Assam

Assam is in dielsteat yn it noardeasten fan Yndia. De steat leit yn 'e delling fan 'e rivier de Brahmaputra en stiet bekend om de teeproduksje en syn rike natoer. Assam grinzget yn it noarden oan Bûtan en Arunachal Pradesj, yn it easten oan Nagaland en Manipur, yn it suden oan Mizoram, Tripura en Meghalaya, en yn it westen oan West-Bingalen en Bangladesj. De haadstêd is Dispur. Guwahati is de grutste stêd fan 'e steat en de wichtichste poarte nei it noardeasten fan Yndia. Guwahati hat in eigen ynternasjonale lofthaven en ien fan 'e wichtichste universiteiten fan 'e regio.

Assam
Dielsteat fan Yndia
Teeplantaazje yn Sonitpur
Symboalen
Algemien
Lân	Yndia
Haadstêd	Dispur
Grutste stêd	Guwahati
Distrikten	35
Befolking
Ynwennertal	31.205.576 (2011)
Befolkingsticht.	398 ynw./km²
Talen	Assameesk Bodo Bengaly Hindy Ingelsk
Religy	Hindoeïsme (61,5%) Islam (34,2%) Kristendom (3,7%)
Geografy
Oerflak	78.438 km²
Heechste punt	45 - 1960 m
Oar
Stifting	26 jannewaris 1950
ISO 3166-2	IN-AS
Tiidsône	IST (UTC+5:30)
Offisjele webside
assam.gov.in
Kaart
Lokaasje fan Assam yn Yndia

Geografy en Natoer

It lânskip fan Assam wurdt dominearre troch de brede delling fan 'e Brahmaputra. Dizze rivier soarget foar tige fruchtbere grûn, mar feroarsaket ek hast alle jierren grutte oerstreamings yn 'e moessontiid.

Assam hat ferskate nasjonale parken dy't op 'e Wrâlderfgoedlist fan UNESCO steane. It meast ferneamde is it Nasjonaal Park Kaziranga, dêr't de grutste populaasje fan 'e Yndyske noashoarn (Rhinoceros unicornis). libbet. Ek de seldsume Yndyske rivierdolfyn (Platanista gangetica) komt foar yn 'e Brahmaputra.

Skiednis

Kareng ghar, it paleis fan 'e Ahom-kening yn harren eardere keninkryk.

De skiednis fan Assam is nau ferbûn mei it Ahom-keninkryk (1228–1826). De Ahoms, dy't oarspronklik út it hjoeddeiske Tailân kamen, lutsen oer it Patkaiberchtme de Brahmaputradelling yn. It keninkryk wie ferneamd om syn fermogen om de machtige Mogols ferskate kearen te ferslaan, lykas yn 'e ferneamde Slach by Saraighat (1671). Troch ynterne tsierderijen oerfoelen Birmezen yn 'e 19e iuw it ryk. Yn 1826 waarden de Birmezen troch de Britten ferdreaun en kaam der mei it Ferdrach fan Yandabo in ein oan it keninkryk, wêrnei't de Britten it bestjoer oernamen.

Tusken 1979 en 1985 hie Assam te meitsjen mei grutte protesten en stakingen it toaniel fan fûleindige reboelje en stakingen. It konflikt woartele yn 'e eangst de oanhâldende yllegale migraasje fan islamityske Bengalen de lânseigen kultuer en taal ûnder druk sette soe. De protestbeweging easke in ein oan 'e yllegale ymmigraasje út Bangladesj en dat yllegalen útset wurde soene. It konflikt berikte in tragysk djiptepunt yn febrewaris 1983 mei de Nellie-massamoard, wêrby't yn ien dei tiid neffens offisjele sifers mear as 2.000 minsken (benammen moslim-migranten) om it libben kamen. De ûnrêst kaam mei it tekenjen fan it Assam-akkoart yn 1985 ta in ein, mar de ûnderlizzende spanningen tusken de ferskate groepen spylje oant hjoed-de-dei in grutte rol yn 'e regionale polityk.

Befolking

Hindoe's by de Kamakhyatimpel yn Guwahatim.

De grutste befolkingsgroep binne de Assamezen. It Assameesk is de offisjele taal. Yn 'e Bodo-regio is it Bodo in offisjele taal en yn 'e Barakdelling wurdt in soad Bengaly praat. Dêrnjonken wurde Hindy en Ingelsk brûkt foar bestjoerlike saken. De mearderheid fan 'e befolking is hindoestysk (61,5%), folge troch in grutte moslim-minderheid (34,2%).

In ferneamd beafeartsoard yn Guwahati is de Kamakhyatimpel, dy't wijd is oan 'e goadinne Shakti.

Spanningen

Assam hat al lang te krijen mei etnyske spanningen. De kearn fan it konflikt leit by de ymmigraasje út oanswettende gebieten, benammen út it islamityske Bangladesj. Dêrtroch is de demografy fan Assam yn 'e ôfrûne desennia yngreven feroare. De spanningen ha te meitsjen mei taal, mar ek mei religy. By de folkstelling fan 1951 wie likernôch 24,7% fan 'e befolking moslim; yn 2011 wie dat al 34,2%. Yn ferskate distrikten, benammen oan 'e grins mei Bangladesj meitsje moslims no de mearderheid út fan 'e befolking. Dat hat de wei frijmakke foar politike partijen dy't pleitsje foar it beskermjen fan 'e hindoekultuer en it strang oanpakken fan yllegale migraasje.

Bodo-froulje.

Der is in dúdlik ûnderskie tusken de lânseigen (Assameeske) moslims, dy't kultureel nau ferbûn binne mei de oare Assamezen, en de Bengaly-sprekkende moslims dy't letter migrearre binne. Njonken it grutte konflikt fan 'e jierren 1980, binne der ek yn 'e 21e iuw noch geregeldwei útbarstings fan geweld. In foarbyld dêrfan is de opskuor yn 2012 tusken de lânseigen islamityske Bodo-befolking en Bengaly moslims, wêrby't 77 minsken om it libben kamen en 400.000 minsken fan hûs en hiem ferdreaun waarden. Dy konflikten draaie meastentiids om de fraach wa't rjocht hat op 'e lânbougrûn yn 'e tichtbefolke delling.

Religy yn Assam (2001–2011)

Religy	% (2001)	% (2011)	Karakteristyk
Hindoeïsme	64,89%	61,47%	De grutste groep, benammen yn 'e Brahmaputra-delling.
Islam	30,92%	34,22%	In groeiende groep, benammen yn 'e grinsdistrikten en de Barak-delling.
Kristendom	3,70%	3,74%	Benammen fertsjintwurdige ûnder de stammen yn 'e heuvelgebieten.
Boedisme	0,19%	0,18%	In lytse minderheid, faak fan etnyske Tai-komôf.
Sikhisme	0,08%	0,07%	In hiele lytse mienskip, meast yn 'e stêden.
Jaïnisme	0,09%	0,08%	In lytse groep keaplju yn 'e hannelssintra.
Oars / Net neamd	0,13%	0,24%	In ferskaat oan lânseigen natuerreligys (animisme).

Befolkingsûntwikkeling fan Assam (1901–2011)

Jier	1901	1911	1921	1931	1941	1951	1961
Ynwennertal	3.289.680	3.848.617	4.636.980	5.560.371	6.694.790	8.028.856	10.837.329
Groei	—	+16,9%	+20,5%	+19,9%	+20,4%	+19,9%	+34,9%
Jier	1971	1981	1991	2001	2011
Ynwennertal	14.625.152	18.041.248*	22.414.322	26.655.528	31.205.576
Groei	+34,9%	+23,3%*	+24,2%	+18,9%	+17,1%

* Yn 1981 fûn der yn Assam gjin offisjele folkstelling plak fanwegen de ûnrêst yn de steat; dit sifer is in rûzing fan 'e Census of India.

Ekonomy

Teeplantaazje yn Dibrugarh.

Assam is it grutste teeprodusearjende gebiet op 'e wrâld. De Assam-tee (Camellia sinensis var. assamica) waard yn 1823 yn it wyld ûntdutsen en groeit yn it leechlân fan 'e steat. Mear as de helte fan alle Yndiaaske tee komt út Assam. Njonken tee is de steat ek ryk oan oalje (foaral by Digboi). Yn Assam wurdt in soad rys ferboud en de steat stiet ek bekend om de sidekultuer.

Bestjoer

Assam is in parlemintêre demokrasy mei in eigen parlemint yn 'e haadstêd Dispur. De steat is opdield yn 35 distrikten. It tal distrikten is de lêste jierren flink omheech gien: fan 23 distrikten yn 2001 nei 27 yn 2011, oant wol 35 hjoed-de-dei. In protte fan 'e nije distrikten binne ôfsplitst fan gruttere ienheden om it bestjoer tichter by de minsken te bringen. Foar it deistich bestjoer binne dizze distrikten groepearre yn fiif bestjoerlike regio's. In bysûnder ûnderdiel fan it bestjoer is de Bodoland Territorial Region (BTR). Dat is in autonome regio yn it noardwesten fan Assam, dêr't de Bodo-befolking in grutte mjitte fan selsbestjoer hat oer saken lykas kultuer, lânbou en ûnderwiis.

Distrikten fan Assam.

Distrikt	Haadplak	Ynwenners (2001)	Ynwenners (2011)	Oerflak (km²)
Boppe Assam
Charaideo**	Sonari	—	471.141	1.069
Dhemaji	Dhemaji	571.944	686.133	3.237
Dibrugarh	Dibrugarh	1.185.072	1.326.335	3.381
Golaghat	Golaghat	946.279	1.066.822	3.502
Jorhat	Jorhat	999.221	1.092.256	2.851
Lakhimpur	North Lakhimpur	889.010	1.042.272	2.277
Majuli**	Garamur	—	167.304	880
Sivasagar	Sivasagar	1.051.259	1.151.050	2.668
Tinsukia	Tinsukia	1.150.062	1.327.929	3.790
Noard-Assam
Biswanath**	Biswanath Chariali	—	585.356	1.100
Darrang	Mangaldoi	759.712	928.500	1.585
Sonitpur	Tezpur	1.681.513	1.924.110	5.324
Udalguri*	Udalguri	756.671	831.668	2.012
Beneden-Assam
Baksa*	Mushalpur	855.601	950.075	2.457
Barpeta	Barpeta	1.647.201	1.693.622	3.245
Bongaigaon	Bongaigaon	612.665	738.804	1.093
Chirang*	Kajalgaon	433.061	482.162	1.170
Dhubri	Dhubri	1.637.344	1.949.258	2.838
Goalpara	Goalpara	822.035	1.008.183	1.824
Kamrup Metropolitan	Guwahati	1.059.578	1.253.938	1.032
Kamrup Rural	Amingaon	1.269.192	1.517.542	3.105
Kokrajhar*	Kokrajhar	843.243	887.142	3.129
Nalbari	Nalbari	617.142	771.639	1.052
South Salmara-Mankachar**	Hatsingimari	—	555.117	568
Sintraal-Assam
Dima Hasao	Haflong	188.079	214.102	4.888
Hojai**	Hojai	—	931.218	1.686
Karbi Anglong East	Diphu	813.311	956.313	10.434
Karbi Anglong West**	Hamren	—	237.689	3.035
Morigaon	Morigaon	776.256	957.423	1.704
Nagaon	Nagaon	2.314.629	2.823.768	3.833
Barak Delling
Cachar	Silchar	1.444.921	1.736.617	3.786
Hailakandi	Hailakandi	542.872	659.296	1.327
Karimganj	Karimganj	1.007.976	1.228.686	1.809

* Diel fan 'e autonome Bodoland Territorial Region (BTR).
** Nije distrikten oprjochte nei 2011; ynwennertallen binne basearre op rûzings of de gearstalling fan 'e eardere memme-distrikten.
* Diel fan 'e autonome Bodoland-regio. ** Majuli waard earst yn 2016 in apart distrikt; de sifers fan 2001 binne ûnderdiel fan it distrikt Jorhat.

Sjoch ek

• Ahom (keninkryk)
• Nasjonaal Park Kaziranga

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Census of India Offisjele webside fan de oerheid fan Assam. Toerisme yn Assam. Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Assam fan Wikimedia Commons.