Partia Demokratike e Socialistëve
Partia Demokratike e Socialistëve (malazisht: Demokratska partija socijalista Crne Gore, DPS) është një parti politike në Mal të Zi. Ajo u themelua më 22 qershor 1991 si pasardhëse e Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi dhe ka qenë një nga forcat kryesore të politikës malazeze pas vendosjes së sistemit shumëpartiak.
Partia Demokratike e Socialistëve Demokratska partija socijalista Crne Gore | |
|---|---|
 | |
| Udhëheqësi | Danijel Zhivkoviq |
| Presidenti | Danijel Zhivkoviq |
| Themelues | Momir Bullatoviq Milo Gjukanoviqi Svetozar Maroviq |
| Themeluar | 22 qershor 1991 |
| Paraprirë nga | Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi |
| Selia | Podgoricë, Mali i Zi |
| Ideologjia | Socialdemokracia Pro-evropianizmi Atlantizmi Nacionalizmi malazez |
| Krahu politik | Qendër deri në qendër të majtë |
| Përkatësia evropiane | Partia e Socialistëve Evropianë (bashkëpunëtore) |
| Përkatësia ndërkombëtare | Internacionalja Socialiste Aleanca Progresive |
| Kuvendi i Malit të Zi | 16 / 81 |
| Faqja zyrtare | |
| www | |
DPS ishte partia dominuese në qeverisjen e Malit të Zi për gati tri dekada, deri në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, kur kaloi në opozitë. Pas humbjes së Milo Gjukanoviqit në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, partia hyri në një fazë të re drejtuese. Në janar 2024, Danijel Zhivkoviq u zgjodh kryetar i DPS-së në zgjedhjet e brendshme të partisë.[1]
Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, koalicioni “Zajedno! Për të ardhmen që të takon ty”, i udhëhequr nga DPS, fitoi 21 nga 81 vendet në Kuvendin e Malit të Zi, duke u renditur si forca e dytë parlamentare pas Lëvizjes Evropa Tani.[2]
Historia
RedaktoPartia u krijua në vitin 1991 nga transformimi i Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi, në periudhën e shpërbërjes së Jugosllavisë. Në vitet 1990, DPS mbështeti vazhdimësinë e lidhjeve shtetërore me Serbinë, ndërsa më pas u zhvendos gradualisht drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi.
Në referendumin e vitit 2006, partia ishte një nga forcat kryesore politike në kampin pro-pavarësisë. Pas shpalljes së pavarësisë, DPS ruajti një rol qendror në qeverisjen e vendit dhe mbështeti integrimin euroatlantik të Malit të Zi.
Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan kalimin e parë të DPS-së në opozitë pas shumë vitesh qeverisjeje. Në vitin 2023, humbja e Millo Gjukanoviqit në zgjedhjet presidenciale dhe dorëheqja e tij nga drejtimi i partisë çuan në riorganizimin e brendshëm të DPS-së.[3]
Ideologjia
RedaktoDPS paraqitet si parti socialdemokrate dhe pro-evropiane. Orientimi i saj politik ka ndryshuar gjatë viteve: nga trashëgimia post-komuniste dhe mbështetja e unionizmit serbo-malazez në vitet 1990, drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi, integrimit në NATO dhe afrimit me Bashkimin Evropian.
Rezultatet zgjedhore
RedaktoNë zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, koalicioni i udhëhequr nga DPS fitoi 21 mandate në Kuvendin prej 81 vendesh.[4]
| Zgjedhjet | Udhëheqësi | Vota | % | Vende | +/– | Aleanca | Qeveria |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1990 | Momir Bullatoviq | 171.316 | 56,18 | 83 / 125 | — | — | Shumicë |
| 1992 | 126.083 | 42,66 | 46 / 85 |  37 |
— | Shumicë | |
| 1996 | 150.237 | 49,92 | 45 / 71 | 1 |
— | Shumicë | |
| 1998 | Milica Pejanoviq | 170.080 | 48,87 | 32 / 78 | 13 |
ECG | Shumicë |
| 2001 | Milo Gjukanoviqi | 153.946 | 42,04 | 30 / 77 | 2 |
ECG | Koalicion |
| 2002 | 167.166 | 48,00 | 31 / 75 |  1 |
ECG | Shumicë | |
| 2006 | 164.737 | 48,62 | 32 / 81 | 1 |
ECG | Shumicë | |
| 2009 | 168.290 | 51,94 | 35 / 81 | 3 |
ECG | Shumicë | |
| 2012 | 165.380 | 45,60 | 32 / 81 | 3 |
ECG | Koalicion | |
| 2016 | 158.490 | 41,41 | 35 / 81 | 3 |
— | Koalicion | |
| 2020 | 143.548 | 35,06 | 29 / 81 | 6 |
— | Opozitë | |
| 2023 | Danijel Zivkoviq | 70.228 | 23,22 | 17 / 81 | 12 |
Së bashku! | Opozitë |
Shiko edhe
RedaktoReferime
Redakto- ↑ "Zivkovic elected DPS leader; Vukovic, Erakovic, Vukovic-Kuc and Dizdarevic DPS deputy leaders". CdM (në anglisht). 28 janar 2024. Marrë më 6 maj 2026.
- ↑ "Montenegro: Parliamentary elections 2023". IPU Parline (në anglisht). Marrë më 6 maj 2026.
- ↑ "Montenegro's outgoing president resigns as head of party after election defeat". Anadolu Agency (në anglisht). 7 prill 2023. Marrë më 6 maj 2026.
- ↑ "Montenegro: Parliamentary elections 2023". IPU Parline (në anglisht). Marrë më 6 maj 2026.