Vài năm trước, tôi thấy quyển Cơm nhà xứ Quảng của tác giả Lưu Bình trên kệ sách trong thư viện nhưng không mượn vì nghĩ rằng đây là sách dạy nấu ăn. Vài năm gần đây, thư viện dường như không còn tiếp nhận sách mới tiếng Việt nữa nên tôi mượn sách cũ tôi chưa đọc.

Té ra “Cơm nhà xứ Quảng” gồm những bài văn ngắn viết về món ăn qua kí ức của tác giả. Với gần 90 bài, có bài ấn tượng có bài không. Với cá nhân tôi thì thích những bài viết về mắm. Tuy đã xa quê hương gần 40 năm, tôi vẫn mê những món ăn đậm đà mắm. Cách viết của tác giả giản dị nhưng dể khiến người đọc bị thèm thuồng.

Lúc còn ở thư viện tôi đọc thử bài đầu “Đi kỉnh”. Lưu Bình viết:

Ngày đó, tôi là chị lớn trong nhà, nên việc đi kỉnh luôn đến phần tôi. Ghét lắm! Sau này em tôi lớn, có bữa tôi còn đùn đẩy, má nói đứa khác đi, răng lúc mô cũng đến tay con. Tôi tức, là bởi bụng đang đói mà lại phải đi kỉnh. Kỉnh có nguyên tắc hẳn hoi chớ không phải thích kỉnh lúc nào cũng được. Mang kỉnh món ngon là phải bưng đi trước giờ ăn, đấy mới là… đạo mời, mới đúng lòng thơm thảo. Không ai kỉnh thức ăn vào cuối giờ trưa hay tối trễ cả. Mà tới giờ đó thì món ngon mấy cũng bị xem như thức ăn đã cũ, nếu đem đi kỉnh là thiếu tôn trọng người nhận quà.

Thời xưa là vậy còn thời nay có người đẩy qua những món ăn chính họ không ăn được. Đi kỉnh thì biếu đồ ngon còn đưa đồ không ăn được thì gọi là đi gì?

In just 153 pages, Melinda French Gates gives readers a glimpse into her personal life. She talks about her father, mother, her children, a close friend who died of cancer, and her divorce from Bill after almost 30 years. She didn’t give any detail of the divorce. She just revealed her decision to do so and the book is her transition to a new chapter. It’s a very short read. I didn’t know anything about her before reading this book. I knew just a little about her after reading it. Though I like this advice from her:

By releasing my grip on perfectionism and feeling the ease of letting go, I think I got a little bit closer to being the best version of a mother I can be.

The Third Love started out with three characters: the protagonist, her cheating husband, and an older man who worked as a school janitor. The stories and their relationships were easy to understand. The plot became confusing when she had a dream and other characters entered the book. I could not keep track of the names of the new characters and I could not understand some of the Japanese words. I got lost.

I have been into Japanese literature. I wish I can read Japanese, but I can’t; therefore, I have to go with translations. I just finished reading Fumio Yamamoto’s stories. Brian Bergstrom has done an excellent job of translating the stories into English. These aren’t short stories, but more like novellas. I enjoyed each character-driven novella, which revolves around the struggles of women. I also learned something new about “Planarian.” Here’s an except:

“I don’t really know the technical details, I just think it would be really cool, you know, to have a body you could cut up all you want and it would grow back! Like, I had breast cancer, right? If I’d been born a planarian, I could have just cut off my breast and it would have grown back, no fuss, no surgery, no bother!”

Here’s an except from “Naked”:

He was such a nice guy, I thought, remembering my ex-husband. The only son of a landlord in Shitamachi, he had a certain absent-minded way about him but was a quality person. He was optimistic to the core, considerate, and patient. Unlike me, he didn’t hold grudges and never had a bad word to say about anyone. I’d loved these things about him at first, but after a while, they began to wear on me. Had his being so easygoing led to me becoming inconsiderate? I’d ended up assuming that the things that made me happy made him happy too.

Another except from “The Dilemmas of Working Women”:

I’d told him he was my first, but in truth, I hadn’t actually been a virgin. I’d had a boyfriend in high school, but when we did the deed it just hurt and made me feel embarrassed, and I grew tired of being pestered for it at the end of every date. I concluded then that sex simply didn’t suit me. But once I started working, I was shocked to find myself wanting to go bed with Õishi, the designer. I realized I could enjoy sex—but only when it was carefree, with someone for whom I had no romantic feelings at all. It was a surprise to discover that I possessed sexual desire after all, even if it was a bit off-kilter. I had to imagine Asaoka-kun had made a similar discovery about himself at some point.

This collection makes a great summer reading.

Chiều hôm qua ra công viên chơi pickleball với bạn bè. Sân chơi thì ít mà người chơi thì nhiều. Trời mát mẻ thoải mái, tôi lấy Một thoáng tình thu của Huỳnh Hồng Chinh ra đọc. Tập thơ vừa được gửi đến nhà. Ở trang cuối, tác giả đã ghi lại vài câu tặng cho mẹ vợ tôi. Ngày xưa mẹ anh và mẹ vợ tôi là bạn học với nhau.

Tôi xin đọc ké và đọc một loạt hết 54 bài tác giả đã viết từ 2015 đến 2025. Phần nhiều thơ anh viết theo lục bát. Lời thơ giản dị dễ hiểu. Đề tài xung quanh những câu chuyện buồn vui trong cuộc sống như những ngày tháng mùa đông tuyết phủ lạnh lẽo nhớ quê nhà, lời chúc sinh nhật người thân, cảm xúc khi họp mặt bạn bè, hoặc lời tiễn người thân mới lìa trần. Xin phép được chia sẻ bài “Tiễn Mẹ về cõi Phật” anh viết vào tháng sáu năm 2018:

Mẹ ơi! An giấc thiên thu,
Chúng con thương xót, ngậm ngùi mến yêu.
Mong hồn Mẹ được tiêu diêu,
Về nơi cõi Phật, vạn điều thảnh thơi.

Lửa hồng tiễn Mẹ về trời,
Thân tàn cát bụi, tình đời còn đây.
Khói hương theo gió vơi đầy,
Nguyện cầu Mẹ sớm sang Tây Phương trời.

Cảm ơn quý khách muôn nơi,
Ghé thăm phúng điếu, ngỏ lời phân ưu.
Tiễn Mẹ giấc ngủ ngàn thu,
Về nơi cõi Phật, vô ưu, vô phiền.

Giã từ trần thế vô biên,
Thoát qua bể khổ, vào liền cõi tiên.
Lời tạ từ tận trái tim,
Kề vai chia sẻ, vạn niềm tri ân.

Hồng Chinh quê ở Nha Trang nhưng đã định cư ở Boston. Sống nơi xứ lạnh quê người mà còn viết thơ tiếng mẹ đẻ là quý rồi. Tuy nhiên tôi xin góp ý về phần ký tự pháp (typesetting) cho những bài thơ. Tập thơ dùng quá nhiều phông chữ khác nhau khiến cho người đọc bị phân tán. Những bộ phông thư pháp chưa có dấu Việt nên khá nhiều chữ bị lỗi. Hy vọng ấn bản lần sau hoặc những tập thơ trong tương lai, tác giả chú ý đến cách dùng chữ để không bị lỗi và đồng thời để người đọc chú trọng vào lời thơ.

Thấy tựa đề Lên núi thả mây nghe cũng lạ lạ. Tác giả Lê Văn Thảo viết văn đọc vui vui và dể hiểu. Đọc bài tựa đề khá thú vị nhưng phần kết thúc hơi bị cụt hứng. Tập truyện ngắn của ông đều như thế. Dường như tôi muốn những kết thúc đậm đà hơn nhưng tác giả thì chỉ muốn có những cái kết nhạt. Đọc cũng tạm, không thích lắm. Đọc để cho qua thời gian trong những lúc đợi chờ, như đợi những món ăn ở nhà hàng hoặc đợi tính tiền ở chợ Costco.

Tuần trước tình cờ thấy quyển Hà Nội at Midnight của nhà văn Bảo Ninh được Quân Mạnh Hà và Cab Trần dịch sang tiếng Anh. Đọc thử vài trang tiếng Anh cảm thấy không thú vị lắm nên tôi tìm bản gốc tiếng Việt. Hình như Bảo Ninh không có phát hành tạp truyện ngắn này. Hà Nội at Midnight thu tập những bài Bảo Ninh đã viết trên báo chí, dịch sang tiếng Anh, và in thành quyển sách. Tôi tìm lại trên mạng những mẫu truyện ngắn để đọc tiếng Việt và cũng đồng thời đọc luôn tiếng Anh. Xưa nay tôi ít khi đọc sách về chiến tranh Việt Nam và đây là lần đầu tôi đọc sách của tác giả trong nước về chiến tranh Việt Nam. Đây là những bài tiểu thuyết lịch sử chứ không phải tài liệu về chiến tranh nên tôi chỉ để ý đến cách viết văn của tác giả. Ông viết văn hấp dẫn, trôi trải, và dể hiểu. Tôi thích nhất là “Hà Nội lúc 0:00 giờ” và “Gió dại”, hai bài dài nhất trong 10 bài. Tôi đang trong quá trình làm một bài mẫu chữ Việt cho hai bài này.

Truyện ngắn của chị Tư, đọc tới đọc lui, đọc phải tập trung mới hiểu. Văn của chị rất thơ nhưng cách kể chuyện của chị phải kiên nhẫn mới bắt được. Những truyện trong Đảo từ buồn cho đến rất buồn. Đọc đến truyện cuối, “Tro tàn rực rỡ”, trong đêm mưa mà lòng thắt lại. Tuy nhiên, có những câu văn chị Tư viết rất thú vị. Chẳng hạn như: “Đứa con gái mặc cái áo cổ trễ, khuôn ngực phồng lên như muốn chui khỏi lớp vải chật căng, như bưng ra đặt trước mặt tụi đàn ông nheo nhóc” (“Trong mùa mặt rụng”), “Quà cười ngắt ngoẻo, vú trái áp vào sườn Sáng nhão và lạnh” (“Đảo), “Mẹ thì làm ca ngày. Họ chỉ có thể ôm nhau lúc trời vừa rạng sáng. Trong khoảng thời gian chóng mặt đó, nếu cha thích mẹ từ phía sau thì cũng có thể nhìn về một hướng, nhưng mẹ phải ngó cái đồng hồ treo trên vách, miệng kêu ối ứ ư sao lâu vậy” (“Áo đỏ bắt đèn”), và “Bà muộn con là do tinh trùng của chồng xỉn hết, làm gì có thứ gì ngâm trong rượu mà còn sống (“Coi ta vào sáng mưa”). Câu mà tôi thích nhất là, “Mỗi lần anh ghé chơi, bà lại bâng quơ, có thứ lưỡi gì bén bằng lưỡi người đâu con” (“Bâng quơ khói nắng”). Tuy những câu chuyện khá buồn nhưng đọc để giải trí.

In the opening story, “She in a Dance of Frenzy,” the protagonist has sex with many men. In the second story, “Agape at the Guggenheim,” a gay Vietnamese-American meets his white lover at a museum. These two stories are short and lovely. The third story, “The Isle Is Full of Noises,” is much longer and I got lost. I skipped to the last story, “The Tree of Life,” in which the narrator talks about his mother and her strength to lift her family forward. “Swimming from the Mekong Delta” is told in a stand-up comedy routine through a voice of a comedian. In Stories From the Edge of the Sea, Andrew Lam weaves different stories together. Stories are sad, funny, and heartfelt, but they all carry the trauma of the past from the “Vietnam War.” I didn’t like this collection at first, but Lam’s writing grew on me and I enjoyed it.

Cuối tháng 12 vừa qua, tôi mượn một đống sách từ thư viện để đọc vào những ngày lễ mùa đông nhưng tôi bận trượt tuyết nên cũng đọc không được nhiều. Trong đống sách có quyển chronicles of a village của tác giả Nguyễn Thanh Hiện được chuyển ngữ qua tiếng Anh bởi Nguyễn Hoàng Quyên.

Hai tuần trước tôi đọc chương đầu. Hơi lạ là bản dịch không dùng dấu chấm và cũng không dùng chữ hoa. Cuối chương còn có phần ghi chú khá dài. Phần tiếng Anh đọc cũng khá thú vị. Cô Quyên dùng từ “sightless humans” và tôi phải suy nghĩ một chút mới hình dung ra “người mù”. Tuy nhiên, tôi hiếu kỳ muốn đọc tiếng Việt và tôi tìm được bản gốc với tựa đề những tin tức về một ngôi làng. Quả nhiên bản gốc cũng không có dấu chấm mà chỉ có dấu phẩy. Cũng không có chữ hoa ngoại trừ những danh từ riêng.

những tin tức về một ngôi làng được kết nối bằng những câu chuyện xung quanh ngôi làng không tên và người dẫn chuyện cũng chẳng có tên. Cách anh kể như đang nói chuyện, không theo thứ tự, không đầu không đuôi, quyện giữa mơ ảo và thật. Những câu chuyện vừa hư cấu vừa lịch sử và vừa văn thơ. Lúc đầu đọc không quen nhưng lúc quen rồi thì thật là hấp dẫn.

Đọc xong bản gốc Việt, tôi quay lại với bản dịch tiếng Anh vì Nguyễn Hoàng Quyên chuyển ngữ rất điêu luyện. Chẳng hạn như chữ “quê” cô dịch là “birthsoil” thay vì “homeland” hay “hometown”. Cô giữ được hồn cốt và cảm xúc của bản gốc.

những tin tức về một ngôi làng là quyển tiểu thuyết theo quy ước và văn của Nguyễn Thanh Hiện đẹp, vui, và thú vị. Đọc bản dịch chronicles of a village của Nguyễn Hoàng Quyên để cảm nhận được nghệ thuật chuyển ngữ.