele van de oudste beschavingen ter wereld.
Enkele duizenden jaren later ontstonden de eerste wereldrijken rondom de Perzische Golf. Voorbeelden zijn het Achaemenidische Rijk, het Macedonische Rijk, het Seleucidische Rijk en het Parthische Rijk. Een deel van de Zijderoute liep ook via de Perzische Golf. Onder de Perzische sjah Darius de Grote werd de Perzische Golf een belangrijke vaarroute voor de Perzen. Later liet Alexander de Grote tijdens zijn verovering van Perzië de Perzische Golf verkennen. Over de zee ontstonden vervolgens de meest mysterieuze verhalen. In Arabische mythes komt bijvoorbeeld de zaratan voor. Dat zou een gigantische zeeschildpad zijn met heel eiland op zijn schild.
Koloniale periode
In de 16e eeuw begonnen de Portugezen meer invloed in de Perzische Golf te krijgen. Vasco da Gama voer naar de golf om handel te drijven. Vervolgens hadden de Portugezen zo'n 250 jaar invloed in de regio. Dat leidde tot een conflict met het Ottomaanse Rijk dat ook graag invloed wilde hebben over de Perzische Golf. Ook de Nederlanders, de Britten en de Fransen richtten handelsposten en koloniën op in de regio. Portugese, Nederlandse, Britse en Franse handelaars kregen speciale voordelen. Uiteindelijk bleven de Britten en de Ottomanen over als de twee grootmachten in de regio. Na de Eerste Wereldoorlog bleven de Britten als enige over.
Tot aan de 19e eeuw had de Perzische Golf veel last van piraten. De golf werd zelfs de piratenkust genoemd. De Britten sloten vervolgens verslagen met de sjeiks in de regio. Door de Britse controle nam de piraterij af.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde de Perzische Golf een belangrijke rol. Via de golf konden de Geallieerden namelijk aan aardolie uit Iran en het Midden-Oosten komen. De Perzische Golf werd daarom ook wel de Perzische route genoemd. De Britten en de Sovjet-Unie werkten samen om die route te beschermen van de Asmogendheden. De Britten bleven tot aan de jaren 1970 een zeer belangrijke rol in de regio spelen.
Moderne geschiedenis
,_USS_William_H._Standley_(CG-32)_and_USS_Guadalcanal_(LPH-7)_escort_tanker_Gas_King_in_the_Persian_Gullf_on_21_October_1987_(6432283).jpg)
Tussen 1980 en 1988 speelde Perzische Golf een belangrijke rol tijdens de Iran-Irakoorlog. De Irakese president Saddam Hoessein wilde de controle over de Perzische Golf krijgen. Iran had echter een belangrijke positie, omdat het land samen met Oman de straat van Hormuz controleert. Op de Perzische Golf vonden verschillende gevechten tussen olietankers plaats. Ook tijdens de Golfoorlog (1990-1991) speelde de golf een rol. Irak viel toen buurland Koeweit binnen. Vanaf de jaren 1990 was het relatief stabiel in de regio. Desondanks liepen de spanningen tussen Iran en Arabische en westerse landen op. Westerse en Arabische landen waren bang dat Iran de straat van Hormuz als drukmiddel kon gebruiken. Sommige Arabische landen kozen daarom voor vriendelijke relaties met Iran, waaronder veel golfstaten.
Deze angst kwam opnieuw naar voren tijdens de Iranoorlog 2026. Iran besloot na Israëlische en Amerikaanse aanvallen om de straat van Hormuz af te sluiten. Daardoor kon er (haast) geen aardolie uit de Perzische Golf naar de rest van de oorlog worden verscheept. Door de afsluiting stegen de olieprijzen sterk.
Geografie
Beschrijving
De Perzische Golf is verbonden met de Golf van Oman via de straat van Hormuz. In het noorden van de Perzische Golf ligt Iran en in het zuiden het Arabisch Schiereiland. In het westen ligt de rivierdelta van de Sjatt al-Arab. Daar mondden onder andere de Tigris en de Eufraat uit in de Perzische Golf. De Perzische Golf is 989 kilometer lang en slechts 56 kilometer op het dunste plekje. De gemiddelde diepte is 50 meter, maar op sommige plekken kan de golf wel 90 meter diep zijn.
De volgende landen liggen aan de Perzische Golf. Zij staan in onderstaand lijstje op volgende van kustlijn:
Iran - 1.536 km
Saoedi-Arabië - 1.300 km
Verenigde Arabische Emiraten - 900 km
Qatar - 563 km
Koeweit - 499 km
Bahrein - 161 km
Oman - 100 km
Irak - 58 km
Oman grenst via de exclave Musandam aan de Perzische Golf.
Eilanden
In de Perzische Golf liggen enkele honderden eilanden. Het land Bahrein bestaat zelfs enkel uit eilanden. Het grootste eiland in de Perzische Golf is Qishm in de buurt van de straat van Hormuz. Andere belangrijke eilanden zijn Kish, Tarut, Dalma en Bubiyan.
Verschillende golfstaten hebben ook kunstmatige eilanden in de Perzische Golf laten aanleggen. Die eilanden vindt je vooral in Dubai, Bahrein en Qatar. Zo zijn er de wereldeilanden die samen een wereldkaart uitbeelden en de Durrat Al Bahrain die samen een palmboom uitbeelden.
Havensteden
Aan de Perzische Golf liggen verschillende havensteden, waaronder:
Het water
Het water in de Perzische Golf is zouter dan in de Indische Oceaan. Daardoor zakt dat zoute water naar de bodem. Aan de oppervlakte bevindt zich het minder zoute water van de Indische Oceaan.
Natuur
De Perzische Golf heeft een unieke natuur. Dat komt doordat de zee min of meer afgesloten is van andere zeeën. Daardoor heeft de Perzische Golf zich ontwikkeld tot een unieke gebied. In de Perzische Golf komen verschillende diersoorten voor. Zo wonen in de zee meer dan 700 soorten vissen. Daarnaast komen er andere dieren voor zoals bruinvissen en dolfijnen. Soms komen er ook walvissen en orka's in de Perzische Golf voor. Deze dieren zwemmen soms in de Perzische Golf. Door de walvissenjacht in de Indische Oceaan is het aantal echter afgenomen. Daardoor komt dat minder vaak voor. Boven en rond de zee zijn er ook veel vogelsoorten te vinden, waaronder de rode flamingo en de kleine spotvogel.
In de zee komen ook veel verschillende koraalriffen voor. Deze koraalriffen worden echter bedreigd door olieboringen, de scheepsvaart en klimaatverandering. De koraalriffen zijn een belangrijke plaats voor de vissen in de Perzische Golf. Meer dan 80% van alle vissoorten in de zee komen voor bij de koraalriffen. Een ander bijzonder landschap zijn de mangroves.
Economie
De Perzische Golf is een belangrijke economische zone in de wereld. In de bodem van de Perzische Golf zit namelijk veel aardolie en aardgas. Daarnaast is er ook veel aardolie en -gas te vinden in de omliggende landen. Landen als Iran, Saoedi-Arabië, Koeweit, Irak, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Bahrein en Oman verdienen een hoop geld aan die aardolie. Zo'n 25% van de hele aardolieproductie wereldwijd gaat via de Perzische Golf naar onder meer Azië, Europa en de Verenigde Staten. Ook produceren deze landen zo'n 35% van al het aardgas in de wereld. Het grootste gedeelte gaat via de straat van Hormuz. Die straat wordt gecontroleerd door Oman en Iran.
Naast aardolie en aardgas wordt er veel kunstmest in de regio gemaakt. Landen als Iran en Saoedi-Arabië produceren bijvoorbeeld veel stikstof en ammoniak. Die stoffen zijn nodig voor kunstmest. Die kunstmest wordt wereldwijd gebruikt in de landbouw. 30% van de kunstmesthandel gaat via de Perzische Golf. Daarnaast importeren veel landen in de regio voedsel via de Perzische Golf.
Galerij
-
Twee doejongen in de Perzische Golf -
Olietankers op de Perzische Golf -
Doha, de hoofdstad van Qatar -
Dubai tijdens de avond -
Een strand aan de Perzische Golf -
Koraalriffen
