In this article Mushaf printings and their relation to international politics have been studied. Using historical materials like archive documents and newspapers, the article shows the role of Mushaf printings in the conflict among World powers, Europe and the Ottoman Empire. This study thereby focuses on three cases: The first case is the Mushaf-printings in Europe particularly in 1787 in Russia right after the Crimean War and in 1798 after the occupation of Egypt and in the 1830s (...) during the invasions of Africa by France. Russia and France, as two European colonialist powers thereby tried to establish itself as the new patron for the colonised Muslims. The second case is the Mushaf-printing in Iran. Meanwhile printing of the Mushaf was printed by Iranians, Ottomans considers issue as that time must be defended the Qur'an from corruptions and changes by the hands of Non-Muslim and Non-Sunni communities. The most significant case is the third one: the British black propaganda against the Caliphate, Abdulhamid The Second, to trigger an uprising in British-colonised territories, like India. Ottomans made some policies against these printings by establishing print houses and control mechanism to make clear that they themselves are the real leaders of Muslims. As a conclusion, the article demonstrates how Mushaf printings were used to gain power and authority over Muslims during the clash among the Ottoman Empire, European powers and Iran. (shrink)

Bu çalışmada Mü’min sûresi 26. âyette yer alan kıraat vecihleri; resmü’l-mushafla ilişkileri, dilbilimsel tevcîhleri, mânaya delâletleri ve meâllere yansımaları çerçevesinde incelenmiştir. Araştırmanın konusunu, mushaf hattının imkân tanıdığı farklı vecihlerin dilbilimsel tevcîhiyle bu durumun tefsir ve meâl literatüründeki yansımaları oluşturmaktadır. Araştırmanın uygulama zemini olarak Mü’min sûresi 26. âyetinin اِنِّى اَخَافُ اَنْ يُبَدِّلَ دِينَكُمْ اَوْ اَنْ يُظْهِرَ فِى الْاَرْضِ الْفَسَادَ “Onun, dininizi değiştirmesinden yahut yeryüzünde huzursuzluk çıkarmasından korkuyorum.” seçilmesinde, bu âyetin hem tek bir yazım formuyla temsil edilemeyen bölgesel mushaf farklılıklarını (...) (أَوْ/وَ) barındırması hem de aynı yazım formu içinde fâil-mef‘ûl ilişkisini dönüştüren yapısal vecihlere (اَنْ يُظْهِرَ فِى الْاَرْضِ الْفَسَادَ/اَنْ يَظْهَرَ فِى الْاَرْضِ الْفَسَادُ) imkân tanıması etkili olmuştur. Literatürde kıraatlerin dilsel yönlerine temas eden araştırmalar bulunmakla birlikte, Mü’min sûresi 26. âyet özelinde birden fazla vechin resmü’l-mushafla ilişkisi, dilsel tevcîhi ve meâllere yansıması bakımından bütüncül bir yaklaşımla ele alındığı bir incelemeye rastlanmaması, bu araştırmanın gerekçesini oluşturmaktadır. Çalışma, mushaf hattı bağlamında kıraatlerin değerlendirilmesi ve dilbilimsel tevcîhin mânaya katkısının belirginleştirilmesine katkı sunmayı hedeflemektedir. Yöntem olarak nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman incelemesi ve karşılaştırmalı metin tahlili esas alınmıştır. Bu kapsamda resm-i Osmânî kaynakları, kıraat ve kıraatlere dair tevcîh literatürü ile klasik tefsirlerin yanı sıra Türkiye’de yaygın olarak kullanılan yirmi farklı Türkçe meâl sistematik olarak tetkik edilmiştir. İnceleme, anlam üzerinde doğrudan bir değişim meydana getirmeyen usûlî farklılıklar kapsam dışı bırakılarak yalnızca mânaya etki eden ferşî farklılıklarla sınırlandırılmıştır. Bulgular âyetteki kıraat vecihlerinin birbirini tamamlayan anlam örgüleri oluşturduğunu göstermektedir. Atıf olarak “وَ” harfinin tercih edildiği vecihlerde dinin değiştirilmesi (تبديل الدين) ile fesâdın ortaya çıkışı (إظهار الفساد) arasında eş zamanlı ve kopmaz bir bağ tesis edildiği ve Firavun’un korkusunun her iki durumun birlikte vuku bulmasına delâlet ettiği saptanmıştır. Buna karşın “أَوْ” edatının kullanıldığı vecihlerde söylemin ihtimal, tercih veya aşamalı bir tehdit eksenine kaydığı ve fesâdın, dinin değiştirilmesinden sonra ortaya çıkması muhtemel bir netice olarak sunulduğu görülmüştür. Fiil yapısındaki (يَظْهَرَ/يُظْهِرَ) farklılıkların ise âyetin itham dilini dönüştürdüğü tespit edilmiştir. Fiilin müte‘addî (يُظْهِرَ) okunması durumunda Firavun, Hz. Mûsâ’yı doğrudan fesâdı meydana getiren bir fâil olarak konumlandırırken; lâzım (يَظْهَرَ) okunuşunda fesâd, dinî düzenin bozulmasıyla kendiliğinden ortaya çıkan toplumsal bir sonuç olarak sunulmaktadır. Meâller üzerinde yapılan incelemede, tercümelerin büyük oranda Türkiye’de Âsım kıraatinin Hafs rivayetine göre basılan ve harekelenen mushaf metniyle uyumlu bir şekilde hazırlandığı ve bu sebeple diğer sahih kıraatlerin delâlet ettiği anlam nüanslarının meâl diline sınırlı ölçüde yansıtıldığı görülmüştür. Bununla birlikte, az sayıda meâlde farklı kıraat vecihlerinin esas alındığı tespit edilmiştir. Farklı vecihlerin meâl diline yansıtılması, bir çeşitlilik ve zenginlik imkânı sunmakla birlikte, Türkiye’de yaygın olarak kullanılan mushaf metniyle birlikte okunduğunda, tercih edilen vecih belirtilmediği takdirde metin ile meâl arasında açıklamaya ihtiyaç duyulan bir farklılık ortaya çıkabilmektedir. Bu sebeple, yaygın mushaf okuyuşu esas alınarak yapılan meâllerde diğer sahih kıraat vecihlerinin tamamen ihmal edilmemesi; buna karşılık farklı bir veche göre yapılan tercümelerde ise bu tercihin dipnot veya kısa açıklamalarla gösterilmesi daha uygun görünmektedir. Bu çerçevede, meâl metninde yaygın mushaf okuyuşu korunmakla birlikte, diğer sahih kıraat vecihlerinin Arapça lafızlarıyla birlikte dipnot veya kısa açıklamalar aracılığıyla gösterilmesi hem metin-meâl uyumunu muhafaza edecek hem de âyetin ihtiva ettiği mâna örgüsünün daha kuşatıcı biçimde ortaya konulmasına imkân tanıyacaktır. (shrink)

Bu araştırma, Birinci Mushaf Projesi’nden yarım asır sonra gerçekleşen önemli bir projeyi ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Bu proje, hicrî 84 ve 85 yılları arasında Irak’ın Vâsıt şehrinde zamanın Kûfe ve Basra (Irâkeyn) valisi Haccâc b. Yûsuf’un (ö. 95/714) girişimi ve Emevî Halifesi Abdülmelik b. Mervân’ın desteğiyle uygulamaya koyulmuştur. Projenin yürütülmesini ise Hasan-ı Basrî (ö. 110/728) üstlenmiş ve hafızlar, kâtipler ve kârîler gibi çok sayıda uzman kişiden oluşan komisyonlara başkanlık etmiştir. Bu çalışmada Giriş’in ardından bu projeye yol açan etkenlerden söz edilmiştir. (...) Bunların başında da üçüncü Halife Osman’ın başlattığı Kur’an metninde birliğin sağlanması düşüncesi gelmektedir. Daha sonra bu projenin sahibi Haccâc’tan bahsedilmiş, bu projenin nerede ve ne zaman gerçekleştiği, projede yer alan önemli şahsiyetlerin kimler olduğu şeklindeki bir dizi soru cevaplanmıştır. Daha sonra Proje’nin hedefleri hakkında ayrıntılara girilmiş, Haccâc’ın Osman Mushaf’ında toplam on bir harfte değişiklik yaptığı isnâdında bulunan rivayetler tartışılmış, bu rivayetler incelenerek eleştiri süzgecinden geçirilmiş ve İkinci Mushaf Projesi’nin Hz. Peygamber ve hulefâ-i râşidîn döneminde gerçekleştirilen Birinci Mushaf Projesi’ni tamamlayıcı mahiyette olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ardından İslam devletinin tanık olduğu siyasi çalkantıların ardından İkinci Mushaf Projesi’nin akıbetinin ne olduğu hususuna değinilmiştir. (shrink)

Bu çalışmada Kur’ân-ı Kerim’in genel özelliklerinden, Kur’ân’ın Endonezya’daki yayılışından ve basımından bahsedilecektir. Bu araştırmanın amacı, orijinal Osmanlı mushaflarının Endonezya'da bulunup bulunmadığının tespitidir. Bu araştırmanın yöntemi filoloji çalışmasıdır. Osmanlı mushafının bir örneği Palembang kökenli bir sultan olan Prabu Diraja’nın mushafıdır. Bu Mushaf, aileden miras kalmıştır. Mushafın yazılış şekli Endonezya’daki mushaflardan ziyade Osmanlı mushaflarına daha çok benzemektedir. Bu araştırmada Endonezya’daki Osmanlı mushaf’ları ele alınacak ve bu mushaf’ların Endonezya’daki ilişkisi incelenecektir. Ardından Kur’ân-ı Kerim’in Endonezya’daki basım süreci ele alınacaktır.

The history of the mushaf, which began with the collection of the verses of the Qur'an in the era of Hazrat Abu Bakr, holds a significant place in terms of the science of qiraat and the methodology of tafsir. It is not possible to say that the subject, which is the focus of Western researchers especially to prove their thesis that the Qur’an is the human word, is popular in our country. At this point, in this study prepared with (...) the aim of contributing to the field, tafsir introductions and mushaf history issues were examined. Many of the tafsir works provide valuable information about the history of the mushaf. In this direction, one of the important works of tafsir, Garāib al-Qur'ān, Tafsīr al-Khāzin, Jawāhir al-ḥisān, Fath al-rahmān Rūh al-meānī, Tafsīr al-Marāgī and Tafsīr al-hadīs were analyzed. They constitute the basis of our research because they contain rich information about its history and have not yet been examined in this respect. In this regard, the introductions of the aforementioned commentary works are examined under headings created according to the subjects. First of all, the issue of turning the Qur’anic verses into mushafs during the period of Hazrat Abu Bakr is discussed, and then the principles observed in the mushaf copying activity in the Hazrat Osman period, how many companions were in the commission, the number of mushafs that were copied and sent to the leading towns of the period, and who made the surah arrangement in the mushafs are examined. In addition, information shared about the official mushaf rules and whether these rules must be taken as a basis in the writing of the mushafs is included. Finally, within the context of personal companions’ mushafs, the study delves into the claims, accusations, and debates surrounding the mushafs with Hazrat Osman. (shrink)

Kur’ân-ı Kerîm kelimelerinin yazım özelliklerini inceleyen ilim dalına resm-i mushaf /resm-i Osmânî adı verilmektedir. Bu ilme, Hz. Osman’ın (ö. 35/656) halifelik devrinde (644-656), dönemin fasih Arapça kaidelerine göre yazım esas alınmak sûretiyle gerçekleştirilen mushaf istinsah faaliyeti kaynaklık etmektedir. Sahabe eliyle gerçekleştirilen bu çalışmada kullanılan imlanın, sonraki dönemlerde yazılan mushaflarda esas alındığı kabul edilmektedir. Bugün Hz. Osman himayesinde imla edildiği kesin olarak bilinen bir mushaf mevcut değildir. Bu yüzden Hz. Osman mushaflarındaki yazım şekillerine ait detaylar ancak hicrî 3-4. (...) asırlarda telif edilmeye başlanan eserlerden öğrenilebilmekte, resm-i mushaf kriterleri mezkûr kaynaklar baz alınarak belirlenmektedir. Lakin mushaf istinsahı faaliyetinden 3 asırdan daha fazla bir süre sonra kaleme alınan eserlerde verilen bilgilerin yeterliliği/sıhhati konusunda birtakım tereddütlerin varlığı malumdur. Mezkûr tereddütlerin izale edilmesine katkı sunma maksadıyla hazırlanan bu makalede, alanın temel eserlerinde yer alan resm-i Osmânî kaideleri bağlamında Topkapı Sarayı Müzesi/Emanetler Hazinesi 2 nr. Mushaf incelenmektedir. Erken dönemlere ait olduğunda şüphe bulunmayan Mushaf’ın, Hz. Ali’ye (ö. 40/661) tarafından yazıldığı iddia edilmektedir. Mevcut çalışma sayısı bakımından oldukça yeni bir alanda yapılan bu araştırmada, hicretten birkaç asır sonra telif edilen eserler vasıtasıyla ulaşılabilen kaideler ile erken dönemlerde yazılmış TMSK E. H. 2 nr. Mushaf’ın imlası kıyaslanmak sûretiyle, kaidelerin o dönemde ne derece uygulandığını tespite çalışılmıştır. İki bölümden müteşekkil makalenin ilk kısmında, Mushaf’a dair tanıtıcı ve teknik mahiyetteki bilgilere yer verilmiş, Mushaf’ın Hz. Ali’ye nispeti tetkik edilmiştir. Mushaf’ın erken dönemde imla edildiği ancak Hz. Ali tarafından yazılmasının mümkün olmadığı kanaatine yer verilmiştir. İkinci kısımda, ilgili eserlerde “hazf, ispat, ibdal, maktu‘/mevsûl yazım, hemze, Mesâhif-i Emsâr’ın gönderildiği beldelere göre farklılık arz eden yazım farklılıkları” şeklindeki konu başlıkları altında yer verilen toplam 1406 kelimenin yazım özelliğiyle TMSK E.H. 2 nr. Mushaf’ın yazımı mukayese edilmiştir. Sayfa, âyet noksanlığı bakımından neredeyse kusursuz nitelikteki bu Mushaf’ın tamamında yapılan inceleme sonucunda toplam 319 kelimede kaidelere muhalif yazım olduğu tespit edilmiştir. Üzerine inceleme yapılan tüm kadim Mushaflarda da görülen bu imla uyumsuzluğu, resm-i mushaf kaidelerinin sıhhatine dair mevcut soru işaretlerini kuvvetlendirmektedir. Bu da resm-i mushaf ilminin sınırlarını tespit için kadim mushafların imlasının da dikkate alınması gerektiğine, bunun için de erken dönemde yazılmış mushafların yazım şekilleri üzerine daha fazla araştırma yapmanın gerekliliğine işaret olarak kabul edilmelidir. (shrink)

This article deals with the Katta Langar manuscript, which is known as one of the earliest Qur'ān copies attributed to III. Caliph Uthman. The study consists of an introduction, a conclusion and two sections. The introduction section begins with the information that the Katta Langar Mushaf which is called by this name relative to the Katta Langar village of Uzbekistan, is in the library of the Tashkent Uzbekistan Muslims Administration. Only ninety-seven pages of the mushaf, which was lost (...) for a period, have survived. Since twelve of these leaves appear again in Katta Langar, they are meant as the Katta Langar manuscripts. Therefore, this article not only aims to examine in detail all the extant leaves of the mushaf but also the twelve leaves, which are known today as the Katta Langar manuscripts. Although the research done so far has made it clear that this mushaf is not one of the copies of Uthman, the mushaf has been the subject of many studies. The first of the studies on the Katta Langar Mushaf was published by M.E. Masson, while the most detailed work belongs to Efim Rezvan. Existing studies on the mushaf are methodologically either a publication or a catalogue study. In this study, the Katta Langar copy was compared with the sources of the mushaf literature and discussed more comprehensively. (shrink)

Mushaf tarihi üzerine yapılan yetkin bir incelemenin, rivayet temelli bilgilere ve Mushaf kitabeti uygulamalarına dayanacağı muhakkaktır. Bu durum teorik bilginin yanında muhtelif dönem ve bölgelere ait mushafların incelenmesini de değerli kılar. Üstelik incelenen mushaf kıraat, imla, zabt, vakf-ibtidâ ve ayet sayısı gibi konularda kayda değer bir uygulamayı esas aldığında yürütülen inceleme mushaf tarihinin muhtelif yönlerinin aydınlatılmasına katkı sunuyor olması hasebiyle, ilave bir değer taşıyacaktır. Bu kabulü hareket noktası kılan makale, Muhammed b. İsmail el-Halebî’ye (öl. 810/1407) ait (...) hicri 790 tarihli el yazma mushafı inceleyecektir. Ana metninde Ebû Amr b. el-Alâ (öl. 154/771) kıraati esas alınmış olsa da yedi kıraati de bünyesinde toplayan bu mushaf Ahmed Hâtim es-Sâmerrâî’nin “Mesâhifü’l-Kırâât Dirâse Târîhiyye Vasfiyye” adlı doktora tezinde kısmen incelenmiş olsa da, kıraatlere işaret etme yöntemi detaylı olarak ele alınmamıştır. Üstelik bu makalede Halebî hakkında bilgi verilecek olması, yanı sıra ana metinde niçin Ebû Amr kıraatinin esas alındığı sorusuna cevap aranması, özellikle kıraatlerin yayılışı hakkında bir dizi özgün tespite de imkân verecektir. Mushafın kıraat farklarına işaret etme usulünü bütün boyutlarıyla ele alacak olan makale kıraat farkları dışına çıkan yönlerinin incelenmesiyle son bulacaktır. Makalede, Bavyera Devlet Kütüphanesi'nin (Bayerische Staatsbibliothek) el yazmaları koleksiyonunda al-Qur’ān-BSB-Cod.arab.1113 numarada kayıtlı bulunan ve https://www.digitale-sammlungen.de/en/view/bsb00137309 linki üzerinden ulaşılabilen dijital nüsha esas alınmış, iktibas edilen görsellere ilişkin atıflarda kütüphane sistemince verilen sayfa numaraları kullanılmış ve mushaf HM kısaltmasıyla anılmıştır. (shrink)

Bu makale, İslam kıraat geleneği ile oryantalist düşüncenin önde gelen temsilcilerinden Ignaz Goldziher’in kıraatlere yaklaşımı arasındaki epistemolojik farklılıkları eleştirel bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. İslam ilim geleneğinde kıraat, Kur’an-ı Kerim’in vahiy süreci içerisinde Hz. Muhammed tarafından öğretilen, sahâbe tarafından sahih senedlerle aktarılan ve mütevâtir rivayet esasına dayanan meşru okuma biçimlerini ifade eden köklü ve disiplinli bir ilim dalı olarak kabul edilen bir alandır. Bu çerçevede kıraatler, bireysel tercihlere dayalı uygulamalar değil; vahiy temelli, güvenilir rivayet zincirleriyle desteklenen ve ilmî kriterlerle sınırlandırılmış (...) bir bilgi alanını temsil etmektedir. Bu nedenle kıraat ilmi, Kur’an’ın hem lafzî korunmuşluğunu hem de doğru anlaşılmasını temin eden temel disiplinlerden biri olarak değerlendirilmektedir. Buna karşılık Goldziher’in kıraat anlayışı, Kur’an metnini önceki kutsal metinlerin tarihsel gelişim süreçleriyle aynı kategoride ele alması bakımından dikkat çekmektedir. Onun yaklaşımında kıraat farklılıkları çoğunlukla metinsel belirsizlikler, erken dönem Arap yazı sisteminin yetersizlikleri veya tarihsel süreçte ortaya çıkan müdahaleler üzerinden açıklanmaktadır. Bu yaklaşım, İslam kıraat geleneğinin vahiy ve sahih rivayet temelli yapısını göz ardı etmekte ve metodolojik açıdan önemli sorunlar barındırmaktadır. Nitekim Goldziher’in değerlendirmeleri, kıraatleri tarihsel ve filolojik bir problem alanı olarak görme eğilimi taşımakta, bu da İslamî perspektifle ciddi bir ayrışmaya yol açmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde İslam kıraat geleneğinin tarihsel arka planı ve ilmî temelleri ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Bu bağlamda kıraatler mütevâtir, meşhur, şâz, müdrec ve mevzû gibi kategorilere ayrılarak sistematik biçimde incelenmiş ve bu kategoriler arasındaki farklar açık bir şekilde ortaya konulmuştur. Ayrıca kıraatlerin kabul edilmesinde belirleyici olan temel kriterler üzerinde durulmuştur. Bunlar arasında resmü’l-muṣḥafa uygunluk, sahih senedle rivayet edilme ve Arap dili kurallarına uygunluk başlıca ölçütler olarak öne çıkmaktadır. Bu kriterler, kıraat farklılıklarının rastgele ya da bireysel tercihlere dayalı olmadığını; aksine belirli ilmî esaslara göre şekillendiğini göstermektedir. Bu yönüyle kıraatler, yazılı mushaf geleneği ile sözlü rivayet zincirinin uyumlu birlikteliğini yansıtmaktadır. Makalenin ikinci bölümünde ise Goldziher’in kıraatlere yönelik değerlendirmeleri ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. Bu çerçevede onun Kur’an’ı Tevrat ve İncil gibi tarihsel süreçte değişime uğradığı kabul edilen metinlerle özdeşleştirmesi, kıraat farklılıklarını metni düzeltme veya standartlaştırma girişimleri olarak yorumlamasına zemin hazırlamıştır. Özellikle yedi harf ruhsatını metnin çoğulluğu şeklinde anlaması, resmü’l-muṣḥaf ilkesini ve sahih sened şartını yeterince dikkate almaması önemli metodolojik eksiklikler arasında yer almaktadır. Ayrıca mushaflardaki kenar notlarını metnin bir parçası gibi değerlendirmesi ve tevatür derecesine ulaşmamış rivayetleri kıraat örneği olarak sunması, İslam kıraat metodolojisiyle açık bir uyumsuzluk teşkil etmektedir. Bu çalışma, Goldziher’in yaklaşımının erken dönem İslam tarihine dair rivayet hiyerarşisini, sahâbe icmâını ve nakil sürekliliğini yeterince hesaba katmadığını ortaya koymaktadır. Onun kıraat farklılıklarını bireysel tercihler, yazı sistemi sorunları veya kâtip hatalarıyla açıklaması ve sınırlı örnekleri genelleyerek değerlendirmesi, analizlerinin epistemolojik açıdan zayıf kalmasına neden olmaktadır. Oysa İslam geleneğinde kıraatler, Kur’an’ın lafzî bütünlüğünü zedelemeyen, aksine anlam zenginliği sağlayan ve vahyin korunmuşluğunu teyit eden sahih okuma biçimleri olarak kabul edilmektedir. Sonuç olarak bu makale, Goldziher’in kıraat anlayışının İslam ilim geleneğinin iç tutarlılığı ve metodolojik ilkeleriyle bağdaşmadığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda kıraat meselesinin indirgemeci oryantalist yaklaşımlar yerine İslamî ilimlerin kendi epistemolojik çerçevesi içinde ele alınmasının gerekliliği vurgulanmaktadır. Böyle bir yaklaşım, Kur’an’ın vahiy süreci, korunmuşluğu ve nesiller boyunca sahih biçimde aktarımı konularının daha doğru, kapsamlı ve bütüncül bir şekilde anlaşılmasına katkı sağlayacaktır. (shrink)

Dünya Osmanlı Devleti’nin makarr-ı saltanatı olan Dersaâdet’e, Memlûkler zamanında birçok Mushaf-ı Şerîf’in geldiği; XIX. yüzyılın başlarından itibaren muhafaza edilmek üzere vakfedildikleri camilerden, türbelerden, müze ve kütüphâne koleksiyonlarına toplanan eserlerden anlaşılmaktadır. İslâm yazı sanatı, başlangıcında imlâ gelişimine odaklanmış, bu meyanda ilk asır sonrası yazı estetiği üzerine çalışmalar yapılmıştır. Abbâsîler döneminde görülen bu gayretler neticesi yazının kurallara bağlandığı ve çeşitlendiği görülmüştür. Bunlardan Memlûk döneminde, Mushaf yazımında kullanılan Muhakkak ve Reyhâni yazı çeşidi Osmanlı’da Hattat Şeyh Hamdullah’a (1429- 1520) kadar Mushaf (...) yazısı olarak kullanılmıştır. Tarihî seyri içerisinde Memlûkler döneminde Muhakkak yazının gelişimini ve ulaştığı seviyeyi bu Mushaf’ta görmek mümkündür. Makalenin amacı gerek yazı sanatı gerekse süsleme sanatı açısından günümüz sanatkârlarına bir örnek sunmaktır. Mushaf’ta Zer mürekkeple yazılan harflerin etrafı siyah mürekkeple tahrirlenmiş, harekeler ise siyah mürekkeple yazılmıştır. Satırlarda harfler kürsüsünde olup, hat olarak da döneminin özelliklerini aksettirmektedir. Sûre başı yazıları ise Sülüs hat iledir. Görülmektedir ki Mushaf, günümüz yazı sanatında çokça kullanılan Muhakkak yazıya dâir özgün örnekleri ortaya koymaktadır. Araştırmadaki bir diğer gaye de Mushaf’ın hattatı ile ilgili tashihte bulunmaktır. Mushaf’ın, tefsir kısmının ferağ kaydında, “Muhammed b. Su‘ûd eş-Şâfiî” ismi geçmektedir. Bu Mushaf’ın hattatı olmayıp tefsirin müellifidir. Dolayısıyla Mushaf’ın hattatı belli değildir. Mushaf’ın tezhipleri ve cilt kapakları ile “İslâm Kitap Sanatı”nın göz alıcı örnekleri olan bu eser belli bir dönemin üslûbunu ve tekniğini yansıtması bakımından önemlidir. XV. yüzyıldan İstanbul Türk ve İslâm Eserleri Müzesi (TİEM)’nde bulunan bu Mushaf, Memlûk dönemi kitap sanatının ulaştığı mükemmelliği günümüze ulaştıran önemli eserlerdendir. Kitap sanatının hâmisi, Memlûk Sultanı Kayıtbay’ın (1468-1496) hazinesi için yazılan Mushaf, 9 satırlı ve 463 yapraktan müteşekkildir. Salbekli ve oval şemseli, miklepli vişne rengi deri cildi döneminden kalmadır. Bu Mushaf’ın önemli bir özelliği de 439b- 462b’ye kadar yine sûre başlığı altında, âyetlerin kelime anlamlarının Arapça olarak izah edilmesidir. Mushaf’ta Sultan II. Bâyezid’in vakıf mührünün bulunması, Mushaf’ın Sultan II. Bâyezid döneminde Saray’a girdiğini göstermektedir. Eser, 1480- 1490 yılları arasına tarihlenebilir. Sultan III. Ahmed’in annesinin Üsküdar’da yaptırmış olduğu Gülnûş Emetullah Vâlide Sultan Camii’ne konulmak üzere vakfettiği h. 1132/1719 tarihli Arapça yazılmış olan kayıttan anlaşılmaktadır. (shrink)

This study aims to examine the role of the science of waqf and ibtidâʾ in Qurʾânic recitation, particularly in relation to the problems that arise for the mawâlî class who experience difficulty in grasping the subtleties of the Arabic language. Considering the importance of waqf and ibtidâʾ practices in ensuring the correct understanding of the Qurʾân and preserving semantic coherence during recitation, it is necessary to systematically evaluate the different approaches within this field. The main problem of the study is (...) to determine on which scientific foundations the differences that arise in the determination of waqf stopping places are based. In this context, the significance of the study lies in its comprehensive analysis of the relationship between theoretical approaches to waqf and ibtidâʾ and their practical application in the Muṣḥaf. A qualitative research method has been adopted, based on classical source analysis and textual examination. Within this framework, the work al-Muktafâ by Abâ ʿAmr al-Dânî (d. 444/1053), one of the leading scholars of the science of qirâʾât, has been selected as the primary subject of analysis. First, a general evaluation of the work has been conducted, followed by a detailed presentation of the terminological framework related to the concept of waqf. The criteria employed by the author in determining waqf positions have been analyzed multidimensionally - through selected verse examples - by considering aspects of grammar, variant readings, and syntactic inflection. The findings indicate that al-Dânî’s system of waqf is fundamentally based on a dual focus on wording and meaning. However, it has been observed that this theoretically systematized approach does not always find a one-to-one correspondence in Mushaf practices; in some cases, contextual and interpretive factors come into play. In conclusion, the study demonstrates that the science of waqf and ibtidâʾ is not merely a theoretical discipline, but rather a dynamic and multilayered field that incorporates flexibility and interpretive variation in practice. (shrink)

Bu yazıda son devir Osmanlı âlim ve müderrislerinden Mehmed Zihni Efendi tarafından Osmanlı Türkçesiyle kaleme alınan “el-Kavlü’s-Sedîd fi ‘İlmi’t-Tecvîd” diğer ismiyle “Tecvîd-i Cedîd” adlı eseri değerlendirilmektedir. Medrese talebelerine yönelik hazırlanmış olan bu eser, üç ana konudan oluşmaktadır: Mushaf-ı Şerif, tilâvet ve tecvîd. Eserde, Kur’ân tarihi ve kitabeti, tilâvetin hükmü ve çeşitleri, Kur’ân eğitiminin fazileti, hatim geleneği gibi konuların yanı sıra vasıl ve vakıf hükümleri, harflerin çıkış yerleri ve sıfatları ile med çeşitleri gibi konular da ele alınmıştır. Müellifin konuları işlerken, (...) yaşadığı dönemle alakalı hatalı davranış ve alışkanlıklara yönelik eleştiri yapmayı da ihmal etmemesi eserin önemli noktalarından birisini teşkil etmektedir. Müellifin, tecvid kaidelerini önce nazarî düzeyde ortaya koyup, daha sonra uygulamalı örneklerle açıklaması; nazarî düzeyde bırakmaması ayrıca önem arz etmektedir. Bu kitap kritiğinde, eserin tanıtımı yanı sıra Zihni Efendi’nin özel görüş ve düşüncelerinin altını çizmeye çalışılmış ve müellifin kullandığı kaynaklar kırâât literatürü açısından değerlendirilmiştir. (shrink)

Önceki semavi kitapların tahrifi, Kur’an’ın mevsûkiyeti konusunda Müslümanları daha hassas davranma psikolojisine sevk etmiştir. Kur’an’ın Hz. Peygamber tarafından yazdırılması ve sahabeler tarafından ezberlenilmesi ve sonraki süreçlerde; korunması, doğru okunması, lafızlarının muhafazası ve Mushaf üzerine yapılan ve yine sahih okumaya yönelik tasarrufların hepsi önemli addedilmiştir. Kur’an’ın cem’i, istinsahı, noktalama ve harekeleme işlemleri, yaşanmakta olan sosyal, kültürel ve ilmî sürecin bir gereği olarak ihtiyaca mebni gayretler olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, Kur’an’ın noktalanması ve harekelenmesi; tarihi seyri, sosyo-kültürel, ilmî ve siyasi saikleri ile (...) ele alınmıştır. Ayrıca ehl-i ilim olmayanların nakt ve i’cam olmadan Kur’an’ın okumasının imkânı meselesi örnekler vermek suretiyle değerlendirilmiş ve Dânî’nin bu konu üzerine yazmış olduğu başyapıtlardan sayılabilecek üç eseri bu bağlamda tanıtılmıştır. Bu araştırmada, Hz. Peygamber tarafından noktalama ve harekeleme yapılmadığı halde ümmet-i Muhammed’in böyle bir tasarrufa gitmesinin tahrif değil, Kur’an’ın doğru ve sahih/kolay okunmasına bir hizmet olduğu zımnen ortaya konulmaya çalışılmıştır. (shrink)

In the first three centuries of Hijri, the first schools of qırā’a emerged in cities such as Medina, Mecca, Kufa, Basra and Damascus. The science of qırā’a concentrated in these cities spread to the newly conquered geographies in parallel with the conquests and the Islamization activities carried out, and under the influence of different factors, some qırā’a’s became dominant in certain regions. Having a special place among the first schools of recitation, Nāfi' b. Abdirrahman al- Madanī’s (d. 169/785) qırā’a gained (...) fame in Medina. This qırā’a, which is of great importance in terms of reflecting the accumulation of recitation of the city of the prophet, has begun to spread in the Maghreb and North Africa regions since the early periods of Islam. In this region, the Medina school of qırā’a was favored by the people and thus became almost the only qırā’a preferred for centuries. As a matter of fact, the mushafs in the region in question have been printed according to this qırā’a from past to the present day. In this study, the phases of the historical progress of Nāfi‘ qırā’a in Ma-ghrib and North Africa are shed light on. In this context, after dwelling on the first qırā’as transferred to the region since the conquest, an evaluation has been made on the entry of Nāfi‘ qırā’a to the region, its pioneers, development and historical process. Then, the reasons and motives behind the spread of Nāfi‘ qırā’a in the region are given, and the reasons for its preference in the region are analysed. Afterwards, information was given about the teaching of Nâfi' qırā’a and its riwāyahs (narrations) and tareqs (ways) in the main sources of recitation. Then, the education of the Nâfi' qırā’a in Maghrib and the ten ways, with al-Ashara al-Nāfe'eyya education program which was distinguished from other Islamic geographies, were tried to be revealed. (shrink)

According to the Qur'an, the Prophet was commissioned to convey the Qur'an to all mankind and the jinn. This duty can be perceived as a human-specific practice in the Qur'an in the first place. This is because the literal approach leads to the assumption that the Qur'anic addresses are addressed to human beings, especially men. However, when the artistic style of the Qur'anic language is analyzed in terms of rhetoric, it is understood that these addresses are addressed to all human (...) beings, men and women, as well as all jinn. This study tries to clarify that the art of taghlīb, which is one of the artistic features of the Qur'anic address, constitutes evidence that the jinn are also liable beings and that they are responsible for the entire content of the Qur'an. The Qur'anic address was delivered to human beings through the Prophet, who was a human prophet. Therefore, human beings are obligated to the Qur'an. However, it is understood from some verses that the jinn are also the addressees of the Qur'an and that the Prophet conveyed Islam to them as well. It is noteworthy that the Qur'an contains some commands, prohibitions and admonitions regarding the jinn, who are ontologically different from humans. These verses indicate that the jinn are obliged by the commands and prohibitions of the Qur'an and condemned by its judgments. It is understood that determining the meaning of the obligation of these beings, which cannot be perceived by human senses, is an important issue both in terms of determining the perspective of the Qur'an regarding the jinn and in terms of eliminating the negative perception of the jinn that is common among the society. From the Qur'anic point of view, jinn are beings who live in the world like humans but have their own way of being and lifestyle. Since they are beings that cannot be perceived by the senses, we can only know as much about the jinn as the Qur'an and Sunnah inform us. In the Qur'an, it is pointed out that they are beings who are responsible for servitude like humans. Some hadiths also provide information to this effect. In the light of this information, examining the nature of the jinn's responsibilities towards the Qur'an, their obligations towards worship, and their attitudes towards the Qur'an's commands and prohibitions (against the prisoner) is not only instrumental in revealing the scope of the Prophet and the Qur'an's address, but also important in terms of determining the perspective that the Qur'an puts forward regarding the jinn's obligations. The study also sheds some light on the inaccuracy of today's perception of the jinn. In addition, the issue of the offer is dealt with as the subject of theology and is defined for human beings. However, the Qur'an states that the obligated being is not only the human species. Again, the term “al-mahkkûm aleyh” is a term that refers to the obligated person in the Fiqh methodology, and as in the definition of the offer, this term is constructed only on the basis of human beings. It is mentioned in some verses that the Qur'an addresses the jinn as well. Therefore, it is important to identify the beings that the Qur'an considers as the addressee, the obliged and the condemned. It is also understood that these definitions should be evaluated by taking into account the perspective put forward by the Qur'an. This study examines the jinn, who are one of the interlocutors that the Qur'an indicates that they are obligated and condemned. Since the studies on the jinn are generally conducted within the theological framework, the focus has been on determining their ontological structure, their state of existence, their vital activities and their status in relation to faith. However, it has been observed that their position vis-à-vis Islam and the Qur'an from the perspective of the Qur'an has not been specifically analyzed. For this reason, in this study, in the light of the information in the Qur'an, the jinn's status of being liable and being against the condemned is examined. In the Qur'an, human, angel, jinn, animal and other beings in nature are mentioned as types of beings. It is understood from the Qur'an that among these beings, humans and jinn were created with a free will and an inclination towards servitude. As a result of the study, the meaning of the jinn's will and willpower and their being obliged to the Qur'an's commands and prohibitions regarding faith, deeds and morality as the addressee of the Qur'an is revealed. In this study, in which the survey method, one of the social sciences research methods, was preferred, the verses containing information about the jinn were identified, and the verses among these verses that reveal that the jinn are liable and condemned were analyzed by taking into account the order of the Mushaf. Then, the issue of whether the jinn are the addressees of the Qur'an's addresses is analyzed by taking into account the style of taglīb, one of the characteristics of the Qur'anic address. (shrink)

Bu makalede, Yıldız Sarayı Kütüphanesi’nde kayıtlı olan AY6760 nüshası incelenmektedir. Nüsha Hz. Osman’a atfedilmesi yönüyle önem arz etmektedir. Daha önce üzerine akademik bir çalışma yapılmamış olan bu nüsha II. Abdulhamit’in özel kütüphanesinde bulunan eserler arasındadır. Bu çalışma, nüshayı kodikolojik, paleografik, resmü’l-mushaf ve kıraat yönlerinden inceleyip transliterasyonunu sunmaktadır. Kodikolojik incelemede; cilt yapısı, varakların durumu, forma yapısı, satır düzeni, sayfa yerleşimi, kütüphane mühürleri, kenar kayıtları, süsleme ögeleri ve nüshaya izafe edilen isnat gibi özellikler incelenmiştir. Paleografik incelemede harflerin tamamının başta, ortada ve (...) sondaki yazımları tablolaştırılmış ve Déroche’un paleografi tablosuyla karşılaştırılmıştır. Resmü’l-Mushaf incelemesinde nüshada tespit edilen 3057 kelime veri tabanına işlenmiş ve literatürde yer alan bilgilerle karşılaştırılmıştır. Ulaşılan sonuçlar bir grafik ile gösterilmiştir Kıraat incelemesinde ise nüshada yazının imkân verdiği okuyuşlar ile on kıraate dair bilgiler karşılaştırılmış ve elde edilen sonuçlar hem tablo halinde hem de yüzdesel grafik ile gösterilmiştir. Sonuç olarak; nüshanın Hz. Osman’a ait olmadığı, 8-10. yüzyıl özelliklerini gösteren bir yapıda olduğu, Nâfiʿ, Ebû Amr ve Ebû Caʿfer kıraatlerinin çok az bir farkla öne çıkması sebebiyle Medine ve Basra kıraatlerine daha yakın olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. (shrink)

Abstrack In this study, the subject of preference, its conceptual field and its historical process, as well as the methods of determining and choosing different readings of mutawatir recitation imâms are discussed. The different phrasing of the Qur'an began from the revelation period of the revelation. It is seen that there were some discussions about the different readings of the Qur'an among the Companions in the early period, albeit a little. These different recitations of some of the Companions, who see (...) their own reading better or who are not aware of their friends' readings, are the Prophet's. The fact that they took them to the Prophet indicates this. As a matter of fact, Allah's command to "read whatever is easy from the Qur'an" (Muzzammil, 73/20) and the hadith of the Messenger of Allah "read whatever is easy from it", together with the different reading license, also implicate his preference. Arab tribes who used different dialects from the Quraysh dialect during the Medina period and those who converted to Islam from other non-Arab nations faced some difficulties in pronouncing and understanding the Qur'an, which was revealed in the Quraysh dialect. Wanting to solve this serious problem, Hz. Prophet was given the permission to read with seven letters, the differences in recitation began to be seen. The concepts of preference and elder refer to the practices of the imams of recitation in the process of creating their own recitations together with their proofs, which they chose from among the recitations of their predecessors. In the science of hujjat, the most used concepts, along with other concepts, are the concepts of old age, preference and need. Ihticaj is a concept that expresses choosing one among different recitations by citing evidences and proofs. As a matter of fact, when the works of the recitation scholars on this subject are examined, it is seen that the imâms made their choices by citing evidence from the Qur'an, Sunnah, Mushafs and language rules regarding the differences in recitation. In the science of recitation, some other concepts such as ulema, especially proof, and illet and evidence were also used. Whether it is the Qurra that stands out in the field of natural recitation, or the imams of mutawatir recitation, they have formed their preferences by bringing evidence from verses, sunnah, mushaf, saned and language in line with the criteria of sound recitation. (shrink)

The word "distortion" in the dictionary sense means something being displaced from its proper place or twisted. In Quranic sciences, distortion primarily refers to alterations of words, including additions or omissions. However, there is substantial evidence proving that the Qur'an has not been distorted. These include the judgment of human intellect, the divine wisdom safeguarding the Qur'an, the preservation of its miraculous features to this day, the concept of finality as the last religious scripture, the Qur'an’s role as a source (...) of guidance, and its accurate transmission through mass transmission (tawatur) from generation to generation over millennia. Furthermore, evidences such as the Qur'an’s challenge (tahaddi), Allah’s promise to protect His Book, the immediate recording and teaching of the Qur'an by the Prophet and his companions, its wide dissemination, comparison with Hadith, and the Hadith of Thaqalayn all indicate the preservation of the Qur'an. Throughout history, the special care and attention Muslims have shown towards the Qur'an also demonstrate that it has never been distorted. Therefore, the present Qur'an has been preserved in its original form and will continue to be preserved. Orientalists in recent centuries have cast doubt on the originality of the Qur'an, claiming it has been distorted, primarily citing differences among various Mushafs (manuscripts). These claims often point to inaccuracies in the early compilation history of sacred texts, which could undermine believers’ trust in religious authorities. For example, Ignaz Goldziher suggested changes in the Shiite Qur'anic text based on unreliable sources; this view is refuted by Shiite scholars. Reggie Blacher argued that the Prophet’s forgetfulness, based on certain Hadiths, indicates distortion of the Qur'an, but these claims are supported by weak evidence and contradict Qur'anic verses. Allegations regarding the non-recording of Meccan verses are also unsubstantiated and contradictory. Theodor Nöldeke claimed that Uthman and others removed certain names from the Qur'anic text, but there is no evidence to support this, and this claim overlooks the overall wisdom of the Qur'an. Overall, the orientalists' claims about the distortion of the Qur'an are based on weak foundations and are refuted by classical Islamic sources. (shrink)

Located within the borders of present-day Tunisia, Qairouan achieved a central status from the first period of conquest, showing considerable progress in Islamic sciences. The Science of tafser in the region, where the first seeds were laid by the hands of the Companions and successors, beca-me an area that was gradually enriched with the tafser materials obtained as a result of the travels carried out to the East. As a result of these deve-lopments, composing tafsers began in the second century (...) in Qairouan with Yahya b. Sallām (d. 200/815), and it was naturally expected that this pro-cess would reach a certain level of development over time. However, the science of tafser in the region, let alone achieving its development process after Ibn Sallām, could not show any existence until the fourth century of the Hijra due to the struggles between different political and sectarian for-mations. Abu’l-Abbās al-Mahdawī (d. 440/1048), who was distinguished with his multifaceted scientific personality as a jurist, qurrā and linguist in addition to his identity as a commentator, brought a second period of tedvin to the Kairouan tafser literature with his detailed work called al-Tafsīl al-Jami῾ li ῾ulūmi al-tanzīl. In this respect, he stood out as a critical name in Qai-rouan where prominent commentators such as Mekkī ibn Abi Tālib (d. 437/1045), Abu Ishāq Ibrahim al-Safākusī (d. 742/1342) and Abu Abdillah ibn Arafe (d. 803/1041) were educated. The fact that the mentioned work is among the first in the Qairouan tafser literature is a valuable detail that should not be overlooked. Indeed, the author has formed his work into five unique chapters, including the subjects of ahkām-nāsikh-mansūkh, interpre-tation, recitation, i’rāb and whether the surahs are Meccan or Medinan, and the number of verses, and has conveyed valuable information. It is impor-tant to note that the commentator, who is known to be a member of the Mālikī school of law, not only included detailed information in the judgment verses, but also did not refrain from conveying different sectarian views without any sectarian fanaticism. The work, which is in the form of a narra-tion and in which the narrations transmitted from the companions, succes-sors and commentators take place at its center, has also contains important information in terms of the science of recitation. In this respect, this book which has an encyclopedic appearance, also serves as a work with the the-me of addu’l-āy. Because at the end of each sura, Mahdawī not only addres-sed the controversial verse places in that sura, but also counted the ruūsu’l-āy, that is the last words of the verses, one by one within the framework of the Mushaf of Medenī al-aewwael, which was his choice. The mentioned work of Mehdevi has been accepted as a source book in a wide geography, especially in North Africa and Andalusia. This study will focus on three main objectives: the stages of the science of tafsir in the Qairouan region in the first five centuries of the Hijra, the reasons why it could not show any significant development during this period, and Mahdawī's method in the work in question. This focus will be carried out by examining the literature on the political and tafsir history of Qairouan, as well as the works of Mah-dawī, and evaluating the findingsobtained. (shrink)

Kur’an ilimleri kaynaklarında yer alan, Kur’an’da neshin kısımları başlığı altında genellikle hükmü mensûh tilâveti bâki, tilâveti mensûh hükmü bâki ve hem tilâveti hem de hükmü mensûh âyetler şeklinde bir taksime gidilmiştir. Her iki kısmıyla tilâveti mensûh olan âyetler elimizdeki Mushaf’ta yer almamaktadır. Bu tür âyetlerin mevcut olduğuna delalet eden şey, bu konuda vârit olan âhâd hadislerdir. Âhâd hadislere dayanarak kavramsal anlamdaki bir Kur’ân ayetinin tilâveten neshedildiği sonucuna varılamayacağı gibi, tilâveti mensûh olduğu ifade edilen bir ayetin tevâtür şartını taşımıyor olması (...) da ona kavramsal anlamda Kur’an ayeti denmesini engellemektedir. Bu durum bazı araştırmacıları tilâveti mensûh âyet bulunmadığını ispatlama çabasına itmiştir. Diğer bir grup da sahih hadislerle sabit olduğundan hareketle tilâveti mensûh âyetlerin bulunduğunu savunmuştur. Her iki durumda da karşımıza çözülmesi gereken bir problem çıkmaktadır. Tilâveti mensûh ayetin bulunmadığını söylemek bu konuda vârit olan sahih hadislerin âhâd olduğu gerekçesiyle reddedilmesini gerektirirken tilâveti mensûh ayetlerin var olduğunu söylemek de mütevâtir olmayan ayetlere Kur’an ayeti denmesi gerektirir. Araştırma neticesinde bu probleme çözüm olabilecek bir çalışmanın yapılmadığı anlaşılmıştır. İşte bu çalışmayla söz konusu problemin çözümü amaçlanmıştır. Bu çalışmanın sonunda tilâveti mensûh âyetlerin bulunmadığını söyleyenlerin, tilaveti mensuh ayetlerin varlığının kabul edilmesi durumunda kavramsal anlamdaki Kur’an’a zarar verilebileceği endişesini taşıdıkları ve bundan hareketle diğerlerinin delillerini reddetme çabasına girdikleri anlaşılmıştır. Ancak tilâveti mensûh âyetlerin var olduğunu söyleyenlerden hiç kimsenin, söz konusu âyetlerin kavramsal anlamdaki Kur’an âyeti olduğu iddiasında bulunmadıkları görülmüştür. Onların tilaveti mensûh ayetten kastettiklerinin, nüzulünden Mushaf haline gelinceye kadarki kısmı da içine alan Kitab’ın ayetleri olduğu anlaşılmıştır. Bu Kitap’tan sadece kavramsal anlamdaki Kur’an ayeti olmayan bazı ayetlerin tilâvetinin neshedildiği, hadislerde ifade edilenlerin de bu ayetler olduğu görülmüştür. Dolayısıyla tilavetinin neshedildiği ifade edilen ayetlerin tevatürle sabit olan Kur’an ayeti olmayıp sadece sahih sünnetle sabit olan ve yine sahih sünnetle neshedildiği bildirilen ayetler olduğu anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki tartışmada da ‘ayet’ kelimesinin genel kullanımı ile kavramsal kullanımı arasındaki farka dikkat edilmemesinin önemli bir etkisinin olduğu söylenebilir. (shrink)

Qurʾān was revealed to the Prophet Muḥammad (pbuh) not as a written document, but by word of mouth over a period of approximately 23 years. He dictated the verses to the scribes of revelation. After this, Abū Bakr compiled the written verses; i.e. gathered between two covers. Thus when the Qurʾān was compiled as a text, a number of addresses lost their characteristics. This situation, which is a result of the shortcomings in inscription, suggested the necessity of separating the verses, (...) preserving the recitation method (waqf places) learned from Prophet and transmitting the Qurʾān towards new learners. As a result, the science of al-Waqf and al-Ibtidāʾ has emerged. The systematics of al-Sajāwandī was chosen among the people who systematized the waqfs marks and the mushafs that we have today are arranged according to the systematics of al-Sajāwandī. At this point, the issue of showing other addressing features of the Qurʾān, such as the emphasis, in text appeared as an area that to be considered. The aim of this study is to analyze this issue and to focus on the possibility and method of realizing the subject. If punctuation marks are to be added to the Qurʾānic text, this should be done by taking into account the characteristics of punctuation marks in Arabic. According to comparison between punctuation and wakf marks, it was seen that they have different characteristics. First difference is the systematic difference. Punctuation marks in modern Arabic script are divided into four groups: end marks, tone marks, quotation marks, and the signs used in mathematics. However, al-sajawānds consists of only end/stop marks. In this case, al-sajawānds do not function as punctuation marks indicating tone of voice/emphasis and quotations. The second difference is that punctuation marks are more about the meaning than waqf marks. Because waqf marks do not oblige reader to understand only one of the possible meanings. However, punctuation marks limit or even determine the meanings. In addition, waqf marks are also based on the recitation(s) of the Prophet/al-qirāʾat al-manqulah. Correct comprehension depends on correct reading. For correct reading, addressable features must be able to be incorporated into the text as much as possible. Today’s muṣḥaf, cannot show emotions, emphasis to the reader. Beside, each of the characteristics of waqf marks (al-waqf al-muʿānaqah ext.) cannot meet the end marks found in today’s punctuation marks. In this case, we can add emphasis marks to text in order to reflect the emphasis that are missing from them by keeping al-sajāwands. Likewise, the question of to where/whom the word belongs to, which may cause confusion in text, can be resolved with quotation marks. Hereby, it has been concluded that a pseudonym system that can reflect the emphasis features of the Qurʾān and show quotations, should be developed in addition to al-sajāwands. So, our proposal includes the following steps: keeping al-sajāwands existing in the muṣḥaf; placing the emphasis marks in today's punctuation marks, which will serve this function in places where the emphasis and tone of prayer’s voice cannot be reflected in writing; putting quotation marks. Thus, it will be possible to develop a system that can show the linguistic, grammatical, semantic, phonetic, emotional and reciprocity dimensions of address in the writing/text. In this context, the punctuation marks that we find useful to be added to the muṣḥaf are emphasis marks (:!؟) and some quotation marks («»: -). قَالَ فَمَنْ رَبُّكُمَا يَا مُوسٰى؟ قَالَ رَبُّنَا الَّذ۪ٓي اَعْطٰى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدٰى. Tāhā 20/49-50 As an example, in this verse, there is a real question that is expected to be answered. Then a question mark can be put at the end of this sentence. In addition, a dot mark can be placed at the end of the answer sentence to indicate that the answer is concluded. (shrink)

Every word of the Qur'an ensures the understanding of the divine will. The foundation signs in it were created for this purpose. Just like the punctuation marks that ensure the correct understanding of a Turkish sentence, the foundation marks in the Qur'an have assumed the same function. The signs of foundation, which give the opportunity to breathe by interrupting the recitation at the places where the mana is completed, and the signs of ibtida, which provides the recitation starting from the (...) appropriate place for the integrity of the meaning, have a significant importance in the authentic interpretation of the Qur'an. The scholar, who wrote very important works related to the field and brought an independent topic under the name of "Secâvend" to the science of recitation, undoubtedly Muhammad b. Tayfur es-Secavendi. According to him, it is considered obligatory to dwell on the foundation denoted by the remzi (م) in the mushafs. Because when vasl is performed in these places, the nature and meaning of the verse changes. Based on these reasons, a foundation is different from other types of foundations. In this study, the signs of the need for foundation were examined within the framework of the verse integrity, and it was analyzed why Secavendi considered it necessary to make a foundation, taking into account the possible meanings that may occur in the case of vasl. (shrink)

In Islamic thought, the accumulation regarding Tafsir appears in various ways. One of them is the type of work called Anmudhaj that contains chapters about Tafsīr. In the An-mudhaj type of works, the determination of the sciences to investigate may occur according to different criteria. These criteria may occur as a classification of science and they also can be limited to a few sciences. In this article, we will examine the Tafsīr chapter from the work of Sipāhīzādah who took charge (...) as a teacher and judge in the Ottoman Empire. That part cons-titutes the first chapter of the work called Anmūdhaju’l-Funūn which he symbolically limited the investigated sciences to seven. The other investigated sciences in the work are Ḥadīth, Kalām, the methodology of Islamic Law, Fiqh, Bayân, and Medical Science. In the Tafsīr chap-ter of the work of Sipāhīzādah called Anmūdhaju’l-Funūn, seven different issues are investi-gated in total. Those questions are “Does Bismillah count as a vow?” and “What is the order of the creation of the earth and the heavens in the light of the verse al-Baqarah 2/29?” and “Do the names of the numbers imply limitation (hasr)?” and “What is the reason behind the borrowing of Israelites the jewels of the Egyptians in the light of the verse al-Baqarah 2/50?” and “The entry order to the city was given to Israelites in the verses al-Baqara 2/58-59, was this order given to them before or after their deviation?” and “Where is the prostrated door which is mentioned in the verse?” and “How can we assess Fakhr al-Dīn al-Rāzī’s questions and answers regarding the narrative differences between the verses al-Baqarah (2/58-59) and al-A‘râf (7/161-162)?” Sipāhīzādah examined the issues of Tafsīr through a historical which makes him the participant of the debate and allows him to the continue the present discourse through a critical reading. This makes the subject of work quite important. Because thanks to the work, it will be possible to catch some clues about the progress of the accumu-lation regarding Tafsīr in the era the author lived.Summary: In Islamic thought, the accumulation regarding Tafsīr appears in various ways. One of them is the type of work called Anmudhaj that contains chapters about Tafsīr. In Anmudhaj type of works, the determination of the sciences to investigate may occur according to diffe-rent criteria. These criteria may occur as a classification of science and they also can be limi-ted to a few sciences. In this article, we will examine the Tafsīr chapter from the work of Sipāhīzādah who took charge as a teacher and judge in the Ottoman Empire. That part cons-titutes the first chapter of the work called Anmūdhaju’l-Funūn which he symbolically limited the investigated sciences to seven. The other investigated sciences in the work are Ḥadīth, Kalām, the methodology of Islamic Law, Fiqh, Bayân, and Medical Science.The work of Sipāhīzādah, Anmūdhaju’l-Funūn consists of seven chapters and also seven is-sues are investigated in the Tafsīr part of the work. The first investigated issue in the Tafsīr part is the issue of Basmalah and in our opinion, it would not be surprising to accept that in one dimension it is a conscious choice aimed at the beginning of the work. His general attitude is presenting the issues firstly. He constituted all of the issues through the trio of al-Zamakhs-harī, al-Rāzī, and al-Bayḍāwī either one or two of them. Another remarkable point in the de-velopment of the issues is Sipāhīzādah begins with Basmalah according to the Mushaf com-position and proceeds to al-Baqarah verse 59 in a particular order. According to this, the aut-hor takes the problems he detected in the relevant parts as a subject.The issues that are investigated in the Tafsīr chapter can be listed as follows:1. Can Bismillah be used as a vow? According to Sipāhīzādah, al-Bayḍāwī, al-Jurjānī and Mollā Khusraw claim that there is a difference between vowing in the name of God and starting something with Bismillah and this difference should be rejected through the work of al-Mergīnānī that is called Hidâye and Ibn al-Humām’s Sharh. Thus, according to him one of the differences between Billah and Bismillah is not that they count as a vow.2. What is the order of the creation of the earth and the heavens in the light of the verse al-Baqarah 2/29? Sipāhīzādah mentions that the creation and the arrangement of the earth did not happen at the same time.3. Do the names of the numbers imply limitation (hasr)? Regarding this issue, Sipāhīzādah took the verse that says “…and made them seven heavens” as the focal point and claimed that the mentioned number in this verse indicated limitation and gave examples from verses, hadith, linguists and scholars of the methodology.4. What is the reason behind the borrowing of Israelites the jewels of the Egyptians in the light of the verse al-Baqarah 2/50? Sipāhīzādah criticized the two arguments of Fakhr al-Dīn al-Rāzī. Sipāhīzādah criticized the assessments that Ancient Egyptians pursued those properties which they lent before and Israelites kept those jewels and he rejected them.5. The entry order to the city was given to Israelites in the verses al-Baqara 2/58-59, was this order given to them before or after their deviation? He criticized the argu-ments of al-Zamakhsharī and al-Bayḍāwī which they have given to prove that this order was given to them after their deviation. He offered arguments and emphasi-zed that the entry order to the city was given before their deviation.6. Where is the prostrated door which is mentioned in the verse al-Baqara 2/58? It is controversial if it is Jerusalem or the door of the Mosque in which they were perfor-ming the prayer. al-Zamakhsharī and al-Bayḍāwī claim that it is Jerusalem. Was this order given before or after the death of the prophet Moses? Sipāhīzādah thinks that it has to be the door of Jerusalem.7. How can we assess Fakhr al-Dīn al-Rāzī’s questions and answers regarding the nar-rative differences between the verses al-Baqarah (2/58-59) and al-A‘râf (7/161-162)? Sipāhīzādah criticized the responses which are given by al-Rāzī and gives contrary responses.It is obvious that the author is Hanafi in the matters of Islamic Law. Besides this, we can say that Sipāhīzādah did not examine the issues of Tafsīr through a sense of belonging, he emp-hasized the opinions of people which he found compatible with his beliefs. Hence, He someti-mes comes to an agreement with al-Bayḍāwī who is a Shaffi in the matters of Islamic Law and from time to time he affirms al-Zamakhsharī who is a Mutazilite in the matters of faith. Sipāhīzādah examined the issues of Tafsīr through a historical depth and this both makes him a participant of the debate and allows the continuation of the present discourse through a critical reading. Thus, an attitude of critical consistency is prominent in his works. In our opi-nion, this attitude of critical consistency is an action of consolidation for the maintenance of the power of the relevant text-centered linguistic system. In this regard, we can say that Tafsīr remained its liveliness in the geography in which the author lived. So, the founders of the system which we can list as al-Zamakhsharī, Fakhr al-Dīn al-Rāzī, and al-Bayḍāwī and the ones who caused it to continue which we can list as Sayyid Sharif al-Jurjānī, Mollā Khusraw, and Ibn Kamāl Pasha have been read critically by the author. This makes the subject of work quite important. Because thanks to the work, it will be possible to catch some clues about the progress of the accumulation regarding Tafsir in the era the author lived. Even though it was negative in the issues that are investigated by the author, the fact that the Fakhr al-Dīn al-Rāzī is a prominent figure is an indicator of the maintenance of the dominance of Rāzī. It would be more appropriate to link this with his effectiveness rather than the Kalāmī power of his Tafsir. For Rāzī is not taken as the focal point by Sipāhīzādah only in issues of Kalām. Besides that, he renders Rāzī as a participant of the subject in linguistic issues too such as whether if the name of the numbers implies limitation or not and the usage of varied phrases in verses. (shrink)

Kur’an, yirmi üç yıllık bir zaman diliminde, tevhid inancına sahip bireylerin oluşturduğu bir toplum inşa etmek üzere nazil olmuştur. Bu süreçte peyderpey gelen her bir vahyin, söz konusu hedefin gerçekleşmesinde önemli bir rolü olmuştur. Bu sebeple farklı zaman ve mekânlarda nazil olan, farklı konularda farklı kitleleri muhatap alan her bir vahiy pasajı ya da her bir sure bir diğeri ile birçok yündKur’ân, yirmi üç yıllık bir zaman diliminde, tevhid inancına sahip birey-lerin oluşturduğu bir toplum inşa etmek üzere nazil olmuştur. Bu (...) süreçte peyderpey gelen her bir vahyin, söz konusu hedefin gerçekleşme-sinde önemli bir rolü olmuştur. Bu sebeple farklı zaman ve mekânlarda nazil olan, farklı konularda farklı kitleleri muhatap alan her bir vahiy pasajı ya da her bir sûre bir diğeri ile birçok yönden bir anlam münâsebeti, bütünlüğü içerisindedir. Bu bağlamda gelişen Münâsebetü’l-Kur’ân ilminin verileri de bu durumun bir ispatı ve örneği olarak değerlendirilebilir. Araştırmada bu husus kısa sûreler üzerinden anlaşılmaya ve ortaya konulmaya çalışıldı. Sonuçta, Mushaf tertibinde farklı dönemlerde nazil olmalarına rağmen Asr sûresinden Nas sûresine kadarki sûrelerden her birinin öncesindeki ve sonrasındaki sûreyle tam bir anlam bütünlüğüne sahip olduğu görülmektedir. Bu durum, bir yandan Mushaf’ın tertibinin tevkifî olduğunun bir delili olarak görülebilir. Fakat sûrelerin tertibinin ictihadî olması halinde de böyle bir anlam bütünlüğünden bahsedebiliriz. Zira Kur’ân, bütünüyle tek bir kaynaktan ve tek bir hedefi gerçekleştirmek üzere gelmiştir. Sûreler arasındaki anlam münâsebeti ve muhteva birliği de, bu durumun bir ifadesi olarak zikredilebilir. en bir anlam münasebeti, bütünlüğü içerisindedir. Bu bağlamda gelişen Münasebetü’l-Kur’an ilminin verileri de bu durumun bir ispatı ve örneği olarak değerlendirilebilir. Bizler de araştırmamızda bu hususu kısa sureler üzerinden anlamaya ve ortaya koymaya çalıştık. Sonuçta, Mushaf tertibinde farklı dönemlerde nazil olmalarına rağmen Asr suresinden Nas suresine kadarki surelerden her birinin öncesindeki ve sonrasındaki sureyle tam bir anlam bütünlüğüne sahip olduğu görülmektedir. Bu durum, bir yandan Mushaf’ın tertibinin tevkifî olduğunun bir delili olarak görülebilir. Fakat surelerin tertibinin ictihadî olması halinde de böyle bir anlam bütünlüğünden bahsedebiliriz. Zira Kur’an bütünüyle tek bir kaynaktan ve tek bir hedefi gerçekleştirmek üzere gelmiştir. Sureler arasındaki anlam münasebeti ve muhteva birliği de, bu durumun bir ifadesi olarak zikredilebilir. (shrink)

Within the science of Tajwīd, the disciplines of waqf and ibtidāʾ occupy a central position, serving not merely as technical elements in Qurʾānic recitation but as fundamental linguistic tools that preserve the coherence of the text and directly influence its interpretive process. The accurate determination of waqf and ibtidāʾ points can shape the meaning of the verses and, consequently, the theological, jurisprudential, and exegetical interpretations derived from them. Therefore, waqf and ibtidāʾ are indispensable for maintaining the clarity of the divine (...) message and preventing misinterpretations. The purpose of this study is to examine the approach of the prominent Muʿtazilī scholar, authority in grammar and rhetoric, al-Zamakhsharī, to waqf and ibtidāʾ in his exegesis, al-Kashshāf. The research is based on a detailed analysis of the al-Kashshāf text, employing a critical and comparative methodology that takes into account classical narrations as well as principles of Arabic grammar and rhetoric. In the early Islamic centuries, it became evident that improper pauses could result in significant semantic distortions, leading scholars to develop systematic rules that integrated recitational reports with grammatical analysis. With the advancement of tafsīr and jurisprudence, the significance of waqf and ibtidāʾ increased, especially in light of the structural and semantic complexities of the Qurʾān. Al-Zamakhsharī developed a unique interpretive method grounded in linguistic precision, contextual awareness, and rhetorical coherence. His analyses meticulously consider how waqf and ibtidāʾ choices affect theological and legal meanings, demonstrating that minor variations in phrasing can produce substantial interpretive differences. In al-Kashshāf, waqf and ibtidāʾ are treated not as formal rules but as integral components of linguistic and semantic analysis. Al-Zamakhsharī’s criteria rely on syntactic structure, semantic continuity, and thematic coherence. He avoids pauses that disrupt meaning or grammatical integrity and accounts for the effects of the disjointed letters, variant readings, and the script of the Mushaf. Particularly in verses containing rare vocabulary or syntactic ambiguity, the correct application of waqf and ibtidāʾ guides the intended meaning. His approach balances transmitted reports with independent linguistic analysis, employing rational and grammatical interpretation to clarify meaning. This reflects the Muʿtazilī commitment to both rational inquiry and textual fidelity. In conclusion, according to al-Zamakhsharī, waqf and ibtidāʾ are not merely technical features of recitation but crucial interpretive tools that construct and preserve the meaning of the Qurʾān. The present study, through an examination of al-Kashshāf, highlights how waqf and ibtidāʾ intersect with recitation, grammar, and exegesis, underscoring their central role within the Islamic intellectual tradition. (shrink)

Dünya sanat ve mimarlık tarihinin en müstesna yapıtlarından biri olan Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, inşa edildiği günden bugüne dek taklit edilememiş eşsiz desenleri, işlemeleri, motifleri ve bezemeleriyle benzersiz bir mabet hüviyetindedir. Yapı, döneminin sanatsal birikimini yansıtmakla kalmayıp, bezemelerindeki şaşırtıcı detaylarla kendine has bir özgünlük sergilemektedir. Böylesine görkemli bir eserin, bir beylik (Mengücek Beyliği) himayesinde ve kısıtlı imkânlar dâhilinde inşa edilebilmiş olması meselesi, sanat ve medeniyet tarihi açısından henüz ikna edici bir kuramsal temele oturtulamamıştır. Eserin arkasındaki soyut kimliği ve medeniyet (...) fikrini teşkil eden unsurlar, bugüne dek genellikle İslam’ın genel sanat algısı ve somut mimari formlar bağlamında incelenmiştir. Ancak bu yapıya; Allah, âlem ve insan arasındaki irtibatı O’nun isimleri, sıfatları ve fiillerini merkeze alarak anlamaya çalışan tasavvuf ilminin perspektifinden henüz kapsamlı bir nazarla bakılmış değildir. Oysa sanat, en genel anlamıyla Allah’ın es-Sâni‘ isminin bir tecellisidir. Tasavvufî tecrübenin menbaı olan ruh ve kalp, aynı zamanda sanatı doğuran manevi kaynaklar olarak tasavvuf ve sanatın ortaklaştığı metafizik zemini teşkil eder. Orta Çağ boyunca İslam toplumunun her kesimine nüfuz eden tasavvufî düşünce, sanatkârın zihin dünyasını bir boya gibi kuşatmış; bu durum eserlerin desen, motif ve konuyu ele alış biçimlerine doğrudan yansımıştır. Bütün bu sebepler; Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası gibi bir şaheserde mistik, manevi ve göstergebilimsel yorumlar aranmasını kaçınılmaz bir gereklilik haline getirmektedir. Bu makalenin temel amacı; Divriği Ulu Camii’nin yapılış felsefesindeki, mimari ölçülerindeki ve sayısal tercihlerindeki tasavvufî göstergebilim (semiyotik) unsurlarını tespit etmek, yapıdaki tevhid ve tecelli göstergelerini belirlemek, ışık-gölge oyunlarını nur-zıll ve halk-ı cedîd (sürekli yaratılış) kuramları bağlamında tahlil etmek ve mimariyi manevi bir perspektifle yeniden okumaktır. Eserin binlerce bezemesinin detaylıca incelenmesi makale sınırlarını aşan bir hacme sahip olduğundan; bu çalışma, belirli örnekler üzerinden tasavvufî bir çerçeve sunmaya, seçili sembolleri tahlil etmeye ve mimarın itkan (işini mükemmel yapma) bilinci ile rıza makamı arasındaki bağı irdelemeye odaklanacaktır. Sanatsal gözlem, üslup analizi ve metin tahlili yöntemleri kullanılan makale, benzerlerine öncülük etme gayesi taşımaktadır. Çalışmanın temel çıktısı; Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası’nın salt bir taş işçiliği değil, tasavvufun varlık nazariyesini ve insan-ı kâmil idealini taşa nakşeden bir kevnî mushaf niteliği taşıdığı, mimari unsurların ise sanatkârın manevi halini ve tasavvufî neşvesini dışa vuran birer vasıta olduğudur. (shrink)

Yirminci yüzyılın son çeyreğinden itibaren ortaya çıkan “Kur’ân ansiklopedisi” başlıklı matbu çalışmaların sayısı her geçen gün artmaktadır. Kur’ân ansiklopedileri birçok dilde telif edilmiştir. Bu çalışma “Kur’an ansiklopedisi” başlıklı çalışmaların genel bir değerlendirmesini hedeflemektedir. Kur’ân ansiklopedileri; çalışmayı hazırlayanlara, muhataplara ve içeriklerine göre farklılıklar arz etmektedir. Kur’ân ansiklopedileri yazımında farklı yollar izlenebilmektedir. Bazı çalışmalar ferdi ürün olabilirken, grup yahut kurum çalışmalarına da rastlanabilmektedir. Ayrıca derleme hüviyetinde çalışmalar da bulunmaktadır. Bu çalışmaların muhatapları da; halk, akademik camia, gençler veya çocuklar gibi farklı gruplar olabilmektedir. (...) Kur’ân ansiklopedileri içerisinde, mushaf tertibince -muhtasar veya geniş- tefsir formunda olanlar, Kur’ân ilimleri şeklinde olanlar, soru-cevap tarzında olanlar ve sûre eksenli oluşturulanlar olduğu gibi, -ansiklopedilerin yaygın formatı olan- maddeler veya makaleler halinde yazılanlar da vardır. Maddeler/makaleler halinde oluşturulan ansiklopediler de farklı hacim ve içeriklere sahiptirler. Ayrıca, Kur’ân hakkında “ansiklopedik sözlük” tarzı çalışmalar da bulunmaktadır. Farklı içerik ve türlerle karşımıza çıkan bu çalışmaların -daha genel bir değerlendirme ile- başlıca iki türe ayrıldığını söyleyebiliriz. Kur’ân ansiklopedilerinden bir kısmı Kur’ân muhtevasına tahsis edilmişken; bazıları, Kur’ân ve tefsir okumaları veya araştırmaları rehberi şeklinde karşımıza çıkmaktadır. (shrink)

Kurallar ve hareke yönünden Arapçaya olan ilginin artmasında şüphesiz, Kur’ân-ı Kerîm’in nâzil olmasının çok büyük bir etkisi olmuştur. Kur’ân-ı Kerîm’in yazılışı, mushaf hâline getirilmesi ve sonrasında çoğaltılıp şehirlere dağıtılması, Arap Dilinin korunmasında derin bir etkiye sahip olmuştur. Fakat Kur’ân yazılışının takip edilip edilmeyeceği ve Kur’ân yazılışının anlam üzerinde ilişkisinin olup olmadığı meselesi daha sonra asırlar boyunca fakihler, tefsirciler ve dil âlimlerinin ilgi odağı olmuştur. Fakihler, Kur’ân’ın hükmü ve yazılışının tevkîfî olup olmadığını tespit etmeye çalıştılar. Müfessirler ise Kur’ân’ın yazılışının tarihi (...) ve anlam ilişkisi ile kıraati konusunda açık bir etkisi olup olmadığı meselesini ortaya koymaya çalışmışlardır. Bazı dilciler ise normal Arapça yazılışının tarihi ve kurallarını belirlemeyi, Kur’ân’ın yazılışının bu kurallara uyumlu olup olmadığını ve takip edilen bu kuralların oturmuş kurallar mı yoksa güncellemeye gerek olup olmadığını belirlemeye çalışmışlardır. Yukarıda bahsettiğimiz fakihlerin görüşlerine ve yönelimlerine binaen; fıkıhçıların, tefsircilerin ve dilcilerin bakış açıları arasında farklılıklar olmuştur ve onlardan değişik görüşler ortaya çıkmıştır: Birincisi: Kur’ân’ın yazılışının anlam ile ilişkisi yoktur fakat o yazılışa aykırılık olmamalıdır. İkincisi: Kur’ân’ın yazılışının takip edilmesi zorunlu değildir ve yazılışla anlam ilişkisi olmaması gerekir. Üçüncüsü ise, Kur’ân’ın yazılışının korunması gerekir ve o yazılışın da anlam ile ilişkisi vardır. Bu makalede Kur’ân’ın yazılışının anlam ile ilişkisinin olup olmadığı ile ilgili görüşleri, o görüş sahiplerinin delilleriyle birlikte objektif olarak bir araya getirdik. Delilleri değerlendirirken dil ve mânâ açısından meseleyi ele aldık, fıkıh açısından değerlendirmedik. Ancak ihtiyaç durumunda fıkhî yönleri de göz önünde bulundurduk. Değerlendirme yaparken de önceki çalışmalardan yola çıkarak farklı bakış açılarıyla değerlendirmede bulunmaya çalıştık. Görüşler arasında tercih yaparken şu sonuca vardık: Kur’ân’ın yazılışının bir kutsiyeti vardır. Aynı zamanda anlam ile ilişkisi bulunmaktadır ancak yukarıdaki görüşlerde zikredilen ilişki yönünden değil, farklı bir ilişki olduğu yönündendir. Çalışmamızda daha başka görüşler ve deliller de vardır. (shrink)

This first imperfect edition of Rutbat al-hakim is based mainly on three manuscripts [Ms. Paris Arabe 2612, Ms. Istanbul, Süleymaniye, Hajji Mahmud 6224, and Ms. Teheran, Kitabkhaneh Milla Malek 5346], "in order to provide a reasonably reliable text as originally composed by the author without any of the corrections and alterations introduced by later scholars of alchemy who used the book as their teaching manual. The correct identification of the author as Maslama b. Qasim al-Qurtubi (d. 353/964) was first proposed (...) by Maribel Fierro in an article in 1996. For CALA the early dating of the Rutbat al-hakim is significant, since Maslama al-Qurtubi is the first author to mention the Arabic translation of the Mushaf as-suwar attributed to Zosimos of Panopolis (Arabic Akhmim) of which a manuscript dated in 668/1211 has been published by Theodor Abt in CALA II. Maslama al-Qurtubi states that he considered Zosimos as his master and teacher among pre-Islamic alchemists. It should be noted, that the version of the Mushaf as-suwar Maslama had, differed significantly from the published version which represents a translation produced much later in Egypt. The two Arabic versions evidently are based on different Greek originals. -- From the Introduction by the Editor The publication of this fourth volume of the Corpus Alchemicum Arabicum (CALA IV) is a milestone in achieving our aim to make the wealth of Arabic alchemy more easily accessible for research. Maslama b. Qasim al-Qurtubi (died 353/964), the author of this Rutbat al-hakim, provides a basic teaching of alchemy, quoting extensively from Zosimos Mushaf as-suwar. Zosimos was an alchemist who lived in the 3rd/4th century and is generally considered to be the first alchemist known to us by his true name. The significance of the present publication is to be seen in the relationship to the earlier volumes of this series, especially to CALA II and CALA III. The author of the Rutbat al-hakim emphasises the importance of understanding symbols (rumuz). The publication of the Rutbat al-hakim as CALA IV rounds up the first four publications in this series: They started with the Kitab hall ar-rumuz (Book of the Explanation of the Symbols), written by the Arab alchemist Muhammad ibn Umail (10th century). Then in the next volumes, in CALA II and CALA III, there came a further clarification of the symbols given by the Greek alchemist Zosimos, and now, in CALA IV, we find an overview of the knowledge and significance of the symbols (rumuz), written by another Arab alchemist. -- From the Foreword by the Series Editor. (shrink)

al-Tabarsī is one of the glossators in the Shī‘ah gloss tradition in the second middle period or first sagacity period. al-Tabarsī who had a wide knowledge in the various knowledge branches was mentioned as a glossator, narrator of Mohammad’s all sayings, deeds and approvals and scribe. One of compilations that al-Tabarsī wrote it in the field of gloss is Macmau-l-bayān fī tafsīri-l-Qur’ān. The glossator who widely included the recitations in this work used some evidence related to their averment while he (...) was reporting the recitations, and he made the recitations’ justification in the framework. The averment is a science which determines the correct recitations as distinguishing the correct one of recitation’s differences from the deficient one, and which founds an aspect of the correct category with all the other transferred and linguistic arguments of recitation in the predilection besides the imputation, the formal Qur’ān. Al-Tabarsī first mentioned the recitations under the subtitle of recitation related to the verses in each sura and then transferred the argument of recitations with the term of argument. So the glossator applied to give evidence on them with the linguistic and transferred arguments in each of the parts that the recitations were nearly mentioned. He mentioned the imputation, the Qur’ān lettering, verse, hadith, companion and natural people’s readings. He used Arabic poetry, Arabic idiom, dialect, grammar and syntax rules for the linguistic arguments. In this study, the evidences which were used in the recitations’ averment are reviewed in the sample of al-Tabarsī’s gloss in the name of Majmau-l-bayān. Summary: Full name of al-Tabarsī who was one of the leading scholar of Shī‘a is Fadl b. Hasan b Fadl al-Tabarsī. He was born in Thabaristan. According to some narration he was born in village named Tafrish which is between Kashan and Isfahan. He was called al-Tabarsī by reference to his hometown Thabaristan, according to another opinion he was called al-Tabarsī which comes from his birth place known as Tafrish located between Kashan and Isfahan. Tafrish was translated into Arabic as Tabars. Also, the commentator was known with nicknames such as Amīnü’l-islām, Amīnü’d-dīn and Umdatü’l-Mufassīrīn. He was called Sebzevarī due to the place where he died and named Maşhadī and Ṭūsī because of the place where he was buried. Although he is proficient in many fields, he has been described in the sources as commentator, muhaddīth and faqīh. Mufassīr has written many works in Islamic sciences. one of his works written in the field of commentary is Mujmau-l-bayān fī tafsīri-l-Qurʾān. Mufassīr stated that he wrote this commentary by taking advantage of Ṭūsī 's (d. 460/1067) al-Tibyān by saying “It is a guide from which I benefited from Tibiān light, and I write the subjects on the basis of his method”. The author started to write this work with the encouragement of some of his friends after he had aged quite a bit and his hair turned white. and he saw a gap in this area. He spent a lot of effort to fill that gap. This commentary, written during the first dirayet of the Shī‘a exegesis, is more moderate than the previous periods of Shī‘a commentators. The most basic indicator of this is the definitive rejection of the falsification of the Qurʾān in this period. The second important indicator is that insults and degrading expressions about the first three of the hulafā-i rashid and some of the companions are not accepted. The third important indicator is that most of the verses have been interpreted in a manner that corresponds to the views of the Ahl al-Sunnah school in linguistic analyses and proved by appealing to Arabic poems and sayings. al-Tabarsī mentioned recitation almost in all verses as a subtopic. He performed this in the surah by using subtopics. Then he has used “hujjatuhu” (its evidence) expression to narrate the evident of qirāʾāt. By doing so, commentator grounded qirāʾāts by using their evidences utilizing linguistic and narrative evidences in nearly every mentioned qirāʾāts. İhtijaj is a science that determines the authentic readings by distinguishing authentic readings from the weak ones, and that grounds the reading in the choice of an angle, which is mentioned in the authentic category, with isnād, Mushaf script and all other narrative and linguistic evidences. There are two types of ihtijaj which are ihtijaj bi-l-qirāʾāt ve ihtijaj li-l-qirāʾāt. İhtijaj li-l-qirāʾāt uses the linguistic evidences such as isnād, Mushaf line, Arabic language, consumables-nahiv pedestals, polish differences and the narrative evidences such as verses, hadith, qirāʾāt, Arabic words and poetry in determination and preference of a reading aspect. ihtijaj bi-l-qirāʾāt is the use of kıraa as evidence for any matter of science. al-Tabarsī has also mentioned detection proofs which reveal the authentic ways of qirāʾāt like isnād and rasm al-mushaf. Isnād is attribution to whom take the qirāʾāt from previous persons. This proportion reaches up to the Prophet. The persons in the chain of isnād constitute this chain. al-Tabarsī has given in preface the names of the recitors and narrators, which are famous in the cities, based on the fact that an authentic attribute is the basic element in the determination of the qirāʾāh. Thus he passed on the chains of isnād that reached up to the Prophet. Another thing that al-Tabarsī used in the determination proof of qirāʾāh is rasm al-mushaf. The commentator has used the spelling of al-mushaf scripture as evidence by saying “written in al-mushaf like this”. al-Tabarsī, also mentioned preferable evidences about ways of qirāʾā’s proof. Preferred proofs, are evidence to make choosing between qirāʾāh whose authenticity is defined by means of determination proofs. These evidences are divided into two parts which are determination proofs-based and special. Special evidence has not relation with the determination proofs. It contains evidence categories used to prefer one of the two authentic qirāʾāh as special. These categories are divided into four parts: linguistic, transplant, mental and private. al-Tabarsī has evidenced with verses of narrative proofs in the preferred evidence category. The commentator has mentioned about this method for qirāʾā evidence extensively. He has grounded qirāʾāh by using verses. al-Tabarsī also has evidenced these matters by using words of the Prophet from narrative proofs in the preferred evidence category. In this method commentator has evidenced from hadith after mentioning qirāʾāh ways. al-Tabarsī evidences from narrative proofs with qirāʾāh preferred evidence category. In this context, the commentator mentioned recitation of companion and followers by saying his qirāʾāh after reporting qirāʾāh. Moreover, the commentator has sometimes mentioned recitations which is related with reading seven of the recitation and reading ten of the recitation sciences qurra recitation and sometimes mentioned recitations which are known as shadhdh. Then, he has examined these recitations with the qirāʾāh of companions and followers. al-Tabarsī has benefited from narrative evidences, Arabic poetry and phrase in the preferred evidence category extensively. Another evidence used for examination of qirāʾāh is linguistic evidences. Qirāʾāh are related with Arabic language because it has connection with Qur’ānic wording which revelated in Arabic. al-Tabarsī has benefited from some things such as Arabic grammar rules and dialectic differences extensively. The commentator has benefited from Arabic grammar by emphasizing the meaning of the words with the literary features. He has explained grammar statement related with qirāʾāh aspects. He has also explained linguistic rules which are about aspects. (shrink)

The Qur’an was formed into the book and took the name muṣḥaf during the caliphate of Abu Bakr. Naturally, this muṣḥaf, recorded with the script of the period, was subjected to various arrangements over time in terms of its script and form. Activities such as the dots that help to separate letters from each other, lines that make the movements specific, the intervals (fāṣila) separating the verses from each other and the punctuations can be mentioned among them. In this article, (...) it is discussed when, by whom and for what reason the verse numbers were formed for the first time as separate digits, either in the interlude marks that were added to the muṣḥaf over time and used to separate the verses from each other or at the beginning or end of the verses. In this context, the aim is not to discuss the issue of determining the number of verses, but try to reveal the date and purpose of writing the numbers of the Qur’anic verses, the number of which is already known, in the muṣḥaf. In the research, carried out by data collection, analysis and evaluation method, some of accessible manuscripts and printed muṣhafs will be reviewed and the history and historical background of the writing of verse numbers in the muṣḥaf will be tried to be explored. As a result, it has been achieved that Abraham Hinckelmann was the first person who added the number of all verses to muṣḥaf in 1694. (shrink)

A modern science student can usually understand Ibn al-Djazarī’s the Mukaddima without needing a commentary. However, the topic of maḳṭūʿ and muttaṣil is quite challenging due to the author's approach, the text's metrical structure, and the preferred method. The author's failure to clearly show the patterns related to the topic and the writing styles they represent makes the text hard to read and understand. Therefore, the main issue is that the subject of maḳṭūʿ and muttaṣil in Ibn al-Djazarī’s the Muḳaddima (...) is unclear in terms of method, language, and meaning, making it difficult for today's researchers to interpret directly. This study aims to clarify this ambiguity, systematically present Ibn al-Djazarī’s method, and explain why words are written separately or together, depending on their meanings. Additionally, it aims to fill the gap in Turkish literature on this subject and support the correct reading of the Qur'an. The research used documentation method to gather sources, content analysis to examine data within the frameworks of recitation, language, and exegesis, classification to organize information, and the comparative method to contrast the Muḳaddima’s writings with the modern Qur'an copies. The study focuses on the maḳṭūʿ and muttaṣil words discussed in the Muḳaddima. These words are analysed by comparing them with classical commentaries and contemporary copies of the Quran. Unlike commentaries, this study not only lists related verses but also examines each pattern introduced in the introduction, focusing on language and meaning. It also discusses how these patterns appear in current printed copies of the Quran. The results reveal that modern copies of the Quran generally follow the patterns in the Muḳaddima regarding maḳṭūʿ and muttaṣil, though some preferences differ. Additionally, the separate or combined spellings of maḳṭūʿ and muttaṣil carried out in the introduction have subtle linguistic and semantic implications. (shrink)

Özet Hz. Peygamber’in her hâlini bizzat müşahede edecek kadar yakın ve Kur’ân’ın ilk muhatapları olan sahabe neslinin örnek hayatı ve ilmi kişilikleri hakkında çalışmak, bilgi edinmek, Kur’ân’ı ve Rasûlullah’ı doğru anlamanın temel yöntemini teşkil eder. Abdullah ibn Mes’ûd, ilmi yönden zengin birikime sahip ve yaşantısı bakımından farklı bir kişiliği vardır. Müslüman olduktan sonra Rasulullah’ın yanından hiç ayrılmayan, her türlü hizmetinde bulunan, öyleki ehl-i beytten fark edilmeyecek kadar O’na yakın olan İbn Mesʿud, aynı zamanda hemen hemen bütün savaşlarda Rasulullah’ın yanında bulunmaktan (...) geri durmayan diğer taraftan Resulullh’tan sonra da Kur’ân ve İslâm’a hizmet eden ve müslümanları eğiten bir muallimdir. Kur’ân-ı Kerîm’e ve Arapçaya olan vukûfiyeti, başta kıraat olmak üzere tefsir, hadis ve fıkıh ilmine dâir derin bilgisiyle öne çıkmış ve isim yapmış olan Abdullah ibn Mes’ûd Rasulullah’ın övgüsüne mazhar olmuş ashabın büyüklerindendir. Abdullah ibn Mes’ûd’un Kur’ân’ın nüzûlünün neredeyse tamamına şahit olması ve Peygamber’in yakınında bulunması, Kur’ân ve Kıraat ilimler açısından çok önemlidir. Abdullah İbn Mesʿud’un kıraatı iki gruptan oluşmaktadır. Birincisi hemen birçok kıraat-ı aşere imamının senetlerinde yer alan ve üzerinde ittifak edilen sahih kıraatler, ikincisi de müfessirlerin tefsirlerinde ele aldıkları ve tefsir kabilinden izahatları, dil bakımından istişhadda bulundukları, ihticac için kullandığı veya sadece müteradif olarak ele aldığı ifadeleridir. Bu çalışmada kıraatini bizzat Hz. Peygamber’den alan İbn Mes’ûd’un kıraat ilmini elde ettiği yol ve alanları irdelenmiştir. Özellikle onun Hz. Peygamber’den Kur’ân tâʿlimi, Allah Rasûlu ve Cebrail’in katılımıyla gerçekleşen Kur’ân’ın arzına katıldığını söylemesi, genelde İslâmî ilimlere özelde Kıraat’a yaptığı katkı, cem, istinsah ve Mushaflar konusundaki tutumu, ashâbın onun kıraati hakkındaki sözleri ve görüşleri gibi konuları incelenmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak birçok ilim dalında söz sahibi olduğu gibi Kıraat ilminde de imam olan büyük sahabi Abdullah ibn Mesʿdun kıratinin mahiyeti hakkında bilgi verilmiştir. (shrink)