Pakistani

Pakistani, rasmi Jamhuri ya Kiislamu ya Pakistani (kwa kiurdu اسلامی جمہوریہ پاكستان) ni nchi ya Asia ya Kusini. Imepakana na Ghuba ya Uarabuni upande wa kusini, Afuganistani na Uajemi upande wa magharibi, Uhindi upande wa mashariki na Uchina kaskazini-mashariki. Ina idadi ya watu takriban Milioni 241 na kuwa nchi ya sita duniani kwa idadi ya watu. Karachi ndio mji mkubwa wa Pakistani huku Islamabad ukiwa mji mkuu. Lugha rasmi ni Kiingereza na Kiurdu.

Jamhuri ya Kiislamu ya Pakistani اسلامی جمہوریہ پاكستان (Urdu)
Bendera Nembo
Kaulimbiu: "ایمان، اتحاد، نظم" (Iman – Ittehad – Nazm / Faith, Unity, Discipline)
Wimbo wa taifa: "Qaumī Tarānah" (قَومی ترانہ)
Mji mkuu	Islamabad
Mji mkubwa	Karachi
Lugha rasmi	Urdu, Kiingereza
Dini	96.3% Uislamu 2.2% Uhindu 1.4% Ukristo 0.1% nyingine
Uraia	Mpakistani
Serikali	Jamhuri ya Kishirikisho ya Kiislamu
• Rais	Asif Ali Zardari
• Waziri Mkuu	Shehbaz Sharif
Uhuru kutoka Ufalme wa Muungano
• Tangazo	23 Machi 1940
• Miliki	14 Agosti 1947
• Jamhuri	23 Machi 1956
• Katiba	14 Agosti 1973
Eneo
• Jumla	km2 881,913 km²
• Maji (asilimia)	2.86%
Idadi ya watu
• Kadirio la 2023	241,499,431
• Msongamano	273.8/km2
PLT (PPP)	Kadirio la 2025
• Jumla	$1.67 trilioni
• Kwa kila mtu	$6,950
PLT (Kawaida)	Kadirio la 2025
• Jumla	$410.5 bilioni
• Kwa kila mtu	$1,710
HDI (2023)	0.544
Gini ()	29.6 (2018)
Sarafu	Rupia ya Pakistan(₨)
Majira ya saa	UTC5
Muundo wa tarehe	dd-mm-yyyy
Msimbo wa simu	+92
Jina la kikoa	.pk, .پاکستان.

Pakistani ina historia tajiri na changamano inayochukua maelfu ya miaka, na ni chanzo cha ustaarabu wa kale kama vile Ustaarabu wa Bonde la Indus, mojawapo ya jamii za mwanzo kabisa za mijini duniani. Katika karne nyingi, eneo hili limeathiriwa na tamaduni na himaya mbalimbali, zikiwemo za Kiajemi, Kigiriki, Kimaurya, Kimughal, na utawala wa kikoloni wa Waingereza. Baada ya kumalizika kwa utawala wa Waingereza mwaka 1947, Pakistani iliundwa kama taifa tofauti kwa Waislamu wa Bara Hindi, hapo awali ikiwa na Pakistani Mashariki na Pakistani Magharibi. Nchi hiyo ilipitia mabadiliko makubwa ya kisiasa na kijamii baada ya Pakistani Mashariki kuwa taifa huru la Bangladesh mwaka 1971.

Kiutamaduni, Pakistani ni nchi yenye utofauti mkubwa, ikiwa na makundi mengi ya kikabila, lugha, na mila zinazoakisi historia yake changamano na jiografia yake. Uislamu una nafasi kuu katika maisha ya kijamii na kisiasa ya nchi, ukichangia katika sheria, desturi, na sherehe. Pakistani pia ina urithi tajiri katika sanaa, fasihi, muziki, na usanifu majengo, pamoja na maeneo ya kihistoria kuanzia mabaki ya kale ya Mohenjo-daro hadi misikiti na ngome za enzi ya Mughal. Nafasi yake ya kimkakati katika makutano ya Asia ya Kusini, Asia ya Kati, na Mashariki ya Kati imeifanya kuwa mhusika muhimu katika siasa za kikanda, biashara, na masuala ya usalama.

Jina la Pākistān lina maana ya "nchi ya watu safi" kwa Kiurdu. Ni nchi yenye Waislamu wengi duniani baada ya Indonesia.

Historia

Wakati wa ukoloni

Pakistani ilikuwa sehemu ya Uhindi wa Kiingereza hadi 1947.

Mwaka 1857 Wahindi walipinga utawala wa Kampuni ya Kiingereza kwa Uhindi wa Mashariki. Matokeo yake utawala ulishikwa na serikali yenyewe ya Uingereza kama koloni (1858).

Mwisho wa karne ya 19 harakati za Wahindi kutafuta uhuru zilianza upya. Mwaka 1885 chama cha INC (Indian National Congress) kiliundwa na Wahindu na Waislamu pamoja waliodai uhuru.

Mwaka 1906 viongozi Waislamu walitoka katika INC na kuunda "Shirikisho la Waislamu".

Mwaka 1917 Uingereza ulitamka ya kwamba ulitaka kuelekea polepole hali ya kujitawala kwa Wahindi. Viongozi wa wenyeji hawakuridhika na mkasi wa mabadiliko. Chini ya uongozi wa Mahatma Ghandi mwendo wa kupigania uhuru bila mabavu ulipata nguvu. Ghandi alipigania hasa umoja wa Wahindu na Waislamu lakini alipingwa na viongozi wenye itikadi kali wa pande zote mbili.

Baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia Waingereza walikubali kujiondoa katika Uhindi. Swali kubwa lilikuwa kama nchi itabaki kama nchi moja au kama maeneo ya Waislamu yatajitenga.

Baada ya uhuru

Tarehe 14/15 Agosti 1947 utawala wa Uingereza ulikwisha. Bara Hindi iligawanywa katika nchi mbili za Uhindi na Pakistan. Mgawanyo wa Uhindi ulikuja na vita na kumwaga kwa damu nyingi.

Tarehe 30 Januari 1948 Ghandi mwenyewe aliuawa na Hindu mkali aliyemchukia kwa sababu alitaka usawa wa Waislamu na Wahindu.

Wakati ule ilikuwa nchi moja pamoja na Bangla Desh ya leo, lakini mwaka 1971 hizo pande mbili zilitengana baada ya vita kati yao.

Utawala

Nchi ni shirikisho la majimbo manne ya Punjab, Sindh, Jimbo la mpaka wa kaskazini-magharibi na Baluchistan, mbali ya maeneo matatu.

Demografia

Lugha

Lugha rasmi nchini Pakistan ni Kiurdu na Kiingereza. Lugha nyingine ni zaidi ya 60, lakini ni ndogo, zenye wasemaji wachache; karibu zote ni lugha za Kihindi-Kiulaya (angalia orodha ya lugha za Pakistan). Robo tatu za wakazi wanaelewa Kiurdu.

Dini

Msikiti wa Badshahi

Asilimia 96.4 za wakazi ni Waislamu, hasa Wasuni. Ndiyo dini rasmi. Wahindu ni 2.14% na Wakristo 1.27%.

Uchumi

Pakistani ina uchumi wenye utofauti na unaoendelea unaounganisha kilimo, viwanda, na sekta za huduma. Kihistoria, kilimo kimekuwa uti wa mgongo wa uchumi wa Pakistani, kikiajiri sehemu kubwa ya idadi ya watu na kuchangia katika usalama wa chakula na mauzo ya nje. Mazao makuu ni ngano, mchele, pamba, miwa, na mahindi, huku ufugaji wa mifugo ukiwa pia chanzo muhimu cha kipato. Nchi imewekeza katika miundombinu ya umwagiliaji, kama vile mifereji na mabwawa, ili kuongeza uzalishaji wa kilimo, ingawa changamoto kama ukosefu wa maji na mabadiliko ya tabianchi zinaendelea kuathiri sekta hii.

Sekta ya viwanda na uzalishaji inachukua nafasi inayokua katika uchumi wa Pakistani, ikitengeneza nguo, saruji, chuma, kemikali, na bidhaa za watumiaji. Sekta ya nguo na mavazi, hasa, ni mchango mkubwa kwa mauzo ya nje na ajira, ikifanya Pakistani kuwa mojawapo ya wazalishaji wakuu wa nguo duniani. Vituo vya viwanda vimejikita katika miji kama Karachi, Faisalabad, na Lahore, huku juhudi za serikali zikiwa ni za kuhimiza ukuaji wa viwanda, uwekezaji wa kigeni, na kuanzishwa kwa maeneo maalumu ya kiuchumi ili kuongeza uzalishaji na maendeleo ya kiteknolojia.

Sekta ya huduma, ikiwemo fedha, mawasiliano, rejareja, na utalii, imepanuka kwa kiasi kikubwa katika miongo ya karibuni, ikichangia ukuaji wa uchumi mijini na uundaji wa ajira. Uchumi wa Pakistani pia unafaidika na mishahara inayotumwa na wafanyakazi wake wengi walioko nje, hasa Mashariki ya Kati na Ulaya. Hata hivyo, nchi inakabiliana na changamoto kama uhaba wa nishati, upungufu wa bajeti, ukosefu wa utulivu wa kisiasa, na mfumuko wa bei, vinavyoathiri utulivu wa uchumi. Licha ya matatizo haya, Pakistan inaendelea kutekeleza mageuzi na miradi ya maendeleo inayolenga kuongeza utofauti wa uchumi, kuvutia uwekezaji wa kigeni, na kuendeleza ukuaji endelevu.

National symbols of Pakistan (Official)

National animal
National bird
National tree
National flower
National heritage animal
National heritage bird
National aquatic marine mammal
National reptile
National amphibian
National fruit
National mosque
National mausoleum
National river
National mountain

Tazama pia

• Orodha ya nchi kufuatana na wakazi

Viungo vya nje

• (Kiingereza) Tovuti rasmi
• Pakistan entry at The World Factbook
• Pakistan Ilihifadhiwa 29 Agosti 2012 kwenye Wayback Machine. from UCB Libraries GovPubs
• Pakistani katika Open Directory Project
• Pakistan from the BBC News
• Pakistan at Encyclopædia Britannica
• Wikimedia Atlas of Pakistan
• Key Development Forecasts for Pakistan from International Futures
• Population Of Pakistan Ilihifadhiwa 2 Julai 2014 kwenye Wayback Machine.
• World Bank Pakistan Summary Trade Statistics