महाराष्ट्र
महाराष्ट्र (मराठी : महाराष्ट्र/𑘦𑘮𑘰𑘨𑘰𑘬𑘿𑘘𑘿𑘨) भारतके एगो राज्य हे जे भारतके पच्छिमी प्रायद्वीपीय क्षेत्रमे स्थित हे । एकर गिनती भारतके सबसे धनी आउ समृद्ध राज्यमे करल जाहे । महाराष्ट्र शब्द संस्कृतके हे जे दु शब्द द्वारा मिलके बनल हे 'महा' आउ 'राष्ट्र' जेकर अर्थ होवहे महान् देश । ई नाम हियाँके सन्तके देन हे । एकर राजधानी मुम्बई हे जे भारतके सबसे बड़नगर आउ देसके आर्थिक राजधानीके रूपोमे जानल जाहे। हियाँके पुणेयो नगर भारतके बड़ महानगरमे गिनल जाहे जे भारतके छठा सबसे बड़नगर हे ।
| महाराष्ट्र महाराष्ट्र | |
|---|---|
| राज्य | |
|
प्रतापगढ़ किला (महाबलेश्वर समीप) पश्चिमी घाटमे अवस्थित, छत्रपति शिवाजी टर्मिनस, अजन्ता गुफामे रहल पद्मपानीके चित्रकला, एलोरा गुफामे रहल कैलाशा मन्दिर, गेटवे आफ इण्डिया, एलिफेण्टा गुफामे रहल त्रिमूर्तिके मूर्ति, हजूर साहिबमे रहल शनिवार वाड़ा किला | |
| आदर्शवाक्य: प्रतिपच्चन्द्रलेखेव वर्धिष्णुर्विश्व वन्दिता महाराष्ट्रस्य राज्यस्य मुद्रा भद्राय राजते Pratipaccandralēkhēva vardhiṣṇurviśva vanditā mahārāṣṭrasya rājyasya mudrā bhadrāya rājatē (महाराष्ट्रके वैभव पहिल दिनके चन्द्रमा समान बढ़त । एकरा समुचा विश्व द्वारा पूजा कैल जैत आउ अपन लोगके भलाईला चमक जाएत ।)[१] | |
भारतमे महाराष्ट्रके स्थान | |
| निर्देशाङ्क (मुम्बई): 18°58′12″N 72°49′12″E / 18.97°N 72.820°Eनिर्देशाङ्क: 18°58′12″N 72°49′12″E / 18.97°N 72.820°E | |
| देश | |
| स्थापना | १ मई १९६०^ (महाराष्ट्र दिवस) |
| राजधानी | मुम्बई नागपुर (शीत)[२] |
| जिला | ३६ |
| सरकार | |
| • अङ्ग | महाराष्ट्र सरकार |
| • राज्यपाल | भगत सिंह कोश्यारी |
| • मुख्यमन्त्री | एकनाथ शिन्दे |
| • उपमुख्यमन्त्री | देवेन्द्र फडणवीस (भाजपा) |
| • बिधानसभा | बहुदलीय बिधानसभा परिषद ७८ बिधानसभा २८८ राज्यसभा १९ लोकसभा ४८ |
| क्षेत्रफल | |
| • कुल | 307,713 किमी2 (118,809 वर्ग मील) |
| • क्रम | तेसर |
| जनसङ्ख्या (२०११)[३] | |
| • कुल | ११,२३,७४,३३३ |
| • क्रम | दोसर |
| • घनत्व | Lua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value). (Lua error in Module:Convert at line 1866: attempt to index local 'en_value' (a nil value).) |
| वासिन्दा | मराठी |
| जीएसडीपी (२०१९-२०) | |
| • कुल | |
| • प्रतिव्यक्ति | ₹२,०७,७२७ (US$२,४५७.०२) |
| समयमण्डल | युटिसि+०५:३० (भारतीय मानक समय) |
| आइएसओ ३१६६ सङ्केत | IN-MH |
| वाहन पञ्जीकरण | MH |
| आधिकारिक भाषा | मराठी[५][६] |
| एचडीआई (२०१७) | |
| साक्षरता (२०११) | ८२.३४%[८] |
| लिङ्गानुपात (२०११) | ९२९ ♀/१००० ♂[८] |
| जालस्थल | Maharashtra.gov.in |
| †बाम्बे पुनर्गठन अधिनियम १९६० द्वारा बाम्बे राज्यके दू राज्य अर्थात् महाराष्ट्र आउ गुजरातमे बिभाजित कैल गेलैहल[९] †† सामान्य उच्चन्यायालय | |
| महाराष्ट्रके प्रतीक | |
| प्रतीक | |
| भाषा | |
| पक्षी | |
| फूल | |
| गाछी | |
| पिल्लु | |
महाराष्ट्रके जनसङ्ख्या २०११ मे ११,२३,७२,९७२ हलै, बिश्वमे खाली इगारह ऐसन देस हे जेकर जनसङ्ख्या महाराष्ट्रसे बेसी हे । ई राज्यके निर्माण १ मई, १९६० के मराठीभाषी लोगके माङ्गपर करल गेलीहल । हियाँ मराठी भाषा अधिक बोलल जाहे । मुम्बई, अहमदनगर, पुणे, औरङ्गाबाद, भोकरदन, कोल्हापुर, नासिक, नागपुर, ठाने, सिर्डी, मालेगाँओ, सोलापुर, अकोला, लातुर, उस्मानाबाद, अमरावती आउ नान्देड महाराष्ट्रके मुख्यनगर हे ।
सम्बन्धित लेख
सम्पादित करथिनसन्दर्भ
सम्पादित करथिन- ↑ Chavan, Vijay (17 July 2018). "State govt's spin on Chhatrapati Shivaji's rajmudra draws public ire". Pune Mirror (in English). Archived from the original on 11 October 2020. Retrieved 3 April 2020.
{{cite news}}: Unknown parameter|dead-url=ignored (help) - ↑ "Monsoon session to start in Maha's winter Capital Nagpur from July 4". Archived from the original on 2 August 2018. Retrieved 1 August 2018.
- ↑ "census of india". Census of India, 2011. Government of India. 31 March 2011. Archived from the original on 3 April 2011. Retrieved 6 April 2011.
- ↑ "Economic Survey of Maharashtra 2019-20, Directorate of Economics and Statistics, Planning Department, Government of Maharashtra" (PDF). Retrieved 7 April 2020.
- ↑ "The Maharashtra Official Languages Act, 1964; Amendment Act, 2015" (PDF). lawsofindia.org. Archived from the original (PDF) on 15 November 2017.
- ↑ "Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015)" (PDF). Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India. pp. 34–35. Archived from the original (PDF) on 28 December 2017. Retrieved 16 February 2016.
- ↑ "Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org (in English). Archived from the original on 23 September 2018. Retrieved 13 September 2018.
- 1 2 "Census 2011 (Final Data) – Demographic details, Literate Population (Total, Rural & Urban)" (PDF). planningcommission.gov.in. Planning Commission, Government of India. Archived from the original (PDF) on 27 January 2018. Retrieved 3 October 2018.
- ↑ Ministry of Law, Government of India (1960). The Bombay Reorganisation Act 1960. Archived from the original on 1 January 2016. Retrieved 23 May 2015.





