ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۷۵٬۵۶۲ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

شورش طبرستان یا قیام عمومی طبرستان به آن دسته از شورش‌ها و نبردهای مردم طبرستان و مناطق پیرامون آن اشاره دارد که به رهبری اسپهبدان این سرزمین از سال ۱۶۸ هجری قمری تا ۱۸۹ هجری، علیه عباسیان رخ دادند. چندین سال پس از خودکشی اسپهبد خورشید و انقراض گاوبارگان (حدود سال ۱۴۲ هجری)، با بالا رفتن نارضایتی‌ها از عمال خلیفه‌های عباسی، مردم به اسپهبد قارنوندیان، ونداد هرمز، رجوع کردند و از او خواستند تا رهبریشان را برای قیام برعهده گیرد. وی پس از مشورت با دیگر اسپهبدان، از دودمان‌های پادوسپانیان، باوندیان و مصمغان، این درخواست را پذیرفت. از این پس شروین باوندی چون پادشاه طبرستان بود و ونداد هرمز قارنوندی سپهسالاری او را می‌کرد. آن‌ها در روزی از پیش مشخص شده، شورش بزرگی علیه خلافت عباسی برپا کردند و مردم طبرستان و رویان در این روز پادگان‌ها را فتح نمودند و نظامیان عرب را به قتل رساندند. مورخان از این روز به عنوان «روزی که طبرستان از عمال خلیفه خالی شد» یاد می‌کنند و از کشته شدن ۲۰٬۰۰۰ نفر خبر می‌دهند. پس از قتل‌عام مسلمانان و نایبان خلیفه در طبرستان، خلافت عباسی سلسله نبردهایی برای بازپس‌گیری طبرستان آغاز کرد. خلیفه مهدی عباسی خواستار مرگ ونداد هرمز و آوردن سر او به بغداد، پایتخت خلافت، بود؛ ولی هیچ‌کدام از سردارانش موفق به این کار نشدند و سرانجام ولیعهد او، هادی عباسی، توانست با اعلان آتش‌بس و انعقاد پیمانی، ونداد هرمز را همراه با خود به بغداد ببرد. در طول این مسیر بود که مهدی عباسی درگذشت و هادی به مقام خلافت رسید. ونداد هرمز تا اواخر حکومت هادی در بغداد ماند، ولی نهایتاً به طبرستان بازگشت و دور تازه‌ای از قیام طبرستان آغاز شد. سرانجام در دوران خلافت هارون‌الرشید، با حضور شاهزادگان طبرستان به عنوان گروگان در بغداد، در سال ۱۸۹ هجری، شورش‌های طبرستان به صورت کامل متوقف شدند. پس از اقدامات هارون‌الرشید اوضاع آرام شد و در زمان مأمون طبرستان تحت امر طاهریان درآمد.

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

… قرار بود در جشنواره بیست سال ادبیات داستانی در ایران، جایزهٔ ویژهٔ هیئت داوران به کتاب مدار صفر درجه احمد محمود اختصاص یابد، اما به‌دلیل مخالفت سید علی خامنه‌ای، این جایزه اهدا نشد؟ (در تصویر)
… آزمایش میلگرام طراحی شد تا به این پرسش که آیا آدولف آیشمن و دیگر عاملان هولوکاست گناهکار بودند یا صرفاً از دستورها پیروی می‌کردند، پاسخ دهد؟
… یوهان اشتراوس آهنگساز بزرگ اتریشی در سال ۱۸۶۴ بزرگ‌ترین ساختهٔ خود را به نام «مارش ایرانی» برای ناصرالدین شاه ساخت و به او تقدیم کرد؟
… مقبوله الشَلَق، نخستین زن سوری بود که مدرک حقوق را دریافت کرد و چهارمین زنی بود که از دانشگاه دمشق فارغ‌التحصیل شد؟
… ایل قاجار یکی از هفت ایل اصلی ترکمان قزلباش بودند که به ایران مهاجرت کرده و شاه اسماعیل به یاری توان نظامی آن‌ها دودمان صفوی را بنیان نهاد؟
… زن‌کشی در ایران گاه به دلیل مادهٔ ۳۰۱ قانون مجازات اسلامی، که مجازات قصاص را برای پدر منتفی می‌داند، بدون مجازات متناسب باقی می‌ماند؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۵ خرداد ۱۴۰۵ خورشیدی) ۱٬۰۷۵٬۵۶۲ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

میکل آرتتا

در فوتبال، آرسنال (با مربیگری میکل آرتتا که در تصویر دیده می‌شود) قهرمان لیگ برتر شد.
سازمان جهانی بهداشت، همه‌گیری ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو و اوگاندا را وضعیت اضطراری بهداشت عمومی با نگرانی بین‌المللی اعلام کرد.
در عراق، علی الزیدی جانشین محمد شیاع السودانی به عنوان نخست‌وزیر شد.
شیوع هانتاویروس در کشتی کروز ام‌وی هوندیوس باعث شد اکثر مسافران باقی‌مانده در کشتی قرنطینه شوند.

یادبودها

امروز: سه‌شنبه، ۲۶ مه ۲۰۲۶ میلادی برابر ۵ خرداد ۱۴۰۵ هجری خورشیدی و ۹ ذی‌الحجّه ۱۴۴۷ هجری قمری (UTC)

روز استقلال در گینه و گرجستان و روز مادر در لهستان، در ایران: جشن خردادگان، عید قربان

رویدادها

۸۰۰ - هارون الرشید خلیفه عباسی با پیشکش یک صفحهٔ بازی شطرنج به دربار شارلمانی، شطرنج را به جهان غرب معرفی کرد.
۱۵۲۱ - طی حکمی در دادگاه وُرمز آلمان، مارتین لوتر به ارتداد محکوم و نوشته‌های او غیرقانونی اعلام شد.
۱۹۰۸ - برای نخستین بار در خاورمیانه، چاه نفت منطقه نفتون مسجدسلیمان در ایران، در عمق ۳۶۰ متری به نفت رسید و نام این شهر را در صدر فهرست شهرهای نفتی جهان قرار داد.
۱۹۸۱ - شورای همکاری خلیج فارس مرکب از شش کشور عربی تشکیل شد.

زادروزها

۱۵۶۶ - زادروز محمد سوم چهاردهمین سلطان امپراتوری عثمانی
۱۹۰۷ - زادروز جان وین بازیگر، کارگردان و تهیه‌کننده آمریکایی، برنده جایزه اسکار
۱۹۲۶ - زادروز مایلز دیویس نوازنده ترومپت آمریکایی و یکی از تاثیرگذارترین هنرمندان موسیقی جاز
۱۹۶۶ - زادروز هلنا بونهام کارتر بازیگر انگلیسی، همسر تیم برتون کارگردان معروف هالیوود
۱۹۷۷ - زادروز لوکا تونی فوتبالیست ایتالیایی

درگذشت‌ها

۱۴۲۱ - درگذشت محمد یکم سلطان امپراتوری عثمانی از سال ۱۴۱۳ تا ۱۴۲۱ میلادی
۱۵۱۲ - درگذشت بایزید دوم سلطان امپراتوری عثمانی در سال‌های ۱۴۸۱ تا ۱۵۱۲ میلادی
۱۸۸۳ - درگذشت عبدالقادر الجزایری سیاستمدار، صوفی و فرمانده نظامی الجزایری
۱۹۷۶ - درگذشت مارتین هایدگر فیلسوف آلمانی
۲۰۰۸ - درگذشت سیدنی پولاک سینماگر آمریکایی، برنده جایزه اسکار
۲۰۱۴ - درگذشت هوشنگ سیحون معمار، طراح، نقاش و مجسمه‌ساز ایرانی (تصویر)

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای مه – یادبودهای بیشتر…