Sikkim

Sikkim is in dielsteat yn it noardeasten fan Yndia yn 'e Himalaya. It is de op ien nei lytste en de tinste befolke steat fan it lân. Sikkim grinzget yn it noarden en easten oan Tibet (Sina), yn it súdeasten oan Bûtan, yn it westen oan Nepal en yn it suden oan 'e dielsteat West-Bingalen. De steat stiet bekend om syn biologyske ferskaat, syn alpine klimaat en de Kanchenjunga, de heechste berch fan Yndia.

Sikkim
Dielsteat fan Yndia
Boedabyld yn it Boedapark fan Ravangla
Symboalen
Algemien
Lân	Yndia
Haadstêd	Gangtok
Grutste stêd	Gangtok
Distrikten	6
Befolking
Ynwennertal	610.577 (2011)
Befolkingsticht.	86 ynw./km²
Talen	Nepaleesk, Sikkimeesk, Lepcha
Religy	Hindoeïsme 57,8% Boedisme 27,4% Kristendom 9,9% Oars 4,9%
Geografy
Oerflak	7.096 km²
Heechste punt	280 - 8.586 m
Oar
Stifting	16 maaie 1975
ISO 3166-2	IN-SK
Tiidsône	IST (UTC+5:30)
Offisjele webside
sikkim.gov.in
Kaart
Lokaasje fan Sikkim yn Yndia

Geografy

De Kanchenjunga sjoen fanút Darjeeling.

It lânskip fan Sikkim wurdt folslein bepaald troch de bergen fan 'e Himalaya. Hast de hiele steat is bergeftich, mei hichteferskillen dy't fariëarje fan 280 meter yn 'e rivierdellingen oant de 8.586 meter hege Kanchenjunga. De Kanchenjunga is de op twa nei heechste berch fan 'e wrâld en wurdt troch de Sikkimezen as hillich beskôge.

De wichtichste rivier is de Teesta, dy't de steat fan noard nei súd trochsnijt en foar Sikkim tige wichtich is. Sikkim hat hûnderten alpine marren, wêrfan de Tsomgo-mar ien fan 'e meast ferneamde is.

Skiednis

It Keninkryk Sikkim wie oant 1975 in ûnôfhinklik keninkryk (in monargy) ûnder de lieding fan de Chogyal-dynasty. It keninkryk waard yn 1642 stifte. Yn 'e 19e iuw waard it in protektoraat fan Britsk-Ynje.

Nei de ûnôfhinklikens fan Yndia yn 1947 bleau Sikkim in protektoraat, mar nei politike ûnrêst en in referindum yn 1975 stimde de befolking foar de ôfskaffing fan 'e monargy.

Op 16 maaie 1975 waard Sikkim offisjeel de 22ste dielsteat fan 'e Republyk Yndia.

Befolking

De befolking fan Sikkim is unyk troch har mingde oarsprong. De oarspronklike bewenners binne de Lepcha's en de Bhutia's, mar hjoed-de-dei foarmje de Nepalezen de grutste etnyske groep.

Befolkingsûntwikkeling (1951–2011)

Jier	1951	1961	1971	1981	1991
Ynwennertal	137.725	162.189	209.843	316.385	406.457
Jier	2001	2011
Ynwennertal	540.851	610.577

Religy

It Boedisme spilet in enoarme rol yn it deistich libben en it lânskip fan Sikkim, al is it Hindoeïsme no de grutste religy troch de ymmigraasje út Nepal wei. Opfallend is de rappe groei fan it kristendom, dat tusken 2001 en 2011 tanaam fan 6,7% nei 9,9%. Dy groei fynt benammen plak ûnder de Nepaleeske mienskip en de lânseigen stammen.

Sai-timpel yn Namchi.

It Rumtek-kleaster, ien fan de wichtichste Boedistyske kleasters.

Religy yn Sikkim

Religy	% (2001)	% (2011)	Ferskil (%)
Hindoeïsme	60,9%	57,8%	-3,1%
Boedisme	28,1%	27,4%	-0,7%
Kristendom	6,7%	9,9%	+3,2%
Oars (Islam, Sikhisme)	4,3%	4,9%	+0,6%

Grutste plakken yn Sikkim

De befolking konsintrearret him benammen yn it eastlike en súdlike part fan 'e steat.

Rang	Plak	Distrikt	Ynwennertal (2011)	Funksje
1	Gangtok	Gangtok	100.286	Haadstêd, kultureel sintrum
2	Upper Tadong	Gangtok	22.670	Wichtich foar ûnderwiis. In saneamde census-town
3	Namchi	Namchi	12.190	Haadplak fan it suden en beafeartsplak
4	Singtam	Gangtok	5.868	Hannelssintrum oan 'e Teesta
5	Rangpo	Pakyong	5.993	Grinsstêd en poarte nei West-Bingalen

Kultuer

Sikkim hat in rike Tibetaansk-Boedistyske kultuer. Der binne mear as 200 Boedistyske kleasters (gompa's) yn 'e steat, wêrfan Rumtek en Enchey de meast ferneamde binne.

Dûnsjende muonts op it Tibetaanske Nijjiersfeest.

Hoewol't it Boedisme kwa oantallen in minderheid wurden is, binne de Boedistyske festivals noch altyd de kulturele hichtepunten fan it jier dêr't de hiele mienskip oan meidocht. Losar is it Tibetaanske Nijjiersfeest, dat meastentiids yn febrewaris falt. It is in tiid fan famyljegearkomsten en symboalyske rituelen om it kwea fan it âlde jier te ferdriuwen. De strjitten fan Gangtok wurde dan fersierd mei gebedsflaggen en der wurde spesjale dûnsen útfierd yn 'e kleasters.

Saga Dawa wurdt beskôge as de hillichste dei foar de Boedisten yn Sikkim. Op dy dei wurde de berte, de ferljochting en de dea fan 'e Boeda betocht. In hichtepunt is de grutte prosesje yn Gangtok.

Ekonomy

Sikkim is de grutste produsint fan swarte kardemom yn Yndia. Dit krûd is ien fan 'e wichtichste eksportprodukten fan 'e steat. Dêrnjonken wurdt ek gember, kurkuma en fruit produsearre. Yn 2003 naam Sikkim it beslút om folslein oer te stappen op biologyske lânbou. Dat doel waard yn 2015 helle, wêrmei't Sikkim de earste biologyske dielsteat fan Yndia waard. Sûnt dy tiid is it brûken fan gemyske bestridingsmiddels en keunstdong ferbean.

Ferskillende grutte Yndiaaske farmaseutyske bedriuwen hawwe fabriken opset yn Sikkim. Dêrnjonken eksportearret de steat ek elektrisiteit troch de wetterkrêftsintrales.

De lêste jierren hat it regear fan Sikkim ek in soad ynset op it stimulearjen fan it eko-toerisme. Foar dat doel hat it regear in soad ynvestearre yn nije diken en de oanlis fan in fleanfjild, Pakyong Airport, dat yn 2018 iepene waard.

Bestjoer

Sûnt 2021 hat Sikkim 6 distrikten ynstee fan 4. De âlde nammen (East, West, Noard en Súd) binne offisjeel feroare nei de nammen fan 'e haadplakken en der binne twa nije distrikten (Soreng en Pakyong) tafoege. It bestjoer sit yn Gangtok.

Distrikt	Haadplak	Lokaasje	Inw. (2011)	Oerflak (km²)
Gangtok (foarhinne East-Sikkim)	Gangtok		281.293	954
Mangan (foarhinne Noard-Sikkim)	Mangan		43.354	4.226
Namchi (foarhinne Súd-Sikkim)	Namchi		146.742	750
Gyalshing (foarhinne West-Sikkim)	Gyalshing		136.299	1.166
Pakyong (nij sûnt 2021)	Pakyong		*	*
Soreng (nij sûnt 2021)	Soreng		*	*

* De ynwennertallen fan Pakyong en Soreng binne by de folkstelling fan 2011 noch ûnderdiel fan Gangtok en Geyzing.

Natoer

In grut part fan 'e steat is beskerme natoergebiet.

Nasjonaal Park Khangchendzonga

De reade panda, it steatsdier fan Sikkim.

It wichtichste park is it Nasjonaal Park Khangchendzonga, dat likernôch 35% fan it oerflak fan 'e steat beslacht. It stiet op 'e UNESCO-Wrâlderfgoedlist as in mingd erfgoed (sawol natoer as kultuer).

Sikkim hat mear as 500 soarten orgideeën en 11 soarten fazanten. Yn 'e steat komme de seldsume sniepanter foar en de Tibetaanske wolf. It nasjonale dier fan Sikkim is de reade panda.

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Sikkim fan Wikimedia Commons.