Vikipedi

Washington (eyalet)

Amerika Birleşik Devletleri'nde eyalet

Washington, Amerika Birleşik Devletleri'nin Pasifik Kuzeybatı bölgesinde yer alan bir eyalettir. Ulusal başkentten ayırt etmek için genellikle Washington eyaleti olarak anılır; her ikisi de ABD Kurucu Babalarından ve ilk ABD başkanı olan George Washington'ın adını taşır. Washington batıda Pasifik Okyanusu, güneyde Oregon ve doğuda Idaho ile sınır komşusudur; kuzeyde Kanada'nın Britanya Kolombiyası eyaleti ile uluslararası bir sınırı paylaşır. Eyalet başkenti Olympia'dır ve eyaletin en kalabalık şehri Seattle'dır.

Washington
Eyalet
Washington bayrağı
Bayrak
Washington mührü
Mühür
ÜlkeAmerika Birleşik Devletleri Amerika Birleşik Devletleri
BaşkentOlympia
En büyük şehirSeattle
İdare
 • ValiBob Ferguson (D)
 • Vali vekiliDenny Heck (D)
 • Üst meclisWashington Senatosu
 • Alt meclisWashington Temsilciler Meclisi
 • SenatörlerPatty Murray (D)
Maria Cantwell (D)
Yüzölçümü
 • Toplam184,827 km²
 • Kara
172,587 km² (66,636 mil²)
 • Su
12,237 km² (4,724 mil²)
Rakım520 m
En yüksek nokta4,392 m (14,409 ft)
En alçak nokta0 m (0 ft)
Nüfus
 (2020)[1]
 • Toplam7.705,281
 • Yoğunluk39,6/km²
Zaman dilimiUTC-08.00
 • Yaz (YSU)UTC-07.00
ISO 3166 koduUS-WA
Resmî site
access.wa.gov

Washington, 71.362 mil kare (184.830 km2) alanıyla 18. en büyük eyalet ve 8 milyondan fazla nüfusuyla 13. en kalabalık eyalettir. Washington sakinlerinin çoğunluğu, Pasifik Okyanusu'nun çok sayıda ada, derin fiyort ve buzullar tarafından oyulmuş koylardan oluşan bir girişi olan Puget Sound'da ulaşım, iş ve sanayinin merkezi olan Seattle metropol bölgesinde yaşamaktadır. Eyaletin geri kalanı, batıda derin ılıman yağmur ormanlarından; batı, merkez, kuzeydoğu ve güneydoğuda dağ sıralarından ve doğu, merkez ve güneyde yoğun tarıma ayrılmış yarı kurak bir havza bölgesinden oluşmaktadır. Washington, Kaliforniya'dan sonra Batı Kıyısı'nda ve Batı Amerika Birleşik Devletleri'nde en kalabalık ikinci eyalettir. Aktif bir stratovolkan olan Rainier Dağı, 4.389 metre (14.400 fit) yüksekliğiyle eyaletin en yüksek noktasıdır ve bitişik ABD'deki en belirgin topografik dağdır.

Washington, önde gelen bir kereste üreticisidir, ABD'de elma, şerbetçiotu, armut, yaban mersini, nane yağı ve tatlı kiraz üretiminde en büyük üreticidir ve kayısı, kuşkonmaz, kuru yenilebilir bezelye, üzüm, mercimek, patates ve buğday üretiminde de üst sıralarda yer almaktadır. Hayvancılık, hayvancılık ürünleri ve ticari balıkçılık—özellikle somon, halibut ve dip balıkları—devlet ekonomisine önemli katkılar sağlamaktadır. Washington, şarap üretiminde üçüncü sırada yer almaktadır. Washington'daki imalat sanayileri arasında uçak, füze, gemi yapımı ve diğer ulaşım ekipmanları, gıda işleme, metaller ve metal ürünleri, kimyasallar ve makineler bulunmaktadır.

Eyalet, 1846 Oregon Antlaşması'nda Britanya İmparatorluğu tarafından devredilen Washington Bölgesi'nin batı kısmından oluşturulmuştur. Washington eyaleti olacak toprakların çoğu, 1854-1855 Stevens antlaşmalarında bölgenin yerli halkları tarafından devredilmiştir. 1889'da 42. eyalet olarak Birliğe kabul edilmiştir. Ülkenin en zengin ve en sosyal liberal eyaletlerinden biri olan Washington, sürekli olarak en yüksek yaşam beklentisi ve istihdam oranlarında en üst sıralarda yer almaktadır. Tıbbi ve eğlence amaçlı keneviri yasallaştıran ilk eyaletlerden biriydi (Colorado ile birlikte), eşcinsel evliliğini yasallaştıran ilk eyaletler arasındaydı ve 1973'te Roe v. Wade'den önce isteğe bağlı yasal kürtajlara izin veriyordu.

Coğrafya

değiştir
Rainier Dağı'ndan bir görüntü

İklim ve topografi

değiştir

Washington eyaletinde yıllık hava sıcaklığı doğudan batıya değişir. Batıdaki dağlık alanlar ve kıyılarda Okyanus iklimi hakimken, eyaletin doğusunda ise karasal iklim görülmektedir. Eyaletin hemen hemen tümü iğne yapraklı ormanlarla kaplıdır. Bölgedeki dağlık alanlarda hava yıl boyunca 10 C derecenin altındadır. Ancak düşük rakımlı düzlüklerde hava ılımanlaşır ve yoğun yağış ve sis görülmeye başlar. Tarım yapmaya uygun alan miktarı diğer komşu eyaletlere göre daha azdır.

Eyalette büyük sıra dağlar vardır. Tüm Amerika kıtasının batısında sıralanan dağ sıraları üzerlerinde bu eyalette yer yer yüksek zirveler bulunmaktadır.

Eyalette ABD'nin en uzun nehirlerinden Kolumbiya Nehri yer almaktadır. Bu nehir çoğu yerde akaçlanarak ve başka nehirlerden dallar alarak Büyük Okyanus'a dökülmektedir. Nehir boyunca ekonomik faaliyetler ve nüfus belirgin bir rol oymaktadır.

Demografi

değiştir

Nüfus

değiştir
US Nüfus Sayımlarında
Washington eyaleti nüfusu[2]
YılNüfus
18501.201
186011.594
187023.955
188075116
1890357.232
1900518.103
19101.141.990
19201.356.621
19301.563.396
19401.736.191
19502.378.963
19602.853.214
19703.409.169
19804.132.156
19904.866.692
20005.894.121
20106,724,540
20167,288,000
(tahmin)

US Census Bürosu 1 Temmuz 2016 nüfus tahminlerine göre Washington eyaletinin nüfusu 7,288,000 kişi olarak tahmin edilmiştir. Bu tahmin nüfus en son 2010 Nüfus Sayımı sonucuna kıyasla eyalet nüfusunun %8.4 arttığına işaret etmektedir. 2015'te bu eyalet ABD'de toplam nüfus sayısına göre 14. sırada; Mississipi Nehri batısında bulunan eyaletler arasında (Kaliforniya ve Teksas'tan sonra) 3. sırada kalabalık nüfusa sahiptir. ABD'nin "Pasifik Kuzeydoğu Bölgesi" eyaletleri arasında nüfus bakımından 1. şiardadır. En son 1 Nisan 2017 için nüfus tahmine göre eyalet nüfusu 7,310,300 kişidir.[3]

Washington eyaletinin uzun vadeli nüfus gelişmesi sağ yanda verilen listede gösterilen 10 yıllık nüfus sayımlarının incelenmesinden görülebilmektedir.

Nüfus sınıflamaları

değiştir
Washington eyaleti countylerinin nüfus büyüklüğü, etnik asıl ve ırk sınıflamasına göre 2016 Nüfus Tahmini

Washington eyaletinde, 2010 Nüfus Sayımı itibarıyla, nüfusun yaş sınıflaması şöyledir:

  • 5 yaş veya daha küçük yaşta olanlar: 6,7
  • 5 yaştan 18 yaşına kadar olanlar: %25,7
  • 65 yaşında ve daha yaşlı olanlar: %11,2
  • Geri kalan büyük oranda nüfus 18-65 yaş arasında.

Washington eyaletinde, 2010 Nüfus Sayımına göre, yaşayan nüfusun %49.8'i erkek ve %50,2 oranı kadındır.

Washington eyaletindeki nüfusun, 2010 Nüfus Sayımı verilerine göre, ırksal sınıflaması şöyledir:[4]

  • Beyaz ırktan Amerikan: %77,3
    • Hispanık asıllı olmayan beyaz ırktan: %72,5
  • Siyahi ırktan Amerikan: %3,6
  • Yerli Amero-indiyen veya Alaska yerlisi: %1,5
  • Asya asıllı Amerikan: %7.2
    • Hindistan asıllı Asyalı:%0,9
    • Çin asıllı Asyalı: %1,4
    • Filipinler asıllı Asyalı: % 1,4
    • Japonya asıllı Asyalı : %0,5
    • Kore asıllı Asyalı: %0,9
    • Vietnam asıllı Asyalı: %1
    • Diğer Asyalı: %1
  • Hawaii Adaları asılı ve diğer Pasifik Adaları asıllı Amerikalılar:%0.6
    • Hawaii Adaları yerlileri asıllılar: %0,1
    • Guam Adası asıllılar: %0,1
    • Samoa Adaları asılllar: %0,2
      •
    • Diğer Pasifik Adalılar: %0,2
  • Diğer ırktan olanlar: %5,2
  • Karışık iki veya daha çok ırktan olanlar: %4.7

Din

değiştir

Washington eyaletindeki nüfusunun (2014 verilerine göre) şu büyük dini eğilimleri vardır:[5]

Ekonomi

değiştir

Washington, 2019'da 612.996,5 milyon dolarlık toplam gayri safi eyalet hasıla’sı olan güçlü ekonomisiyle ABD’de beşinci sıradadır. Washington, ABD’deki en hızlı oranıyla yılda yüzde 6,5 büyümektedir.[6][7]

1 Ocak 2021 itibarıyla asgari ücret saatte 13,69 dolardı ve bu, saatte 14,00 dolarla Washington D.C.'nin ardından ülkedeki herhangi bir eyalet veya bölge arasında en yüksek ikinci ücretti.

Eyaletdeki önemli işler arasında uçak tasarım ve üretimi (Boeing), otomotiv (Paccar), bilgisayar yazılımı geliştirme (Microsoft, Bungie, Amazon, Nintendo of America, Valve, ArenaNet), telekom (T- Mobile US), elektronik, biyoteknoloji, alüminyum üretimi, kereste ve ağaç ürünleri (Weyerhaeuser), madencilik, içecekler (Starbucks, Jones Soda), emlak (John L. Scott, Colliers International, Windermere Real Estate, Kidder Mathews), perakende (Nordstrom, Eddie Bauer, Cartoys, Costco, R.E.I.) ve turizm (Alaska Airlines, Expedia, Inc.) vardır.

Seattle'ın Doğu Yakası banliyösü olan Redmond'daki Microsoft Şirket genel merkezi

Microsoft'un ana kampüsü Washington eyaletindedir.

Amerika Fortune dergisinin hazırladığı bir ankete göre "ABD'de Çok Beğenilen 20 Şirket" arasında 4 tanesinin (Amazon, Starbucks, Microsoft, Costco) merkezleri Washington eyaletindedir.[8]

Washington eyaletinde eyalet içinden geçen nehir ve akarsular kullanılarak büyük miktarda hidroelektrik enerji üretilir. Eyaletin enerji kullanımının %80'i eyalette üretilen hidroelektrik enerjisinden oluşur.

Ayrıca, Asya ile yapılan çok miktarda ticaret malı Puget Sound limanlarından geçer. Bu ticaret hacmiyle Puget Sound limanları ABD limanlarında altıncı sıradadır (sıralama, taşınan yirmi-fitlik eşdeğer birimi (TEU) ve altyapı endeksini birleştirir).[9]

Girişim 1183'ün kabul edilmesiyle, Washington Eyaleti İçki Kontrol Kurulu (WSLCB), 1 Haziran 2012'de tüm eyaletteki içki dükkanı ve içki dağıtım tekelini sona erdirdi.

2013 federal USDA Millî Tarım İstatistikleri Servisi'nin resmi verilerine göre Washington eyaleti tarımsal hasılanın değeri $10.2 milyar oldu,

Washington eyaletinin üretimde birinci olduğu tarım ürünleri: kırmızı frambuaz (ABD üretiminin %97si); şerbetçi otu (%79.2); naneyağı (%72.9); bezelye (%60); elma (%57); kiraz (%50.9); armut (%49.5); sofralık Concord üzümü (%36.5); dondurmak veya konserve yapmak için havuç (%36,5).

Washington eyaletinde yetiştirilen üzümlerden yapılan şaraplar ve 600 şarap üretim tesisi ile Washington eyaleti ABD'de Kaliforniya eyaletinden sonra şarap üretiminde ikincidir.

Tarıma bağlı önemli sanayi kollarından birisi de ormancılıktır.

Seattle ve çevresinde kâğıt, kereste, mobilya, deniz ürünleri, gemi sanayi gibi farklı iş alanları mevcuttur.

2021 Ağustos itibarıyla Washington'da ikamet eden milyarderler arasında hem 176,6 milyar dolarlık servetiyle dünyanın ikinci en zengin insanı Amazon'un Jeff Bezos’u hem de 124,3 milyar dolar servetiyle dünyanın dördüncü en zengin insanı ile Microsoft'un Bill Gates‘i vardır.[10] 2014/4 itibarıyla, diğer Washington eyaleti milyarderleri arasında Microsoft'tan Paul Allen, Steve Ballmer ve Charles Simonyi ve McCaw Cellular Communications'dan Craig McCaw Oakley, Inc.‘den James Jannard ve Starbucks’dan Howard Schultz vardır.[11]

2022 temmuz itibarıyla eyaletin işsizlik oranı yüzde 3,7 idi.[12]

Şehirler

değiştir

Eyalette tarım ve hayvancılık, coğrafi yapı nedeniyle oldukça gerilerde olduğundan, bölgedeki köyler ya çok büyüktür ya da çok seyrektir. Eyalette nüfus büyük şehirlere toplanmıştır. Eyaletteki en büyük 3 şehir Seattle, Spokane ve Tacoma'dır. En çok nüfuslu şehirler şunlardır:[13]

Sıra Şehir Nüfus
1 Seattle 602,000
2 Spokane 205,500
3 Tacoma 203,400
4 Vancouver 164,500
5 Bellevue 120,600
6 Everett 103,500
7 Spokane Valley 89,940
8 Federal Way 88,580
9 Kent 88,380
10 Yakima 84,850
11 Renton 83.650
12 Bellingham 76.130
13 Auburn 67.485
14 Kennewick 67.180
15 Lakewood 58.840

Resimler

değiştir
Olympia, Washington'un başkentinin panoraması

Kaynakça

değiştir
  1. ↑ "Table 2. Resident Population for the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 2020 Census" (PDF). Amerika Birleşik Devletleri Sayım Bürosu. 26 Nisan 2021. 26 Nisan 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2021.
  2. ↑ "Washington". State & County QuickFacts (İngilizce). U.S. Census Bürosu. 17 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mayıs 2012.
  3. ↑ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 22 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2017.
  4. ↑ "2010 Demographic Profile Data" (İngilizce). U.S. Census Bürosu. 12 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2017.
  5. ↑ "Pew Forum on Religion & Public Life (2014)" (İngilizce). Religions.pewforum.org. 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Eylül 2015.
  6. ↑ "Gross Domestic Product by State: Fourth Quarter and Annual 2019" (Press release). Bureau of Economic Analysis. Retrieved March 3, 2021.
  7. ↑ Van Dam, Andrew (2 Mayıs 2019). "Fast-growing Washington state knocks Massachusetts out of the top 10 largest state economies". The Washington Post. 27 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2019.
  8. ↑ "Top 20 Most Admired Companies". Fortune. 15 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi21 Mart 2012.
  9. ↑ "Ports on East Coast, Gulf Coast Outgain West Coast Peers in Second-Annual CBRE Seaports Index". CBRE Group. 2 Nisan 2016. 29 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2016.
  10. ↑ "Real Time Billionaires". Forbes (İngilizce). 25 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2021.
  11. ↑ Ahrens, Frank (22 Eylül 2006). "No news here ... Gates still richest". The Seattle Times. 14 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Nisan 2014.
  12. ↑ "Unemployment Rates for States". www.bls.gov (İngilizce). 1 Nisan 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2022.
  13. ↑ "Official April 1, 2009 Washington State Population Estimates". 13 Şubat 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2010.

Dış bağlantılar

değiştir
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Washington_(eyalet)&oldid=37366035" sayfasından alınmıştır