Hantavirusuitbraak op de Hondius

Dit artikel behandelt een actuele gebeurtenis.
De tekst kan daardoor snel veranderen of inmiddels verouderd zijn.

In april 2026 werd op het Nederlandse cruiseschip MV Hondius een uitbraak van hantavirusinfecties vastgesteld, veroorzaakt door het Andesvirus, een variant van het hantavirus. Het schip vertrok op 1 april 2026 vanuit Ushuaia. Een passagier aan boord overleed op 11 april aan het virus. Zijn lichaam werd op 24 april aan land gebracht op Sint-Helena, waar zijn echtgenote van boord ging voordat zij twee dagen later in een ziekenhuis in Johannesburg overleed. Ook een derde passagier stierf aan boord van het schip.

Hantavirusuitbraak op de Hondius
MV Hondius op Tenerife (10 mei 2026)
Ziekte	Hantavirusinfectie, inclusief hantaviruslongsyndroom
Virusstam	ANDV/Zwitserland/Hu-3337/2026 (“Hu-3337”)
Eerste besmetting	1 april 2026
Bevestigde besmettingen	7 (vanaf 11 mei)
Vermoedelijke besmettingen	2 (vanaf 11 mei)
Overleden	3
Portaal    Geneeskunde

Een Britse passagier werd voor behandeling overgebracht naar Johannesburg en verkeerde in kritieke maar stabiele toestand. Hoewel het schip gedurende drie dagen aangemeerd lag in Praia, ging niemand van boord omdat de lokale voorzieningen niet in staat waren een veilige evacuatie te organiseren. Nadat het Spaanse ministerie van Volksgezondheid toestemming had gegeven voor aankomst op de Canarische Eilanden, vertrok het schip op 6 mei naar Tenerife met aanvullende medische middelen en 147 personen aan boord. Na aankomst op 10 mei gingen de passagiers van boord en werden via evacuatievluchten reizigers gerepatrieerd naar zes Europese landen en Canada.

Het Andesvirus is het enige bekende hantavirus dat tussen mensen kan worden overgedragen. Deze transmissie vindt doorgaans plaats bij langdurig en nauw contact, al wordt ook overdracht via de lucht mogelijk geacht. Deze specifieke uitbraak trok de aandacht van de Wereldgezondheidsorganisatie, die benadrukte dat het risico op een epidemie laag is vanwege de zeldzaamheid van dergelijke besmettingen en omdat bij eerdere uitbraken slechts beperkte verspreiding onder nauwe contacten werd vastgesteld.

Tijdens de tussenstop van het schip op Sint-Helena gingen dertig passagiers van boord. Zij werden allemaal opgenomen in een bron- en contactonderzoek door de UK Health Security Agency. De Centers for Disease Control and Prevention classificeerde de uitbraak als een noodsituatie van “niveau 3”. Op 8 mei 2026 lagen passagiers in het ziekenhuis in Zuid-Afrika, Nederland, Duitsland, Sint-Helena, Spanje, Frankrijk en Zwitserland. Volgens de WHO waren er op 11 mei zeven bevestigde besmettingen en twee aanvullende vermoedelijke gevallen waarvoor nog laboratoriumuitslagen werden afgewacht. Er waren drie sterfgevallen gemeld, waarvan er twee bevestigd werden als veroorzaakt door het Andesvirus.

Achtergrond

Hantavirus

Zie Hantavirus voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Hantavirussen, waarvan meer dan vijftig typen bekend zijn, zijn virussen die knaagdieren en soms ook mensen infecteren. Bij knaagdieren verlopen hantavirusinfecties doorgaans chronisch zonder symptomen te veroorzaken. Besmette dieren kunnen het virus verspreiden naar niet-besmette dieren via aerosolen of druppels afkomstig van uitwerpselen, urine, speeksel en bloed, door besmet voedsel of via virusdeeltjes die van huid of vacht worden afgestoten. Het Andesvirus behoort tot de familie Hantaviridae. Bij mensen veroorzaakt het Andesvirus meestal hantavirus-pulmonaal syndroom, een ernstige aandoening die het hart en de ademhaling aantast. Overdracht via de lucht wordt mogelijk geacht.

Op 6 mei werd bevestigd dat het Andesvirus, dat normaal voorkomt in Zuid-Amerika, verantwoordelijk was voor de uitbraak. Hoewel hantavirussen doorgaans uitsluitend door knaagdieren worden gedragen en verspreid, is in zeldzame gevallen vastgesteld dat het Andesvirus tussen mensen kan worden overgedragen, vooral bij personen die langdurig of nauw contact hebben gehad. De verspreiding aan boord van de MV Hondius werd ten minste gedeeltelijk toegeschreven aan overdracht van mens op mens. In vroege berichtgeving werd Ushuaia genoemd als mogelijke plaats van besmetting. Er zijn echter nooit geregistreerde gevallen van het virus vastgesteld in Ushuaia of de regio Tierra del Fuego, terwijl de stad ongeveer 1.500 kilometer ten zuiden ligt van het endemische leefgebied van de langstaartige muisondersoort die bekendstaat als drager van het virus.

Het onderzoeksteam Pathoplexus publiceerde op virological.org een voorlopige analyse van de bekende virussequenties. Deze analyse omvatte sequenties van vijf patiënten: twee uit Johannesburg, twee uit Nederland en een uit Zwitserland. De sequenties vertoonden onderling sterke gelijkenissen, wat wijst op één enkele zoönotische overdracht van dier op mens.

MV Hondius

Zie MV Hondius (schip, 2019) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De MV Hondius is eigendom van het Nederlandse bedrijf Oceanwide Expeditions. Het schip beschikt over accommodatie voor 196 passagiers verdeeld over 95 hutten en heeft een bemanning van 72 personen. Het schip vertrok op 1 april vanuit Ushuaia. De eerste besmette personen hadden vóór hun aankomst in Ushuaia verder noordelijk door Argentinië en Chili gereisd. De cruise had plannen om Antarctica en verschillende afgelegen eilanden in de Zuid-Atlantische Oceaan te bezoeken.

Aan boord van de Hondius bevonden zich ongeveer 150 passagiers en bemanningsleden van 23 nationaliteiten. De meeste passagiers kwamen uit Spanje, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, terwijl het grootste deel van de bemanning afkomstig was uit de Filipijnen. De prijzen voor een hut op de cruise varieerden van 14.000 tot 22.000 euro.

Tijdlijn

Ushuaia
1 april

Zuid-Georgia
4–7 april

Tristan da Cunha
13–15 april

Sint-Helena
24 april

Ascension
27 april

Kaapverdië
3–6 mei

Tenerife
10–11 mei

Beginpunt en stops tijdens de reis van de MV Hondius.

April

De MV Hondius vertrok op 1 april vanuit Ushuaia met 175 passagiers en bemanningsleden aan boord. Op 6 april begon een 70-jarige Nederlandse man symptomen te vertonen. Hij werd vervolgens de eerste persoon die op 11 april aan boord van het schip overleed. Op dat moment werd zijn overlijden toegeschreven aan natuurlijke oorzaken. Het schip deed daarna van 13 tot 15 april het Britse overzeese gebied Tristan da Cunha aan.

Op 24 april werd het lichaam van de Nederlander, twee weken na zijn overlijden, van boord gehaald bij aankomst op Sint-Helena. Op dat moment verlieten 29 passagiers het schip, onder wie het lichaam van de overledene. Tot de ontscheepte passagiers behoorde ook zijn 69-jarige weduwe, die later naar Zuid-Afrika vloog. De passagiers die van boord gingen waren afkomstig uit twaalf landen en keerden terug naar huis voordat bron- en contactonderzoek werd gestart.

Op 25 april stapte de weduwe, die onbewust met het virus besmet was geraakt, aan boord van KLM-vlucht KL592 van Johannesburg naar Amsterdam. Zij werd echter vóór vertrek wegens haar slechte medische toestand van boord gehaald en overleed diezelfde dag in een ziekenhuis in Zuid-Afrika. De vrouw bevond zich ongeveer 45 minuten aan boord van het vliegtuig.

Na het bezoek aan Sint-Helena zette de Hondius koers naar het Britse overzeese gebied Ascension Island, waar een zieke Britse passagier van boord werd gehaald en voor ziekenhuisbehandeling naar Zuid-Afrika werd overgebracht. Op 27 april vertrok de Hondius van Ascension Island.

1-5 mei

Op 2 mei overleed een Duitse vrouw aan boord van de MV Hondius. Op 8 mei bevond haar lichaam zich nog steeds aan boord van het schip. Nadat de uitbraak op 4 mei was vastgesteld, kregen passagiers het advies om nauw contact zoveel mogelijk te beperken en regelmatig handdesinfectiemiddel te gebruiken. De Wereldgezondheidsorganisatie ontving op 2 mei voor het eerst een melding van de hantavirusuitbraak.

Op 3 mei meerde het schip aan in Praia, de hoofdstad van Kaapverdië. De autoriteiten verklaarden medische voorraden en personeel naar het schip te sturen ter ondersteuning van de situatie. Tegelijkertijd werden de veiligheidsmaatregelen rond de haven van Praia uit voorzorg aangescherpt. De Kaapverdische regering kondigde de inrichting van een isolatiezone aan en stelde een multidisciplinair team samen om de passagiers en bemanning van het schip bij te staan. Rond dezelfde periode begonnen Zuid-Afrikaanse autoriteiten uit voorzorg met bron- en contactonderzoek. Op 4 mei wees genetische sequencing uit dat bij ten minste één besmette persoon het Andesvirus aanwezig was.

6 mei

Op 6 mei lag de MV Hondius voor anker voor de kust van Kaapverdië, een land dat niet in staat werd geacht om de medische noodsituatie aan boord adequaat te behandelen. Ondanks bezwaren van de president van de Canarische Eilanden gaf Spanje toestemming voor het aanmeren van het schip op Tenerife, waarbij werd verwezen naar de morele en juridische verantwoordelijkheid tegenover de passagiers.

Op dezelfde dag bevestigde de Zwitserlandse regering dat een met het hantavirus besmette man werd behandeld in Zürich. De Zwitserse autoriteiten maakten bekend dat de patiënt passagier was geweest op het cruiseschip, waarmee het totale aantal besmettingen opliep tot acht. De man behoorde tot de dertig passagiers die op 24 april op Sint-Helena van boord waren gegaan. Diezelfde dag werd tevens bekendgemaakt dat nog drie personen die symptomen vertoonden met twee medische evacuatievluchten naar Nederland waren overgebracht voor behandeling. Het ging om een 56-jarige Brit, een 41-jarige Nederlander en een 65-jarige Duitser, van wie een de scheepsarts was.

Het eerste vliegtuig met twee patiënten landde op 6 mei in Nederland. De Duitse patiënt werd later overgebracht naar het Universitätsklinikum Düsseldorf, terwijl de Britse patiënt werd opgenomen in het Leids Universitair Medisch Centrum. Het tweede toestel, met de Nederlandse patiënt aan boord, week uit naar Gran Canaria nadat technische problemen waren ontstaan in de levensondersteunende systemen van het vliegtuig.

Op 6 mei vertrok de Hondius vanuit Kaapverdië naar de Canarische Eilanden. Terwijl het schip de archipel verliet, gingen vier medische experts aan boord. Twee van hen waren specialisten van het Amsterdam UMC en het Centraal Militair Hospitaal. De andere twee waren epidemiologen uit Italië en Nederland, die de omvang van de virusuitbraak aan boord moesten onderzoeken. De selectie, het transport en de coördinatie van deze deskundigen werden ondersteund door de Wereldgezondheidsorganisatie en het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding.

Eveneens op 6 mei verklaarden twee anonieme Argentijnse onderzoekers dat de belangrijkste hypothese was dat de indexpatiënt — de Nederlandse man die als eerste symptomen vertoonde — het virus zelf had opgelopen. Het Argentijnse ministerie van Volksgezondheid publiceerde die dag een rapport over de reisbewegingen van deze patiënt vóór het vertrek van het schip. Volgens het rapport had hij tussen 27 november 2025 en 1 april 2026 een vier maanden durende autoreis gemaakt door Chili, Uruguay en Argentinië. Intussen zetten het Argentijnse ministerie van Volksgezondheid en het Instituto Malbrán het epidemiologisch onderzoek voort. Daarbij werden knaagdieren gevangen en getest langs de route die de Nederlandse passagier had afgelegd, terwijl tevens bron- en contactonderzoek werd uitgevoerd. De indexpatiënt was slechts vier dagen voor vertrek vanuit Uruguay naar Argentinië teruggekeerd.

7 mei

Op 7 mei werd een van de cabinepersoneelsleden van de vlucht van Johannesburg naar Amsterdam op 26 april opgenomen in het Amsterdam UMC op verdenking van infectie, nadat deze persoon in contact was geweest met de overleden Nederlandse vrouw.

Diezelfde dag landde de omgeleide vlucht met de derde patiënt van de MV Hondius in Nederland. De patiënt werd opgenomen in het Radboudumc en testte later positief op het virus. Eveneens op 7 mei meldde de Communicable Diseases Agency van Singapore dat twee inwoners die op de cruise en op dezelfde vlucht als de overleden vrouw hadden gereisd — van Sint-Helena naar Johannesburg — werden getest. Eén van hen had symptomen; beide testten op 8 mei negatief.

Op dezelfde dag voltooide de GGD Kennemerland, de Nederlandse gemeentelijke gezondheidsdienst verantwoordelijk voor luchthaven Schiphol, een uitgebreide risicobeoordeling van personen op de twee vluchten waarop de overleden vrouw had gereisd. Vijf personen werden aangemerkt als hoog risico omdat zij haar hadden geholpen bij het verlaten van vlucht KLM KL592; onder hen bevond zich het opgenomen cabinepersoneelslid. Daarnaast werden vijftig personen als lager risico ingeschat omdat zij binnen twee rijen van de vrouw hadden gezeten. De overige passagiers werden geïnformeerd en beschouwd als laagste risico.

Van de eerste vlucht van Sint-Helena naar Johannesburg werden drie personen getest wegens symptomen; twee van deze tests kwamen negatief terug.

Eveneens op 7 mei werd gemeld dat twee patiënten in Zuid-Afrika positief waren getest op het Andesvirus door het National Institute for Communicable Diseases. De UK Health Security Agency bevestigde daarnaast dat alle dertig personen die tijdens de stop op Sint-Helena van boord waren gegaan, waren getraceerd en in beeld gebracht. Twee Britse betrokkenen zaten in isolatie zonder symptomen. De gezondheidsminister van Canada bevestigde dat drie Canadese staatsburgers in isolatie verbleven in Canada. Twee van hen waren op Sint-Helena van boord gegaan, en een had dezelfde vlucht als de overleden vrouw genomen.

Tot slot meldde Oceanwide Expeditions dat de MV Hondius naar verwachting in de vroege uren van 10 mei zou aankomen in de haven van Granadilla de Abona.

8 mei

Op 8 mei werd bevestigd dat de tweede Britse staatsburger in een zorginstelling in Zuid-Afrika positief testte op het virus. Deze persoon had op dezelfde vlucht gezeten als de overleden Nederlandse vrouw. Een andere Brit werd door de UK Health Security Agency verdacht het virus te hebben opgelopen op het eiland Tristan da Cunha, waar de Hondius tussen 13 en 15 april had aangelegd. Deze persoon werd op het eiland zelf opgenomen in het ziekenhuis, terwijl diens partner in isolatie ging. De KLM-stewardess testte op 8 mei negatief.

Op dezelfde dag meldde GGD Kennemerland dat alle passagiers van vlucht KLM-vlucht KL592 onder monitoring stonden en contact hadden met de GGD, een opschaling ten opzichte van de eerdere risicobeoordeling die enkel de twee rijen rond de overleden vrouw als risicogebied had aangemerkt. Het Spaanse ministerie van Volksgezondheid bevestigde eveneens dat een Spaanse passagier van dezelfde vlucht symptomen had ontwikkeld en was opgenomen in Alicante. Deze persoon zat twee rijen achter de overledene en werd daarom als lager risico geclassificeerd. De Centers for Disease Control and Prevention classificeerde de uitbraak als een “Level 3”-noodsituatie en kondigde publicatie van een volledig rapport aan. Tegelijkertijd stelde de epidemiologisch directeur van Tierra del Fuego dat besmetting van de patiënten waarschijnlijk niet in die provincie had plaatsgevonden.

Op 8 mei werden de evacuatieplannen voor aankomst van de MV Hondius op de Canarische Eilanden verder uitgewerkt. Spanje coördineerde de operatie met 22 landen en de Wereldgezondheidsorganisatie. Vrijwel alle landen stuurden evacuatievluchten voor hun burgers, terwijl de Europese Unie twee vliegtuigen beschikbaar stelde voor passagiers zonder toegewezen vlucht. Quarantaineprocedures verschilden per land. In Nederland werd gekozen voor thuisquarantaine.

Het aantal sterfgevallen bleef op drie, waarvan twee bevestigd door het Andesvirus; een geval was nog in onderzoek. De WHO rapporteerde op dat moment twee waarschijnlijke gevallen en zes bevestigde infecties, in totaal acht. De UK Health Security Agency meldde daarnaast één extra vermoedelijk geval en twee bevestigde besmettingen bij Britten. De virussequentie van een Zwitserse patiënt werd gepubliceerd op virological.org, aangeduid als “ANDV/Switzerland/Hu-3337/2026”, en er werden dezelfde dag Nextstrain-analyses opgezet met gebruikmaking van dezelfde sequentie.

9-10 mei

Tristan da Cunha waar een inwoner wordt verdacht het virus te hebben.

Op 9 mei bevond het schip zich op koers naar de Canarische Eilanden met verwachte aankomst op 10 mei.

Op 10 mei werden Britse militairen van de 16 Air Assault Brigade per parachute ingezet op Tristan da Cunha, waar een van de 220 bewoners — een voormalige passagier — mogelijk besmet was geraakt. Omdat het eiland geen landingsbaan heeft, was parachuteren de enige optie. In totaal werden zes militairen en twee medische specialisten ingezet met 3.300 kilogram medische voorraden. Dit volgde op meldingen dat de zuurstofvoorraad op het eiland kritiek laag was.

Diezelfde ochtend arriveerde de MV Hondius om 05:30 WET in de haven van Granadilla de Abona en begon de ontscheping. De Spaanse minister van Volksgezondheid noemde de planning om verspreiding van het virus te voorkomen "ongekend". Op verzoek van Spanje werd een Europese medische luchtambulance uit Noorwegen naar Tenerife gestuurd om stand-by te staan bij ernstige gevallen. Passagiers werden ontscheept volgens hun geplande vertrektijden, waarbij Spaanse passagiers als eersten van boord gingen. De eerste evacuatievlucht vertrok om 13:31 WET. Tijdens de aankomst in Frankrijk meldde de Franse premier dat een van de vijf Franse passagiers tijdens de vlucht symptomen had ontwikkeld die pasten bij het virus. Tegen het einde van 10 mei waren zeven evacuatievluchten uitgevoerd, waarbij 94 passagiers waren overgebracht naar zes Europese landen en Canada.

Een deel van de bemanning bleef aan boord om het schip na vertrek op 11 mei naar Rotterdam te brengen voor volledige ontsmetting. Ook het lichaam van een overleden passagier bleef aan boord tot aankomst in Rotterdam. De overige bemanning werd op 11 mei geëvacueerd met een Nederlandse regeringsvlucht.

Er waren op dat moment symptomatische patiënten in zes landen, met bevestigde gevallen in Zuid-Afrika, Zwitserland en Nederland, en een waarschijnlijk geval op Sint-Helena. In onder meer het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Canada waren personen in contact geweest met besmette gevallen, maar zonder symptomen. Twintig Britse burgers, een in het Verenigd Koninkrijk woonachtige Duitse nationaliteit en een Japanse passagier werden geëvacueerd naar Manchester en opgenomen in het Arrowe Park Hospital voor testen.

11 mei

Op de ochtend van 11 mei werd bekendgemaakt dat de symptomatische Franse passagier positief had getest op het virus. Haar gezondheid was in de nacht sterk verslechterd. Daarnaast testte een asymptomatische Amerikaanse passagier positief, terwijl een andere Amerikaanse passagier milde symptomen vertoonde. De Franse overheid verhoogde het niveau van paraatheid voor de volksgezondheid en identificeerde 22 Franse staatsburgers als hoog-risicocontacten van besmette personen.

Rond 20:00 WET verliet het schip Tenerife met bestemming Rotterdam. Aan boord bleven 25 bemanningsleden en twee medici van het RIVM, nadat alle passagiers en 35 bemanningsleden succesvol waren ontscheept en gerepatrieerd. De overtocht werd geschat op zes dagen, met verwachte aankomst op 17 mei in de avond. Rond dezelfde tijd testte een Spaanse passagier die de dag ervoor in Spanje was aangekomen positief. De overige 13 Spaanse passagiers testten negatief.

12 mei

Een Spaanse passagier werd bevestigd als positief, vertoonde symptomen en werd in isolatie opgenomen in een ziekenhuis. Tegelijkertijd werden twaalf artsen en medewerkers van het Radboudumc in Nijmegen in isolatie geplaatst nadat zij de geldende protocollen niet hadden nageleefd.

Gezondheidszorg en monitoring aan boord

De MV Hondius beschikt over een hut voor de scheepsarts en een ziekenboeg. Deze medische faciliteiten zijn voornamelijk bedoeld voor kleinere gezondheidsproblemen die zich doorgaans tijdens zeereizen voordoen. Aan boord bevinden zich onder meer ontstekingsremmende geneesmiddelen, vrij verkrijgbare medicatie en zuurstofflessen. Het schip beschikt echter niet over geavanceerde apparatuur zoals scanners of beademingsapparatuur die noodzakelijk zijn voor de diagnose en behandeling van ernstige ademhalingsziekten. Aan boord is één arts werkzaam.

Tegen het einde van april behoorde de scheepsarts tot de twee bemanningsleden die ernstig ziek waren geworden en in quarantaine verbleven. Op 1 mei begon een van de passagiers, zelf arts van beroep, medische hulp te verlenen aan andere passagiers en bemanningsleden. Naarmate de situatie verslechterde, verzorgde hij ook medische informatie voor de opvarenden en fungeerde hij als centraal aanspreekpunt aan boord voor gezondheidsautoriteiten. Terwijl het schip voor de kust van Kaapverdië lag, maakten twee artsen en een verpleegkundige drie bezoeken aan boord om aanvullende medische zorg te verlenen aan de passagiers.

Op 6 mei gingen vier medische experts aan boord terwijl het schip Kaapverdië verliet. Twee van hen waren medisch specialisten van het Amsterdam UMC en het Centraal Militair Hospitaal. De twee andere deskundigen waren epidemiologen uit Italië en Nederland, die de omvang van de virusuitbraak aan boord moesten onderzoeken. De selectie, het transport en de coördinatie van deze experts werden ondersteund door de WHO en het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding.

Internationale reactie

De Wereldgezondheidsorganisatie publiceerde richtlijnen voor havenfaciliteiten, gezondheidsautoriteiten en andere instanties die betrokken waren bij de ontscheping en monitoring van personen afkomstig van de MV Hondius.

Monitoring van passagiers en bron- en contactonderzoek

De WHO coördineert samen met gezondheidsinstanties in twaalf landen het toezicht op personen die van boord gingen of geëvacueerd werden. Ook wordt er bron- en contactonderzoek uitgevoerd. Het betreft onder meer Canada, Denemarken, Duitsland, Nederland, Nieuw-Zeeland, Saint Kitts en Nevis, Singapore, Zweden, Zwitserland, Turkije, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.

Mediabestanden

Zie de categorie MV Hondius hantavirus outbreak van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.