Macedonische Rijk
| Macedonische Rijk Μακεδονική αυτοκρατορία | |
|
334 - 301 v.Chr.
| |
|---|---|
.png)
| |
| Het Macedonische Rijk rond 326 v.Chr. op haar hoogtepunt | |
| Algemeen | |
| Hoofdstad | Pella en Babylon |
| Politiek | |
| Bestuursvorm | Monarchie |
| Staatshoofd | Koning |
| Dynastie | Argeaden |
| Overig | |
| Godsdienst(en) | Griekse mythologie, Mesopotamische mythologie, Egyptische mythologie, zoroastrisme, jodendom, hindoeïsme, etc. |
| Taal | Grieks (Koinè), Babylonisch, Perzisch, Aramees, Koptisch, Hebreeuws |
Portaal  WikiKidsAtlas
| |
| Portaal
Griekse Oudheid
| |
Het Macedonische Rijk was de naam voor het rijk van Alexander de Grote. Dat rijk bestond van 334 v.Chr. tot en met 301 v.Chr. Alexander de Grote was koning van Macedonië, een land op de Balkan ten noorden van de Griekse stadstaten. De Macedoniërs hadden echter de Griekse cultuur overgenomen. Zij hingen de Griekse mythologie aan en spraken ook Grieks. Tegen de tijd dat Alexander de Grote aan de macht kwam waren de meeste Griekse stadstaten al onderdeel van Macedonië.
Alexander de Grote wist het land uit te breiden met gigantische veroveringen. Hij wist namelijk het Perzische Rijk van de Achaemeniden te veroveren. Aan het einde van zijn leven reikte het Macedonische Rijk van Griekenland en Egypte tot aan India. Na de dood van Alexander de Grote in 323 v.Chr. braken er verschillende oorlogen uit over de opvolging. Uiteindelijk werd het Macedonische Rijk in 301 v.Chr. opgesplitst in vier delen. Het grootste gedeelte (waaronder Perzië) ging naar de Seleucus I Nicator. Hij stichtte vervolgens het Seleucidische Rijk. Egypte ging naar Ptolemaeus I Soter die vervolgens de dynastie van de Ptolemaeën stichtte. Macedonië en Griekenland gingen naar Kassander en het westen van Turkije ging naar Lysimachus.
Het Macedonische Rijk staat ook wel bekend als het Alexandrijnse Rijk of het Griekse Rijk. De periode wordt in Perzië ook wel het hellenisme genoemd. Het Macedonische Rijk was een voorbeeld van een wereldrijk. Het bijzondere aan het rijk is dat Alexander de Grote in zo'n korte tijd zo'n groot gebied veroverde.
Voorgeschiedenis
Koninkrijk Macedonië
In de Griekse oudheid lag in het noorden van de Griekse stadstaten een land genaamd Macedonië. Macedonië werd in de 7e eeuw v.Chr. gesticht. De Macedoniërs beschouwden zichzelf als Grieks. Zij hadden namelijk de Griekse cultuur overgenomen. Ook geloofden zij in de Griekse mythologie. Naast hun eigen taal spraken zij ook Grieks. Het onduidelijk of de Macedoniërs ook een Grieks volk waren. De Grieken zelf zagen de Macedoniërs namelijk als barbaren.
Onder koning Philippus II breidde Macedonië haar macht over de Griekse stadstaten uit. Hij wist de regio's Thracië en Thessalië te veroveren. Ook had Philippus een gigantische invloed over Griekse steden als Athene en Thebe. In 336 v.Chr. werd Philippus II vermoord. Na zijn dood was onduidelijk wie hem zou opvolgen, maar Antipater riep Alexander de Grote uit tot de nieuwe koning van Macedonië. Alexander kreeg veel steun, omdat de andere zonen van Philippus ongeschikt waren.
Het koninkrijk Macedonië mag niet verward worden met het land Noord-Macedonië. Noord-Macedonië verwijst dan ook naar de landstreek Macedonië (die deels in Griekenland ligt). Hoewel Noord-Macedoniërs zich graag als de nakomelingen van Alexander de Grote beschouwen, zijn zij eigenlijk een Slavisch volk dat nauw verwant is aan de Bulgaren.
Perzische Rijk
Ondertussen werd het reusachtige Perzische Rijk bestuurd door de Achaemeniden. Tegen het einde van de Achaemenidische periode was er veel onrust in het rijk. De Achaemeniden hadden namelijk gebieden verloren in onder meer Egypte. Later wisten zij die gebieden terug te veroveren. Desondanks was het land in verval. Voordat sjah Darius III aan de macht kwam, was er zelf hele erfopvolgingscrisis.
Voor de Grieken was de Perzen hun aartsvijand. Onder sjah Darius de Grote en Xerxes I hadden de Perzen twee maal geprobeerd om Griekenland te veroveren. Tijdens die twee invasies (de Perzische Oorlogen) wisten de Grieken beide keren te winnen. De Perzen hadden destijds zelfs de stad Athene volledig verwoest. Tegen de tijd dat Alexander de Grote aan de macht kwam, waren de Perzische Oorlogen al meer dan 100 jaar geleden afgelopen. Sindsdien was er vrede tussen de Grieken en de Perzen. Desondanks voelden de Grieken nog steeds een intense haat voor de Perzen.
Geschiedenis
Machtsovername van Alexander
Toen Alexander de Grote aan de macht kwam in 336 v.Chr., was hij slechts 20 jaar oud. Na dood van zijn vader ontstonden verschillende opstanden in Griekse stadstaten. Voorbeelden zijn Thebe, Athene en Thessalië. Ook de volkeren in Thracië kwamen in opstand. Alexander wist besloot met een leger van 3.000 man de opstanden neer te slaan. De Thessaliërs gaven zich vrijwel direct over toen zij Alexander zagen. Hij trok daarna verder naar de Peloponnesos. Onderweg gaf Athene zich over. Alexander gaf alle opstandelingen een pardon. Dat betekent dat hun opstand vergeven werd.
Alexander was van plan om naar Azië te trekken. Toch waren in het noorden nog steeds Thracische opstanden. In de lente van 335 v.Chr. trok bij met een leger naar de regio. Hier wist hij het gebied tussen de noordelijke grens en de Donau vrij te stellen. Ondertussen kwamen de inwoners van Thebe en Athene opnieuw in opstand. Alexander trok meteen terug naar Griekenland. Daarna stopten de opstanden, behalve in Thebe. Alexander verwoestte Thebe en verdeelde het grondgebied onder andere stadstaten. De Atheners waren daardoor zo bang dat zij zich definitief overgaven aan Alexander.
Veroveringen in Klein-Azië
In 334 v.Chr. besloot Alexander om de Dardanellen over te steken naar het westen van het huidige Turkije. Dat gebied behoorde destijds tot het Perzische Rijk van de Achaemeniden. De Achaemeniden hadden het gebied al zo'n 200 jaar bestuurd. Hun reusachtige rijk reikte van Turkije en Egypte tot aan India. In die tijd stond het rijk onder leiding van sjah Darius III. Hij nam Alexander als eerste niet serieus. Macedonië was weliswaar een grootmacht in de regio, maar Perzië was vele mate groter.
Memnon van Rhodos maakte zich wel zorgen over de opkomst van Alexander. Hoewel hij Grieks was, koos hij de kant van de Perzen. Hij wilde dat de Perzen de tactiek van de verschroeide aarde toepasten. Dat betekent dat de Perzen grote stukken land, dorpen en steden in de brand staken. De Macedonische troepen zouden daardoor geen voedsel en andere middelen vinden. Ze zouden door de honger en vermoeiing terug moeten keren. De gouverneur (satraps) van de regio vond dat een slecht idee. Alexander kon daardoor steeds verder oprukken. Uiteindelijk werden de gouverneurs in het westen van Turkije wakker.
In de buurt waar ooit Troje lag, vond de slag aan de Granicus plaats. De Macedoniërs konden deze slag winnen. Na de slag wist Alexander zijn macht in de regio te verstevigen. De gouverneurs trokken zich terug en Alexander benoemde nieuwe gouverneurs in de regio. In Macedonië had Alexander zijn goede vriend Antipater tot regent benoemd. Antipater gebruikte zijn macht om tirannen en dictators aan de macht te laten komen in de Griekse stadstaten. Deze mensen waren trouw aan Alexander. Op die manier was het risico op een machtsovername minimaal. Alexander kon steeds verder Azië binnendringen ondertussen.
De Perzen probeerden via het water terug te slaan. Alexander had weliswaar een groot leger, maar slechts een kleine marine. De Perzen vielen hem daarom steeds via het water lastig. De Perzische vloot zeilde naar Halicarnassus. Eenmaal in die stad besloot Alexander om Halicarnassus te belegeren. De voormalige koningin van Carië, Ada, besloot echter Alexander te helpen. Alexander maakte gebruik van spionnen in de stad. De Perzen realiseerden zich uiteindelijk dat Halicarnassus in handen van de Macedoniërs zou vallen. Daarom stak Memnon Halicarnassus in de brand, waardoor een groot deel verwoest werd. Alexander had nu de macht over de regio. Hij maakte Ada zijn nieuwe gouverneur.
Veroveringen in het Levant, Mesopotamië en Egypte
In 332 v.Chr. trok Alexander de Grote verder naar de stad Tyrus in het huidige Libanon. Tyrus was een belangrijke havenstad voor de Perzen. Ook was Tyrus de belangrijkste stad in de regio. Tyrus wilde zich neutraal houden tijdens de oorlog. Toch stuurde Alexander een onderhandelingsteam naar de stad. Tyrus weigerde dat echter. Alexander kon de stad echter moeilijk innemen. Tyrus lag op een eiland en hij had geen grote zeevloot. Daarom bedacht hij iets bijzonders: op een ondiep stuk tussen Tyrus en het vasteland liet hij een dijk aanleggen. Die dijk was maar liefst een kilometer lang. Op die manier kon hij het eiland via land aanvallen.
Na de verovering van Tyrus kreeg Alexander de Grote wel een grote zeevloot. Veel Perzische schepen trokken terug naar de havensteden. Die havensteden waren inmiddels door de Grieken veroverd. De schepen waren altijd trouw aan de stad waar ze vandaan kwamen. Doordat Alexander de controle over de steden hadden, waren de schepen nu trouw aan hem.
Na de val van Tyrus trok hij verder naar Egypte. In de Gazastrook werd hij kort tegengehouden, maar uiteindelijk viel ook dat gebied. In Egypte werd Alexander als held ontvangen. Hij kroonde zichzelf tot farao. In Egypte liet zou hij uiteindelijk de stad Alexandrië bouwen. Die stad is naar hem vernoemd. Vervolgens trok hij verder naar Mesopotamië waar hij het huidige Syrië en Irak veroverde.
Verbranding van Persepolis
Vanuit Mesopotamië trokken Alexander de Grote en zijn leger door naar het huidige Iran. Zij namen eerst Babylon en vervolgens Susa in. Darius III begon te beseffen dat Alexander de Grote uit was op zijn hele rijk. Hij vroeg zijn gouverneurs om trouw aan hem te blijven. Toch kozen de gouverneurs vrijwel altijd de kant van Alexander de Grote. Uiteindelijk besloot Bessus, een gouverneur, om Darius III neer te steken. Bessus verklaarde zichzelf vervolgens koning van het oostelijke deel van het Perzische Rijk. Darius III werd gevonden door een van de mannen van Alexander de Grote. Darius III overleed uiteindelijk en zou Alexander de Grote als zijn opvolger benoemd hebben. Zijn dood betekende het einde van de Achaemeniden.
Vervolgens besloot Alexander om een oorlog tegen Bessus te voeren. Hij wist de Perzen en Grieken te verenigen tegen Bessus. De Perzen wilden de Grieken uit hun land hebben, maar de Grieken waren nodig om het land veilig te stellen. Alexander nam ook de kleding en stijl van de Perzen over. De Grieken waren daar niet zo blij mee. Via de Koninklijke Weg trokken zijn troepen naar Persepolis. Tijdens zijn aanval werd Persepolis verwoest door een brand. Het is onduidelijk of dat een ongeluk of expres was. Mogelijk was de verwoesting wraak voor de Perzische verwoesting van Athene tijdens de Tweede Perzische Oorlog.
Oostelijke en Indische campagnes
Na de verbranding van Persepolis wist hij het noordoosten van het Perzische Rijk veilig te stellen. Uiteindelijk trok hij naar de Indusrivier in het zuidoosten. De Grieken geloofden destijds dat de wereld eindigde bij de Indusrivier in India. Het doel van Alexander de Grote was om de gehele bekende wereld onder één vorst te brengen. Eenmaal aangekomen in India ontdekte Alexander dat er achter de Indusrivier nog hele stukken onbekend land lagen. Hij besloot daarom een aantal campagnes te voeren voor de gebieden.
Toch lagen op het Indisch subcontinent als twee belangrijke landen. In het noorden was er het Nandarijk en in het zuiden het rijk van de Gangaridai. Voor de Grieken waren die volkeren net iets te sterk. Alexander wist met moeite enkele gebieden te veroveren en onder zijn controle te brengen. Dat kwam deels doordat die gebieden volledig onbekend waren voor de Grieken.
Alexander de Grote probeerde zijn leger te overtuigen om verder in India in te trekken. Zijn doel was zelfs om het gehele Indisch subcontinent te veroveren. Een van zijn generaals, Coenus, gaf echter tegengas. Hij stelde dat hij en de andere soldaten hun ouders, vrouwen, kinderen en thuisland weer wilden zien. Veel soldaten waren namelijk al meer dan 10 jaar bezig met vechten. Alexander besloot daarom om terug te keren naar Macedonië. Hij had namelijk geen steun van zijn leger. Op de terugweg overleed Alexander in de stad Babylon in 323 v.Chr. Hij was toen slechts 32 jaar oud. Op zo'n jonge leeftijd wist hij een van de grootste wereldrijken uit de geschiedenis te stichten.
Na Alexander de Grote
Na de dood van Alexander de Grote ontstond een probleem: er was geen opvolger. Zijn dood werden min of meer twee koningen benoemd. De eerste koning was de broer van Alexander, Philippus III. Hoewel Philippus III oud genoeg was om te regeren, had hij mentale problemen en epilepsie. Als kind was hij vergiftigd door Olympias (de moeder van Alexander). De andere koning was de zoon van Alexander, Alexander IV. Het probleem was dat die zoon slechts zes jaar oud was. Hij was dus veel te jong om te regeren. Daarom werd er een rijksregent aangewezen die voor de koningen bestuurde. Tussen 323 en 317 v.Chr. waren er verschillende regenten, waaronder Antipater en Kassander. In 310 v.Chr. werd Alexander IV vermoord, waarna Philippus III als enige koning overbleef.
Koninkrijk van Ptolemaeus I Soter (Egypte)
Koninkrijk van Kassander (Macedonië en Griekse stadstaten)
Koninkrijk van Lysimachus (Thracië en West-Turkije)
Koninkrijk van Seleucus I Nicator (Seleucidische Rijk)
Ondertussen waren er verschillende oorlogen in het gigantische rijk ontstaan. De verschillende diadochen (gouverneurs) streden met elkaar om gebieden. De oorlogen worden de diadochenoorlogen genoemd. Een van de problemen was dat de verschillende gebieden in het Macedonische Rijk niets met elkaar te maken hadden. Zij werden kort geleden in één rijk verenigd zonder dat zij een gezamenlijke identiteit hadden. Na de dood van Alexander de Grote viel het enige weg dat hun samenhield: een sterke leider.
Uiteindelijk viel het Macedonische Rijk in 301 v.Chr. helemaal uiteindelijk. Het rijk viel uiteen in vier delen:
- Ptolemaeus I Soter kreeg Egypte, waar hij vervolgens de dynastie van de Ptolemaeën stichtte.
- Seleucus I Nicator kreeg het reusachtige gebied van het Levant tot aan de Indusrivier. Hij stichtte vervolgens de dynastie van de Seleuciden.
- Lysimachus kreeg het westen van Turkije en Thracië.
- Kassander kreeg Macedonië en de rest van Griekenland.
Samenleving
Staatsinrichting
_(cropped)_1.jpg)
Het Macedonische Rijk werd bestuurd als koninkrijk. In dat koninkrijk had de koning de absolute macht. Hij werd geholpen door pages, bodyguards, militairen en edelen. Het is onduidelijk of die groepen ook officieel de macht met de koning deelden. In het Macedonische Rijk waren religie en de staat nauw met elkaar verbonden. Zo hadden veel bestuurders ook een religieuze functie.
Door de grootte van het land was het Macedonische Rijk verdeeld in verschillende provincies. Zij werden bestuurd door gouverneurs. Sommige gebieden behielden hun oorspronkelijke bestuur onder de Macedoniërs. Zo mochten Athene en Thessaloniki hun democratie behouden na de verovering van de Macedoniërs.
Identiteit
De naam Macedonische Rijk is pas later ontstaan. Het is onduidelijk hoe het gebied in de tijd van Alexander de Grote heette. Zelf had Alexander de Grote vier verschillende titels:
- Koning van Macedonië
- Farao van Egypte
- Sjah van Perzië
- Koning van Azië
Alexander de Grote was zelf Macedonisch en hing de Griekse cultuur aan. Later nam hij elementen uit de Egyptische en Perzische cultuur over. Zo droeg hij Egyptische kleding en behield de gouverneurs van Perzië. Het Macedonische Rijk was dus geen echte uitbreiding van de Macedonische/Griekse cultuur. Die cultuur kreeg echter wel een invloed in de veroverde gebieden.
Om die reden wordt vaak gesproken over het Rijk van Alexander de Grote of het Alexandrijnse Rijk. Sommige historici spreken van het Griekse Rijk. Toch zorgt die benaming voor verwarring met het Byzantijnse Rijk. Dat rijk werd namelijk ook wel het Griekse Rijk genoemd. De Zon van Vergina wordt vaak gebruikt als het symbool voor het rijk.
Religie
.jpg)
De belangrijkste religie van het Macedonische Rijk was de Griekse mythologie. De Macedoniërs hadden lang voor Alexander de Grote de mythologie van de Grieken overgenomen. Toch waren er enkele verschillen met de Grieken. De Macedoniërs hadden grotendeels dezelfde goden als de Grieken, maar soms hadden zij een andere "nadruk". De oppergod Zeus was bijvoorbeeld ook de koninklijke beschermgod. Ook zouden Macedonische koningen afstammen van Herakles. Religie was dus meer verbonden met landsbestuur in Macedonië. In de meeste Griekse stadstaten claimden de heersers niet zo'n goddelijke afkomst. De Macedoniërs hadden ook eigen legendes. Toch zijn daarvan weinig bewaard gebleven. De Macedoniërs beschreven die legenden namelijk zeer slecht.
In het gigantische Macedonische Rijk waren er ook andere religies. Voorbeelden zijn de Egyptische mythologie, de Mesopotamische mythologie, het hindoeïsme, het jodendom en het zoroastrisme. De Perzen geloofden namelijk in godsdienstvrijheid. Hoewel de Achaemeniden zelf het zoroastrisme aanhingen, mochten alle volkeren hun eigen religie aanhangen. Onder de Macedoniërs bleef die godsdienstvrijheid min of meer bestaan. Dat was deels uit noodzaak: het Macedonische Rijk had veel religies. Door één religie aan de gehele bevolking op te leggen, zouden er vele oorlogen bestaan. Alexander de Grote voerde daarom een beleid van tolerantie.
Ook probeerde Alexander de verschillende mythologieën te verbinden. In Egypte claimde hij bijvoorbeeld dat hij de zoon van de Egyptische god Amon was. Ook bezocht hij tempels van andere religies. Onder de Macedoniërs ontstonden daardoor cultussen die verschillende religies mengden. Dat gebeurde veel in Egypte waar de Griekse goden met de Egyptische goden gemengd werden. Ook gebeurde dat in Perzië, waar de Griekse en Perzische goden met elkaar verenigd werden tot één godheid.
Het leger
Onder Phillipus II kreeg Macedonië een professioneel leger. Daarbij werden veel strijdtechnieken van de Griekse stadstaten overgenomen. Het Macedonische leger bestond naast Macedoniërs ook uit soldaten uit Kreta, Illyrië en Thracië. Later werd dat onder Alexander de Grote uitgebreid met soldaten uit andere gebieden in Griekenland en zelfs uit veroverde gebieden in Perzië.
Het Macedonische leger was voornamelijk sterk op het land. Het leger beschikte over een grote infanterie en een grote cavalerie. Op het water waren de Macedoniërs veel minder sterk.
Kunst en cultuur
De Macedoniërs hadden tegen de tijd van Alexander de Grote al de Griekse cultuur overgenomen. Die cultuur was wel gemengd met de lokale Macedonische cultuur. Daardoor zijn er kleine verschillen tussen de Griekse cultuur in Macedonië en de Griekse cultuur in Griekse stadstaten. De meeste bouwwerken van het Macedonische Rijk bevinden zich in Macedonië en Griekenland zelf. In die gebieden liet Alexander de Grote paleizen en theaters bouwen. De archeologische site van Aigai in het huidige Griekenland is een belangrijk overblijfsel van de Macedonische cultuur.
Buiten Macedonië en Griekenland zijn er weinig resten uit het deze tijd te vinden. Dat komt doordat het Macedonische Rijk slechts een korte tijd bestond. De Griekse bouwwerken in Perzië, Egypte en het Levant werden pas na het Macedonische Rijk gebouwd. Zo lieten de Ptomelaeën in Egypte en de Seleuciden in Perzië gebouwen in de Griekse stijl bouwen. Andere gebouwen (zoals het Mausoleum van Halicarnassus en de Tempel van Artemis in Efeze) werden lang voor de tijd van Alexander de Grote bouwen.
In 332 v.Chr. stichtte Alexander de Grote de stad Alexandrië in het huidige Egypte. Die stad zou later uitgroeien tot de hoofdstad van Egypte onder de Ptomelaeën. De Pharos van Alexandrië en de bibliotheek van Alexandrië werden pas later gebouwd. Overigens had Dinocrates van Rhodos een ander plan voor Alexandrië. Op de berg Athos stelde hij een nieuwe stad voor Alexander voor. De berg zou veranderd worden in een gigantisch standbeeld van Alexander de Grote. In zijn ene kant zou een stad gebouwd worden. Vanuit zijn andere hand zou er een waterval stromen in een meer. Het project was echter zo gigantisch dat het nooit uitgevoerd werd.
Kaart
