Asplenium
Asplenium е род од околу 700 видови папрати, честопати третиран како единствен род во семејството Aspleniaceae, иако други автори сметаат дека Hymenasplenium е посебен род, врз основа на молекуларно филогенетска анализа на ДНК секвенците, различен број на хромозоми и структурни разлики во ризомите. Типскиот вид за овој род е Asplenium marinum.
| Asplenium | |
|---|---|
 | |
| Научна класификација [ у ] | |
| Царство: | Растенија |
| Оддел: | Папрат |
| Ред: | Слаткопапратовидни |
| Семејство: | Слезенки |
| Род: | Слезенка L. |
| Видови | |
|
Околу 700 | |
| Синоними | |
види текст | |
Етимологија
уредиОд латинскиот збор asplenium, Карл Линеј го прилагодил латинскиот asplenon („слезина“), од старогрчкиот збор ἄσπληνον (ásplēnon, „слезина“), поради неговата употреба за лекување на антракс кај добитокот.[1]
Таксономија и генетика
уредиМногу групи видови се одвоени од Asplenium како посебни родови. Тука спаѓаат Camptosorus, Ceterach, Phyllitis и Tarachia, но овие видови можат да формираат хибриди со други видови на Asplenium и поради тоа обично се вклучени во пошироко дефиниран Asplenium.[2]
Некои од постарите класификации ги издигнуваат Aspleniaceae во таксономскиот ранг на редот Aspleniales. Поновите класификации ги сместуваат во подредената група наречена еуполиподи во рамките на редот Polypodiales. Во рамките на еуполиподите, Aspleniaceae припаѓа на клад неформално и привремено познат како еуполиподи II.
Утврдено е дека кај некои видови, геномот на хлоропластот еволуирал на сложени и многу необични начини. Ова ги прави стандардните кладистички анализи несоодветни за решавање на филогенијата на таа одредена група папрати, па дури и многу софистицираните компјутерски филогенетски методи даваат малку информации. Покрај хибридизацијата што е широко распространета во делови од овој род, постојат и некои видови како што се A. bulbiferum или A. viviparum кои главно имаат бесполово размножување, во суштина се клонираат. Додека повеќето се диплоидни или тетраплоидни, некои видови (на пр. A. shuttleworthianum) се октоплоидни.[3]
Употреба
уредиСпоред аучното име кое е изведено од старо верување, засновано на доктрината за потписи, дека папратот бил корисен за заболувања на слезината,[4] поради слезинските сори на задната страна од листовите. Се сметало дека растенијата предизвикуваат неплодност кај жените.[4]
Неколку од овие папрати имаат се користат во хортикултурата. A. nidus и неколку слични, тесно поврзани видови најчесто се користат како собни растенија. Австралиската A. bulbiferum понекогаш е достапна во оранжериите и е од интерес, заедно со сродната A. viviparum, поради многуте мали луковичиња што се раѓаат на листовите и кои можат да прераснат во нови растенија. Оваа карактеристика ја дели и A. rhizophyllum и неколку мексикански видови, вклучувајќи го и A. palmeri. A. platyneuron понекогаш се продава и во расадници како отпорно растение. Сепак, многу од овие растенија се епипетрични или епифити и тешки за одгледување.
Видовите Asplenium се користат како храна од ларвите на некои видови пеперуги, вклучувајќи ја и Batrachedra bedelliella, која се храни исклучиво со Asplenium nidus.
Избрани видови
уреди
.jpg)
.jpg)
- Asplenium adiantum-nigrum L.
- Asplenium adiantum-nigrum ssp. adiantum-nigrum
- Asplenium adiantum-nigrum ssp. serpentini (Tausch) Koch
- Asplenium adulterinum Milde
- Asplenium aequibasis (C.Chr.) J.P.Roux
- Asplenium aethiopicum (Burm.f.) Bech.
- Asplenium africanum
- Asplenium × alternifolium Wulf.
- Asplenium anceps [Lowe ex Hook. et Grev. Page (1971)]
- Asplenium angustum Sw.
- Asplenium antiquum Makino
- Asplenium arcanum A.R.Sm.
- Asplenium ascensionis S.Watson
- Asplenium attenuatum Sw.
- Asplenium aureum (sometimes in Ceterach)
- Asplenium auritum R.Br.
- Asplenium australasicum (J.Sm.) Hook.
- Asplenium australasicum f. australasicum
- Asplenium australasicum f. robinsonii
- Asplenium azoricum Lovis, Rasbach & Reichst.
- Asplenium bifrons Sodiro
- Asplenium billottii
- Asplenium bipinnatifidum
- Asplenium brachycarpum
- Asplenium bradleyi
- Asplenium bulbiferum
- Asplenium carnarvonense - Brownsey
- Asplenium caudatum
- Asplenium ceterach – златна папрат
- Asplenium chathamense Brownsey
- Asplenium chihuahuense Baker
- Asplenium compressum Sw.
- Asplenium congestum C.Chr.
- Asplenium corderoanum
- Asplenium crinicaule
- Asplenium cristatum
- Asplenium cuneifolium Viv. (= A. forsteri auct. non Sadl.)
- Asplenium cymbifolium
- Asplenium daghestanicum H.Christ
- Asplenium dalhousiae (sometimes in Ceterach)
- Asplenium dareoides
- Asplenium daucifolium Lam.
- Asplenium difforme R.Br.
- Asplenium fissum
- Asplenium dimorphum Kunze
- Asplenium divaricatum
- Asplenium dregeanum
- Asplenium × ebenoides R.R.Scott
- Asplenium ecuadorense Stolze
- Asplenium feei Kunze ex Fée
- Asplenium fissum
- Asplenium flabellifolium Cav.
- Asplenium flaccidum G.Forst.
- Asplenium fontanum (L.) Bernh.
- Asplenium forisiense
- Asplenium formosum
- Asplenium gemmiferum Schrad.
- Asplenium × germanicum
- Asplenium gueinzii Mett.
- Asplenium goudeyi
- Asplenium haughtonii
- Asplenium hemionitis
- Asplenium hermannii-christii Fomin
- Asplenium hookerianum Colenso
- Asplenium hybridum
- Asplenium incisum
- Asplenium × jacksonii Alston[5]
- Asplenium × kenzoi - oni-hinokishida,[6] cultivated in Japan[7]
- Asplenium komarovii - Akasawa[8]
- Asplenium laciniatum
- Asplenium lamprophyllum Carse
- Asplenium laserpitiifolium
- Asplenium lepidum C.Presl
- Asplenium listeri
- Asplenium longissimum
- Asplenium lucidum
- Asplenium lunulatum
- Asplenium lyallii
- Asplenium macedonicum[9]
- Asplenium majoricum
- Asplenium marinum
- Asplenium × microdon T Moore
- Asplenium milnei Carruth
- Asplenium montanum
- Asplenium musifolium
- Asplenium nidus
- Asplenium normale
- Asplenium obliquum
- Asplenium oblongifolium Colenso
- Asplenium obovatum
- Asplenium obtusatum G.Forst.
- Asplenium obtusatum ssp. northlandicum (Brownsey) Ogle
- Asplenium obtusatum 'Chile' (некогаш го вклучуваат како A. obliquum)
- Asplenium oligolepidum C.Chr. (= A. lucidum auct. non Burm.f., sensu G.Forst.)
- Asplenium oligophlebium
- Asplenium onopteris L.
- Asplenium pacificum
- Asplenium paleaceum R.Br.
- Asplenium palmeri
- Asplenium parvum
- Asplenium petrarchae
- Asplenium pinnatifidum
- Asplenium planicaule
- Asplenium platybasis Kunze ex Mett.
- Asplenium platyneuron
- Asplenium polyodon G.Forst.
- Asplenium praemorsum
- Asplenium prolongatum Hook.
- Asplenium pteridoides Baker
- Asplenium resiliens
- Asplenium rhizophyllum
- Asplenium richardii
- Asplenium ruprechtii
- Asplenium ruta-muraria L. – wall-rue
- Asplenium rutifolium
- Asplenium sagittatum
- Asplenium sandersonii Hook.
- Asplenium × sarniense Sleep Guernsey Spleenwort
- Asplenium schizotrichum Copel.
- Asplenium schweinfurthii
- Asplenium scleroprium
- Asplenium scolopendrium
- Asplenium scolopendrium var. americanum
- Asplenium seelosii
- Asplenium septentrionale
- Asplenium septentrionale × trichomanes Wulf.
- Asplenium serra
- Asplenium serratum
- Asplenium sessilifolium
- Asplenium shuttleworthianum Kunze
- Asplenium simplicifrons F.Muell.
- Asplenium splendens
- Asplenium surrogatum P.S.Green
- Asplenium tenerum G.Forst.
- Asplenium terrestre
- Asplenium theciferum (Kunth) Mett.
- Asplenium thunbergii
- Asplenium trichomanes
- Asplenium trichomanes ssp. quadrivalens D.E. Meyer
- Asplenium trichomanes ssp. trichomanes
- Asplenium trichomanes subsp. coriaceifolium
- Asplenium trilobum Cav.
- Asplenium tutwilerae B.R.Keener & L.J.Davenport
- Asplenium unisorum (Wagner) Viane
- Asplenium vespertinum
- Asplenium vieillardii Mett.
- Asplenium virens
- Asplenium viride
- Asplenium vittiforme
- Asplenium viviparum
- Asplenium yoshinagae Makino
Наводи
уреди- ↑ „Asplenium“, Wiktionary, the free dictionary (англиски), 2024-11-08, Посетено на 2025-01-30
- ↑ Schneider, Harald; Russell, Steve J.; Cox, Cymon J.; Bakker, Freek; Henderson, Sally; Rumsey, Fred; Barrett, John; Gibby, Mary; Vogel, Johannes C. (2004). „Chloroplast Phylogeny of Asplenioid Ferns based on rbcL and trnL-F Spacer Sequences (Polypodiidae, Aspleniaceae) and its Implications for Biogeography“. Systematic Botany. 29 (2): 260–274. Bibcode:2004SysBo..29..260S. doi:10.1600/036364404774195476.
- ↑ Lara D. Shepherd, Barbara R. Holland & Leon R. Perrie (2008). „Conflict amongst chloroplast DNA sequences obscures the phylogeny of a group of Asplenium ferns“. Molecular Phylogenetics and Evolution. 48 (1): 176–187. Bibcode:2008MolPE..48..176S. doi:10.1016/j.ympev.2008.02.023. PMID 18462954.
- 1 2 Bill Neal (1992). Gardener's Latin. London: Robert Hale. стр. 12. ISBN 0709051069.
- ↑ Murphy, Rosaline J; Page, Cristopher N; Parslow, Rosemary E; Bennallick, Ian J (2012). Ferns, Clubmosses, Quillworts and Horsetails of Cornwall and the Isles of Scilly. Truro: ERCCIS. ISBN 978-1-902864-07-5.
- ↑ „Asplenium × kenzoi“. Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси. Служба за земјоделско истражување, Министерство за земјоделство на САД. (англиски)
- ↑ N. Murakami; S. Nogami; M. Watanabe; K. Iwatsuki (1999). „Phylogeny of Aspleniaceae inferred from rbcL nucleotide sequences“. American Fern Journal. 89 (4): 232–243. Bibcode:1999AmFJ...89..232M. doi:10.2307/1547233. JSTOR 1547233.
- ↑ „Asplenium komarovii Akasawa | Plants of the World Online | Kew Science“.
- ↑ „The list of plant and animal species for which the status of natural rarities was established“. Архивирано од изворникот на August 7, 2011. Посетено на August 26, 2010.