Voay

Ny voay na mamba dia biby mandady izay miaina anaty rano amin' ny faritra trôpikaly aty Afrika, any Azia, any Amerika ary any Aostralia. Izy ireo no mamorona ny filaharana Crocodilia. Tsy misy karazana hafa afa-tsy ny Crocodylus niloticus sy ny Voay robustus (na Crocodylus robustus, efa lany tamingana) ny eto Madagasikara.

Crocodylus niloticus

Fanasokajiana ara-tsiansa

Ny voay dia anisan' ny Reptilia (biby mandady), ao ao amin' ny filaharana Crocodilia, izay mizara ho fianakaviana telo: Alligatoridae sy Crocodylidae ary Gavialidae. Ny voay eto Madagasikara dia ao amin' ny fianakaviana Crocodylidae sy ao amin' ny vondron-karazana Crocodylus (Crocodylus niloticus) sy Voay (Voay robustus). Lavin' ny manampahaizana ankehitriny ny fisian' ny zana-karazana Crocodylus niloticus madagascariensis (Grandidier, 1872) na dia misy mpanoratra milaza ny fisian' ny zana-karazan' ny Crocodylus niloticus. Tsy misy eto Madagasjara ny Crocodylus suchus. izay mety misy mampifangaro amin' ny Crocodylus niloticus.

Teny sy kolontsaina malagasy

Teny malagasy

Manondro biby mitovy ny teny hoe "voay" (avy amin' ny teny indôneziana) sy ny hoe "mamba" (avy amin' ny teny banto) amin' ny ankapobeny (ny Crocodylus niloticus izany raha eto Madagasikara), nefa raha ampiasaina miaraka anaty fehezanteny izy roa ireo dia misy fahasamihafany, fa manondro ny vaventy kokoa ny hoe "mamba" fa ilazana ny kelikely kokoa ny hoe "voay".

Ao amin' ny fandikana amin' ny teny frantsay ny ohabolana malagasy (ohatra: "Hiorika lanin' ny mamba, hivalana lanin' ny voay"), ny teny hoe "mamba" dia matetika adika amin' ny teny frantsay hoe "crocodile" (ao amin' ny fianakaviana (Crocodylidae), fa ny hoe "voay" kosa dia adika hoe "caïman". Ny "caïman" anefa dia manana ny fianakaviana misy azy (Alligatoridae) izay tsy misy eto Madagasikara sady mamorona zana-pianakaviana manokana (Caimaninae).

Indreto koa ny teny malagasy ilazana ny mamba na ny voay: bemiohara, fanantily, mavotay, ngetry, trimo, vily ary voae.

Ohabolana malagasy

• Amboa nihaza mamba, ka nandimby ananana.
• Arahaba mamba: tsy fitia fa tahotra.
• Aretina tsy miohatra ny boka, biby tsy miohatra ny mamba.
• Aza manao toy ny voay latsa-dremby.
• Aza mandelika ny farihy tsy ho vary hianao, ka mila sahato amin' ny voay.
• Aza mba vonoina ny vintsy: sakaizan' ny mamba izy ireny; hanin' ny mamba ialahy raha mampijaly ny sakaizany.
• Biby tsy miohatra ny mamba.
• Farihy maty mamba ka irobohan' ny adala rehetra.
• Hiorika lanin' ny mamba, hivalana lanin' ny voay.
• Izay manova fantsakana, vaky siny, ary ny manova fitàna lanin' ny mamba.
• Lalan-tsarotra tsy mahavery mpandalo; ary mamba tsy homana an-tanety; kanefa raha tia vilivily, voatsilo; ary raha tia raviravy tongotra, haniny ihany.
• Lasa ny voay: misosoka ny mamba.
• Lohasaha fandrian' ny zavona; helo-drano fandrian' ny mamba.
• Mahantra lahy! Miorika, lanin' ny mamba; mivalana, lanin' ny voay.
• Mahantra lahy, fa maka ny anaty rano, hanin' ny mamba, maka ny an-tanety hipoaham-baratra.
• Mamba lanin-dreniny, sakafo lanin-tompony.
• Mamba miandry fitàna: izay mirotsaka ao aminy, na tsy maty aza, tsy maintsy harahim-pahoriana.
• Mamba noana tsy mahamasim-panidy.
• Mamba tsy maty anaty rano fa eny an-tanety.
• Manao tokin-dreniomby: mamba matory ka orohana.
• Manasaha voay amason' androngo.
• Manonon-drano, mankasaro-boay.
• Maty voay an-tsiranana: mandry mihomakomaka.
• Milefa voay sendra antsantsa.
• Miova fitàna ka lanin' ny voay.
• Mita be tsy lanin' ny mamba.
• Mita rano saro-mamba.
• Mitsirika ambany rano toa mamba.
• Mpanjono lasan' ny mamba ka samy maka ny tiany.
• Nahoana no ny Betsimisaraka no namono mamba, ka ny Sakalava no miravaka ny nifiny.
• Nefa aho tsy tevan-tia hena, na mamba tia morona, ka aza ratsy fijery.
• Nitady toko ka sendra vato, nitady biby ka tojo mamba.
• Ny havandra hamono tsy mba mirehona; ny mamba hanaikitra tsy mba miseho.
• Ny mamba no mandoto rano, ka ny amalona no tsy mahita rano hosotroina.
• Ny ony niteraka ny mamba, fa ny loharano niteraka ny ony.
• Ny Sakalava no namono ny voay, ka ny Tanosy no miravaka ny nifiny.
• Ny teny toy ny vato ateli-mamba: atelina tsy lo, aloa tsy miova tarehy.
• Raha ny mamba sy ny voay no miady, dia aoka hifandramatra, fa tsy salaka ho tapaka, ary tsy lamba ho rovitra.
• Ranobe tsy mahavoky voay.
• Sakelidrano fandrian' ny voay, lohasaha fandrian' ny moka.
• Sikajy be natolak' i Mananjara, nanolaka an' i Mananjara; fanidy koa masina, ny voay tsy mihetsika.
• Sokina mita rano ka tsy maha-lehibe vava mamba.
• Tendrombohitra, fandrian' ny zavona; lohasaha, fandrian' ny moka; sakeli-drano, fandrian' ny mamba; izaho kely, fandrian' ny saina.
• Toy ny mamba noana, ka tsy mifidy harapaka.
• Toy ny toho atosiky ny mamba, mandeha amin-tahotra.
• Tsindretra mandry an-tanimbary, sahona mandry an-tatatra, mamba mandry anosy, ka samia mitoetra amin' ny onin-drainy.
• Tsy hita izay hiainana, fa toy ny tsindretra anaty tambiazina: mankamin' ny marivo, tsindrohin' ny vano, mankamin' ny lalina, paohin' ny mamba.
• Tsy ny farihy lelik' antsanga, fa ny farihy maty mamba: ny zanany no mpandimby an-drainy.
• Vato handratra tsy mivongovongo, voay hamono tsy mandoto rano.
• Vato navalavala voay, ny nivalavalana tsy niboana, ny navalavala nihitsoka.
• Vita ratsy karaha Zanahary nanano voay.
• Voay a Maintinandry: tsy malaka ny madinika.
• Voay lahy tsy miray lovoka.
• Voay latsa-dremby: mitrena izay nahasampona.
• Voay mahita antsantsa: manano mody maty.
• Voay nivalana: tsisy hanakana.

Jereo koa

• Mamba
• Bibilava
• Androngo