Sympecma

	Sympecma
	Burmeister, 1839
	; Samiec straszki pospolitej (Sympecma fusca)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Podgromada	uskrzydlone
Rząd	ważki
Podrząd	ważki równoskrzydłe
Nadrodzina	Lestoidea
Rodzina	pałątkowate
Rodzaj	Sympecma
	Typ nomenklatoryczny
	Agrion phallatum Charpentier, 1825; (= Agrion fusca Vander Linden, 1820)
Synonimy
	Agrion (Sympycna) Charpentier, 1840;
	Agrion (Sympycna) Charpentier, 1840;
Gatunki
	3 gatunki – zobacz opis w tekście
	3 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Sympecma – rodzaj ważek z rodziny pałątkowatych (Lestidae)^[1].

Zasięg występowania

Rodzaj Sympecma obejmuje gatunki palearktyczne występujące w Eurazji, gdzie są szeroko rozprzestrzenione, oraz w Afryce Północnej^[6].

W Polsce występują dwa gatunki: straszka pospolita i straszka północna (zwana też syberyjską)^[7]^[8]. Są to jedyne krajowe ważki zimujące w stadium imago^[7].

Morfologia

Ciało tych ważek jest beżowo-szare i metalicznie brązowe^[7]. Pterostygma skrzydeł przednich położona jest bliżej wierzchołka niż na skrzydłach tylnych, w przybliżeniu o długość pterostygmy^[7].

Systematyka

Rodzaj ten wprowadził w 1839 roku niemiecki zoolog i entomolog Hermann Burmeister^[2]. Gatunkiem typowym jest Sympecma fusca^[3]. W 1951 roku Fraser wyróżnił w obrębie pałątkowatych podrodzinę Sympecmatinae, zaliczając do niej rodzaje Sympecma, Austrolestes, Indolestes i nowy (obecnie nieuznawany) Tricholestes^[3], ale późniejsze analizy – Rehn (2003) czy Dijkstra i in. (2014) – nie wspierają dzielenia tej rodziny na podrodziny^[9]^[10].

Etymologia

Sympecma: gr. sympiezō „ściskać razem”, sympyknos „ściśnięte razem, mocno ściśnięte”^[11]^[12]. Pisownia nazwy rodzajowej jest rezultatem błędu – Burmeister otrzymał od Charpentiera manuskrypt pracy na temat ważek, która miała zostać opublikowana w 1840 roku; w manuskrypcie nazwa rodzajowa została zapisana jako Sympycna, ale Burmeister niepoprawnie ją odczytał i w swym Handbuch der Entomologie opublikował jako Sympecma^[12]. Nazwa nawiązuje do tego, że w spoczynku ważki te składają skrzydła ciasno wzdłuż odwłoka^[12].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[1]:

Sympecma fusca (Vander Linden, 1820) – straszka pospolita
Sympecma gobica Förster, 1900
Sympecma paedisca (Brauer, 1877) – straszka północna

Przypisy

1 2 3 4 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2025 [dostęp 2025-09-06] (ang.).
1 2 H.H. Burmeister H.H., Handbuch der Entomologie, t. Bd.2 Abt.2 T.2, Berlin 1839, s. 823 (niem.).
1 2 3 F.C.F.C. Fraser F.C.F.C., Outline of a new classification for the legion Lestes Selys (Order Odonata), „Entomological News”, 62, 1951, s. 61–69 (ang.).
↑ T. deT. Charpentier T. deT., Libellulinae europaeae descriptae ac depictae, Lipsiae 1840, s. 10, 19 (łac.).
↑ Henrik Steinmann: World Catalogue of Odonata Vol. I Zygoptera. Nowy Jork, Berlin: Walter de Gruyter, 1997, s. 135, seria: The Animal kingdom. (ang.).
↑ wynik wyszukiwania: Sympecma. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2025-09-06]. (ang.).
1 2 3 4 Jacek Wendzonka. Klucz do oznaczania dorosłych ważek (Odonata) Polski (pdf). „Odonatrix - Biuletyn Sekcji Odonatologicznej Polskiego Towarzystwa Entomologicznego”. 1 (Suplement), czerwiec 2005. ISSN 1733-8239.
↑ E.E. Miłaczewska E.E., Systematyka ważek, [w:] wazki.pl [online] [dostęp 2025-09-06] .
↑ Andrew C.A.C. Rehn Andrew C.A.C., Phylogenetic analysis of higher‐level relationships of Odonata, „Systematic Entomology”, 28 (2), 2003, s. 181–240, DOI: 10.1046/j.1365-3113.2003.00210.x [dostęp 2025-09-06] (ang.).
↑ Klaas-Douwe B. Dijkstra, Vincent J. Kalkman, Rory A. Dow, Frank R. Stokvis, Jan Van Tol. Redefining the damselfly families: a comprehensive molecular phylogeny of Zygoptera (Odonata). „Systematic entomology”. 39 (1), s. 68–96, 2014. John Wiley & Sons Ltd, The Royal Entomological Society. DOI: 10.1111/syen.12035.
↑ Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 253, OCLC 11069271 (ang.).
1 2 3 H.H. Fliedner H.H., The scientific names of Friedrich Försters odonate taxa, „International Dragonfly Fund Report. Journal of the International Dragonfly Fund”, 191, 2025, s. 104 (ang.).

[wol-1] 1 2 3 4 Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2025 [dostęp 2025-09-06] (ang.).

[oryg-2] 1 2 H.H. Burmeister H.H., Handbuch der Entomologie, t. Bd.2 Abt.2 T.2, Berlin 1839, s. 823 (niem.).

[Fraser-3] 1 2 3 F.C.F.C. Fraser F.C.F.C., Outline of a new classification for the legion Lestes Selys (Order Odonata), „Entomological News”, 62, 1951, s. 61–69 (ang.).

[Charpentier-4] T. deT. Charpentier T. deT., Libellulinae europaeae descriptae ac depictae, Lipsiae 1840, s. 10, 19 (łac.).

[Steinmann-5] Henrik Steinmann: World Catalogue of Odonata Vol. I Zygoptera. Nowy Jork, Berlin: Walter de Gruyter, 1997, s. 135, seria: The Animal kingdom. (ang.).

[iucn-6] wynik wyszukiwania: Sympecma. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2025-09-06]. (ang.).

[Klucz-7] 1 2 3 4 Jacek Wendzonka. Klucz do oznaczania dorosłych ważek (Odonata) Polski (pdf). „Odonatrix - Biuletyn Sekcji Odonatologicznej Polskiego Towarzystwa Entomologicznego”. 1 (Suplement), czerwiec 2005. ISSN 1733-8239.

[wazkipl-8] E.E. Miłaczewska E.E., Systematyka ważek, [w:] wazki.pl [online] [dostęp 2025-09-06] .

[Rehn-9] Andrew C.A.C. Rehn Andrew C.A.C., Phylogenetic analysis of higher‐level relationships of Odonata, „Systematic Entomology”, 28 (2), 2003, s. 181–240, DOI: 10.1046/j.1365-3113.2003.00210.x [dostęp 2025-09-06] (ang.).

[Dijkstra-10] Klaas-Douwe B. Dijkstra, Vincent J. Kalkman, Rory A. Dow, Frank R. Stokvis, Jan Van Tol. Redefining the damselfly families: a comprehensive molecular phylogeny of Zygoptera (Odonata). „Systematic entomology”. 39 (1), s. 68–96, 2014. John Wiley & Sons Ltd, The Royal Entomological Society. DOI: 10.1111/syen.12035.

[Jaeger-11] Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 253, OCLC 11069271 (ang.).

[Fliedner-12] 1 2 3 H.H. Fliedner H.H., The scientific names of Friedrich Försters odonate taxa, „International Dragonfly Fund Report. Journal of the International Dragonfly Fund”, 191, 2025, s. 104 (ang.).

[1]