Ο Ιούνης που διανύουμε είναι ο Μήνας της Υπερηφάνειας (Pride Month) και τι καλύτερο από το να ξαναθυμηθούμε τις LGBTQ+ στιγμές που μας χάρισε ο διαγωνισμός της Eurovision!
Όπως αναφέραμε και σε προηγούμενο άρθρο, η Eurovision δεν είναι απλά είναι ένας διαγωνισμός τραγουδιού. Είναι ένας διαγωνισμός που μας υπενθυμίζει τη σημασία της ορατότητας, της αποδοχής και της ελεύθερης έκφρασης. Η Eurovision είναι από τους λίγους θεσμούς της Ευρώπης που έχουν συνδεθεί με τις αξίες της διαφορετικότητας. Από τις τολμηρές εμφανίσεις πέρα από κάθε στερεότυπο μέχρι τους καλλιτέχνες που μιλούν ανοιχτά για την ταυτότητά τους (Loreen 2012 & 2023), ο διαγωνισμός εξελίχθηκε σε μια σκηνή που η διαφορετικότητα και το pride δεν κρύβονται, αλλά γιορτάζονται.
Pride και LGBTQ χρώματα στη σκηνή του διαγωνισμού
Θα ξεκινήσουμε το άρθρο μας με μια σημαδιακή συμμετοχή της δεκαετίας του ’90 και μια συμμετοχή που θεωρείται ορόσημο για την ορατότητα των τρανς ατόμων στην Ευρώπη. Περί τα τέλη του 1990, το Ισραήλ επέλεξε μια αμφιλεγόμενη -για εκείνη την εποχή- εκπρόσωπο, την Dana International. Υπήρξε η πρώτη και η μοναδική τρανς γυναίκα που κέρδισε τον διαγωνισμό.
Τα pride χρώματα “φόρεσε” η χώρα της Αυστρίας το 2014. H drag περσόνα του τραγουδιστή Thomas Neuwirth, Conchita Wurst εκπροσώπησε τη χώρα με το “Rise Like A Phoenix“. Η συμμετοχή δεν αποτέλεσε μονάχα τη νικητήρια αποστολή εκείνης της χρονιάς αλλά έγινε και ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα LGBTQ+ σύμβολα του θεσμού.
Μπορεί στη μνήμη μας να έχουμε κρατήσει τη συμμετοχή της Dana International, αλλά ο πρώτος ανοιχτά LGBTQ+ καλλιτέχνης που συμμετείχε ποτέ στον διαγωνισμό ήταν ο Paul Oscar, που σήκωσε τα χρώματα της Ισλανδίας το 1997. Με το τραγούδι του “Minn Hinsti Dans” κατέλαβε την 20η θέση του τελικού εκείνης της χρονιάς.
Άλλη μια νικήτρια του διαγωνισμού που στην συνέχεια δήλωσε τη LGBTQ+ (pride) ταυτότητά της ήταν η Marija Serifovic. Με μια σκηνική παρουσία που ήταν αποκλειστικά μια γυναικεία υπόθεση, το “Molitva” φάνταζε το απόλυτο φαβορί του Ελσίνκι, επιβεβαιώνοντας όλες τις προβλέψεις εκείνης της χρονιάς.
Με pride χρώματα “στολίστηκε” και η νίκη της Ελβετίας το 2024. Η νίκη του Nemo προκάλεσε ποικίλα σχόλια λόγω της εμφάνισής του, αλλά αυτό δεν το εμπόδισε να στεφθεί ο νικητής εκείνης της χρονιάς. Το “The Code” αναφέρεται στην αναζήτηση και την αποδοχή της μη δυαδικής ταυτότητας φύλου. Υπήρξε το πρώτο non- binary άτομο που κέρδισε στον διαγωνισμό.
Τα παραδείγματα των LGBTQ+ νικητών στον διαγωνισμό είναι αρκετά. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι και η νίκη του Duncan Laurence το 2019 με τα χρώματα της Ολλανδίας. Ο τραγουδιστής, έχοντας δηλώσει ανοιχτά την αμφι- σεξουαλικότητά του, μάγεψε κοινό και κριτικές επιτροπές με το δραματικό “Arcade“.
Αφήνουμε στην άκρη τις συμμετοχές καλλιτεχνών που δήλωσαν ανοιχτά τη σεξουαλικότητά τους και μεταφερόμαστε σε συμμετοχές που επί σκηνής είχαν κάτι να πουν. Η αποστολή της Φινλανδίας το 2013 έμεινε στην ιστορία για το φιλί με γυναίκα χορεύτρια πάνω στη σκηνή. Η περίοδος εκείνη ήταν που συζητιόταν έντονα ο γάμος των ομόφυλων στη Φινλανδία.
Δύο χρόνια αργότερα, το 2015, οι εκπρόσωποι της Λιθουανίας ήθελαν να περάσουν το δικό τους μήνυμα. Η εμφάνιση του “This Time” και των Monika Linkyte & Vaidas Baumila περιλάμβανε φιλί μεταξύ ανδρών και γυναικών επί σκηνής.
Μια πιο τρυφερή συμμετοχή μας χάρισε η χώρα της Ιρλανδίας το 2018. Η συμμετοχή του “Together“, του Ryan O’ Shaughnessy μας επιφύλασσε μια ιστορία αγάπης ανάμεσα σε δύο άνδρες επί σκηνής. Θυμόμαστε όλοι εκείνη τη συμμετοχή ως μια από τις πιο ξεκάθαρες απεικονίσεις ομόφυλου ζευγαριού στη Eurovision.
Η χώρα της Γαλλίας εκπροσωπήθηκε το 2019 από τον LGBTQ+ τραγουδιστή και ακτιβιστή Bilal Hassani. Η συμμετοχή του με το τραγούδι “Roi” είχε έντονο το μήνυμα της αποδοχής γενικότερα και της αυτοέκφρασης, γεγονός που εκφράστηκε και στη σκηνή.
Από πολλούς, ως μια pride συμμετοχή μπορεί να χαρακτηριστεί και η αποστολή του Αγίου Μαρίνου το 2022. Η ροκ παρουσίαση του “Stripper” από τον Achille Lauro και τους μουσικούς του περιλάμβανε φιλί μεταξύ ανδρών επί σκηνής.
Η συμμετοχή της Ιρλανδίας το 2024 μπορεί να χαρακτηριστεί ως LGBTQ+ κυρίως λόγω της queer- non binary έκφρασης πάνω στη σκηνή. Εξάλλου, ο Bambie Ray Robinson είναι ο πρώτος ανοιχτά μη δυαδικός καλλιτέχνης που εκπροσώπησε τη χώρα. Και εξαιτίας αυτού, η Ιρλανδία πέτυχε το καλύτερο αποτέλεσμα στον διαγωνισμό από το 2000.
Mια άλλη συμμετοχή με έντονο queer χαρακτήρα ήταν αυτή του Βελγίου το 2023. Η εμφάνιση του Gustaph στο “Because Of You” ήταν γεμάτη με αναφορές στην queer dance μουσική σκηνή (ένα πολύπλευρο είδος μουσικής συνυφασμένο με την LGBTQ+ απελευθέρωση) και στην ballroom κουλτούρα (αναπτύχθηκε το 1920 στη Νέα Υόρκη κυρίως από λευκούς γκέι άνδρες).
Την pride πλευρά της μας έδειξε η -τρεις φορές νικήτρια- Δανία. Το 2007 εκπροσωπήθηκε από τον Δανό τραγουδιστή και drag queen Peter Andersen, κατά κόσμον DQ. Το “Drama Queen” απέσπασε από το τηλεοπτικό κοινό 45 βαθμούς, πόντοι που δεν στάθηκαν αρκετοί για την πρόκρισή του στον μεγάλο τελικό.
Την ίδια χρονιά μια drag persona ονόματι Verka Serduchka άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις, ακόμη και αν δεν κατόρθωσε να φέρει τη νίκη για τη χώρα της. Ο Andriy Mykhailovych Danylko με το “Dancing Lasha Tumbai” μνημονεύεται ακόμη και σήμερα ως μια από τις διασκεδαστικές συμμετοχές του διαγωνισμού.
Αφήσαμε για το τέλος ένα τραγούδι που είχε γραφτεί με αμφίσημο τρόπο, εξαιτίας του ταμπού που υπήρχε τη δεκαετία του 1960 για την ομοφυλοφιλία. Πρόκειται για το νικητήριο “Nous les amoureux“, το οποίο έφερε τη νίκη στο Λουξεμβούργο το 1961. Αργότερα, ο ερμηνευτής Jean- Claude Pascal αποκάλυψε ότι το τραγούδι αναφερόταν σε μια ομοφυλοφιλική σχέση και τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε.
