Vikipediya:Muhim maqolalar

Vital articles

Muhim maqolalar

Bosqich 1

Bosqich 2

VP:MM

Bu sahifada Vikipediyaning har bir til boʻlimida boʻlishi zarur maqolalar koʻrsatilgan. Oʻzbek Vikipediyasi ham bundan istisno boʻlmay, bu maqolalarni oʻz ichiga olishi shart.

Boshqa tildagi Vikipediyalar uchun ham shunday muhim maqolalar roʻyxati tuzilgan, bu yerda Vikipediyalar reytingini koʻrish mumkin.

Muhim maqolalar

Oʻzbekcha Vikipediyada 342 181 ta maqola mavjud boʻlib, shundan 50 000 tasi (taxminan 16.8 %) loyiha uchun muhim maqolalar sifatida tanlab olingan (loyiha ustida ishlanmoqda). Ular besh bosqichga ajratilgan: 1-bosqich eng muhim oʻnta maqolani oʻz ichiga oladi, 2-bosqich eng muhim yuzta maqolani qamrab oladi (va tabiiy ravishda 1-bosqichdagi maqolalarni ham oʻz ichiga oladi), hamda har bir keyingi bosqich avvalgi bosqichdagi tanlovdan koʻra kengayib boradi, quyidagicha:


Bosqich	Muhim maqolalarning maqsadli soni	Hozirgi holat (2026-yil 10-aprel)
Bosqich	Muhim maqolalarning maqsadli soni	Hozirgi soni	va undan yuqori darajali (%)	Tanlangan, Yaxshi yoki Xushsifat darajali (%)
1	10	10	darajalanmagan	2 (20%)
2	100	100	darajalanmagan	2 (2%)
3	1,000	1,000	darajalanmagan	7 (0.7 %)
4	10,000	—	darajalanmagan	—
5	50,000	—	darajalanmagan	—

Muhim maqolalardan maqsad

Har bir Vikipediya boʻlimida boʻlishi kerak boʻlgan maqolalar roʻyxati roʻyxatidan farqli ravishda, muhim maqolalar roʻyxati aynan oʻzbekcha Vikipediya uchun moslashtirilgan va maxsus loyiha tomonidan muntazam ravishda yuritiladi. Beshta oʻzaro bogʻliq muhimlik darajasi Vikipediyani umumiy rivojlantirish uchun quyidagi vazifalarni bajaradi:

Oʻzbekcha Vikipediya maqolalarini yaxshilash ustuvorliklarini belgilashga yoʻnaltiradi (masalan, qaysi maqolalarni Tanlangan yoki Yaxshi darajasiga olib chiqish kerakligini aniqlash).
Oʻzbekcha Vikipediyaning umumiy sifatini baholash imkonini beradi (masalan, eng muhim maqolalarning qanchasi sifati oshganini aniqlash).
Eng muhim maqolalar uchun markazlashgan kuzatuv roʻyxati vazifasini bajaradi.

Muhim maqolalar qanday tanlanadi?

Maqolaning muhimligini aniqlashda quyidagi asosiy mezonlar qoʻllaniladi:

1. Qamrov: Yuqori darajadagi muhim maqolalar kengroq mavzularni qamrab oladi. Aytaylik, Fan yuqori darajada umumiy tushuncha boʻlsa, Ilmiy metod undan torroq mavzuni qamrab oladi va quyi darajada turadi. Quyi darajadagi muhim maqolalarni aniqlashda yuqori darajadagilar asos oʻlaroq xizmat qiladi.

2. Vikipediyaning boshqa maqolalari uchun muhimlik: Mavzu Vikipediyadagi boshqa koʻplab maqolalarni tushuntirishda muhim rol oʻynasa, muhimdir. Masalan, „ilmiy metod“ fan bilan bogʻliq juda koʻp maqolalarning asosi boʻlgani uchun muhim.

3. Taniqlilik va taʼsir: Ayniqsa shaxslar uchun: ular oʻz sohasining eng yuqori darajadagi vakillari boʻlishi va insoniyat tarixiga sezilarli taʼsir koʻrsatgan boʻlishi kerak. Masalan:

Albert Einstein — ilm-fan
William Shakespeare — adabiyot
Chingizxon — siyosat/tarix

4. Ogʻishmaslik: Roʻyxat global boʻlishi kerak. Yaʼni faqat Gʻarb mamlakatlariga emas, balki butun dunyoga tegishli muhim mavzularni qamrab olishi lozim. Masalan, yirik shaharlar tanlashda Xitoy yoki Hindiston kabi davlatlarga ham yetarli eʼtibor beriladi.

5. Sahifa statistikasi: Koʻrishlar soni, boshqa tillardagi mavjudligi, muharrirlar soni kabi koʻrsatkichlar ham inobatga olinadi. Ammo bu mezon ehtiyotkorlik bilan ishlatiladi, chunki u vaqtinchalik trendlar yoki tarafkashlik taʼsirida boʻlishi mumkin.

Maqsadlar va kvotalar

Qisqartmalar

VP:MUHIMKVOTA
VP:MUHIMMAQSAD
VP:MMKVOTA
VP:MMMAQSAD

Muhim maqolalar roʻyxatining har bir bosqichsi maʼlum miqdordagi maqolalarni koʻzda tutuvchi maqsad (yaʼni kvota)ga ega. Bunda nafaqat muhimlikni belgilanadi, balki tanlash jarayonini ham tartibga solinadi.

1–3-bosqichlar uchun maqsadlar

1 va 2-bosqichlarda roʻyxatlar juda barqaror va kichik boʻlib, umumiy bosqich uchun qatʼiy maqsad mavjud. Roʻyxat hajmi deyarli hech qachon oʻzgarmaydi va odatda yangi takliflar bir maqolani boshqasiga almashtirishdan iborat boʻladi. Shu bilan birga, roʻyxat kichik boʻlgani uchun maqolalarni alohida-alohida solishtirish mumkin, yaʼni ayrim toifalar boʻyicha maqolalar soni barqaror boʻlsa-da, u asosan hisobot uchun xizmat qiladi.

3-bosqichda ham asosan shu tamoyil amal qiladi, faqat roʻyxat biroz moslashuvchanroq. Shu sababli umumiy miqdor belgilangan maqsad atrofida bir necha maqolaga oʻzgarishi mumkin. Almashtirish tavsiya etiladi, lekin 3-bosqich uchun majburiy emas.

4–5-bosqichlar uchun kvotalar

4-bosqichdan boshlab muhim maqolalar roʻyxati toifalar boʻyicha bir nechta sahifalarga boʻlinadi. 4 va 5-bosqichlarning katta hajmi sababli turli sohalar oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri solishtirish amalda imkonsiz. Shu bois umumiy bosqich maqsadi koʻproq maʼlumot sifatida qoladi, toifalar boʻyicha maqolalar soni esa muhimroq ahamiyat kasb etadi.

Bu toifa boʻyicha sonlar kvota sifatida ishlaydi va roʻyxat hajmida maʼlum bosqichda farq boʻlishi mumkin. Masalan, 5-bosqichda toifa maqolalar soni belgilangan maqsadning 98% dan 102% gacha boʻlsa, „kvotaga yaqin“ deb hisoblanadi. Bu moslashuvchanlik takliflarni alohida qoʻshish yoki olib tashlash tarzida berishga imkon beradi, hatto aslida almashtirish koʻzda tutilgan boʻlsa ham — bu bahsli yoki qisman ovozlarni kamaytiradi.

Biroq bu moslashuvchanlik yashirin kvota sifatida qaralmasligi kerak; u faqat yuqori bosqichlarda oʻzgarishlarni osonlashtirish uchun berilgan. Agar biror toifa kvotadan sezilarli oshib ketsa, yangi takliflarda asosan olib tashlashga eʼtibor qaratish yoki qoʻshish bilan birga bir nechta olib tashlashni ham taklif qilish lozim.

Kvotani oʻzgartirish

Toifalar kvotasi alohida kvota takliflari orqali oʻzgartiriladi. Taklif beruvchilar turli sabablarga koʻra toifalar oʻrtasida oʻrinlarni qayta taqsimlashi mumkin, ammo muhim qoida shuki: kvota takliflari maqola takliflaridan alohida koʻrib chiqilishi kerak. Agar kimdir biror toifada maqolalar sonini oshirish yoki kamaytirish kerak deb hisoblasa, avval maqolalar boʻyicha oʻzgarishlarni taklif etib, keyin yangi hajmni kvota taklifi bilan tasdiqlashi tavsiya etiladi.

5-bosqich uchun qoʻshimcha qoida

Ayniqsa 5-bosqichda quyidagi qoʻshimcha qoida qabul qilingan:

Har bir sahifa kvotasi 50 ga karrali boʻlishi kerak va barcha kvota oʻzgarishlari ham 50 birlik asosida amalga oshiriladi.

Bu qoida roʻyxatni yuritishni yengillashtirish bilan birga, kamroq, ammo mazmunan muhimroq kvota takliflarini ragʻbatlantirish va kam faol toifalarni mayda qismlarga boʻlib yuborishning oldini olishga xizmat qiladi.