Cultura gravetense

	Instancia de cultura arqueolóxica; período histórico
	Parte de Paleolítico Superior
	Epónimo La Gravette (en)

Cultura gravetense
	Instancia de cultura arqueolóxica; período histórico
	Parte de Paleolítico Superior
	Epónimo La Gravette (en)
Datas
	Data de comezo XXXIII milenio a. C. (circa)
	Data de remate XXII milenio a. C. (circa)
Localización
	Localización Europa Occidental; Europa Oriental; Europa Central; Siberia
Freebase
Códigos e identificadores
Freebase
Freebase	/m/030nts
	Wikidata C:Commons

A cultura gravetense^[1] ou gravetiana^[2]^[1] é unha cultura arqueolóxica do Paleolítico Superior europeo que sucedeu ao auriñacense hai arredor de 33 000 anos.^[3]^[4] Arqueoloxicamente, é a última cultura europea que moitos consideran unificada,^[5] e desaparecera na súa maior parte arredor de 22000 a. C., preto do Último Máximo Glacial, inda que algúns elementos perduraron ata arredor de 17000 a. C.^[5] No actual Portugal, España e Francia, foi sucedido polo solutreano e polo epi gravetense en Italia, os Balcáns, Ucraína^[6] e Rusia.^[7]

A cultura gravetense é coñecida polas súas obras artísticas, incluíndo as famosas figuras de Venus, que normalmente estaban talladas en marfil ou pedra calcaria. A cultura identificouse por primeira vez no sitio de La Gravette, no departamento de Dordoña,^[8] no suroeste de Francia. Inda que historicamente se asume que representa un grupo xeneticamente homoxéneo, as análises recentes de secuencias de ADN antigas suxiren que o cultura gravetense foi producida por múltiples grupos de cazadores-recolectores xeneticamente diverxentes. Os grupos produtores do cultura gravetense oriental pertencen ao grupo de Věstonice, mentres que os grupos produtores do cultura gravetense occidental pertencen ao grupo de Fournol, e ambos teñen continuidade xenética dende os produtores do auriñacense anterior. Crese que os grupos relacionados co grupo de Fournol son os antepasados dos produtores das seguintes culturas solutrense e magdaleniense presentes en Europa Occidental despois do Último Máximo Glacial, mentres que os produtores do epicultura gravetense son xeneticamente distintos dos grupos produtores da cultura gravetense.^[9]

Notas

1 2 BUSCaTermos gravetense, gravetiana
↑ Definición de gravetiano no Dicionario de Galego de Ir Indo e a Xunta de Galicia.
↑ Jacobi, R.M.; Higham, T.F.G.; Haesaerts, P.; Jadin, I.; Basell, L.S. (2010-03-01). "Radiocarbon chronology for the Early Gravettian of northern Europe: new AMS determinations for Maisières-Canal, Belgium". Antiquity (en inglés) 84 (323): 26–40. ISSN 0003-598X. doi:10.1017/S0003598X00099749.
↑ A.W.G., Pike,; D.L., Hoffman,; M., García-Diez,; P.B., Pettitt,; J., Alcolea,; R., De Balbín,; C., González-Sainz,; de las Heras, C.; J.A., Lasheras, (2012-06). "Uranium-series dating of Upper Palaeolithic art in Spanish caves. U-Series Dating of Paleolithic Art in 11 Caves in Spain". Science (en inglés) 336 (6087). ISSN 0036-8075. doi:10.1126/science.1219957.
1 2 Otte, Marcel (2013). Les Gravettiens. Civilisations et cultures. Paris Arles: Éd. Errance. ISBN 978-2-87772-509-5.
↑ Marquer, L.; Lebreton, V.; Otto, T.; Valladas, H.; Haesaerts, P.; Messager, E.; Nuzhnyi, D.; Péan, S. (2012-01). "Charcoal scarcity in Epigravettian settlements with mammoth bone dwellings: the taphonomic evidence from Mezhyrich (Ukraine)". Journal of Archaeological Science (en inglés) 39 (1): 109–120. doi:10.1016/j.jas.2011.09.008.
↑ Germonpré, Mietje; Sablin, Mikhail; Khlopachev, Gennady Adolfovich; Grigorieva, Galina Vasilievna (2008-12). "Possible evidence of mammoth hunting during the Epigravettian at Yudinovo, Russian Plain". Journal of Anthropological Archaeology (en inglés) 27 (4): 475–492. doi:10.1016/j.jaa.2008.07.003.
↑ Kipfer, Barbara Ann (2000). Encyclopedic dictionary of archaeology. New York: Kluwer Academic/Plenum. ISBN 978-0-306-46158-3.
↑ Posth, Cosimo; Yu, He; Ghalichi, Ayshin; Rougier, Hélène; Crevecoeur, Isabelle; Huang, Yilei; Ringbauer, Harald; Rohrlach, Adam B.; Nägele, Kathrin (2023-03). "Palaeogenomics of Upper Palaeolithic to Neolithic European hunter-gatherers". Nature 615 (7950): 117–126. ISSN 1476-4687. PMC 9977688. PMID 36859578. doi:10.1038/s41586-023-05726-0.

[BUSCa-1] 1 2 BUSCaTermos gravetense, gravetiana

[2] Definición de gravetiano no Dicionario de Galego de Ir Indo e a Xunta de Galicia.

[3] Jacobi, R.M.; Higham, T.F.G.; Haesaerts, P.; Jadin, I.; Basell, L.S. (2010-03-01). "Radiocarbon chronology for the Early Gravettian of northern Europe: new AMS determinations for Maisières-Canal, Belgium". Antiquity (en inglés) 84 (323): 26–40. ISSN 0003-598X. doi:10.1017/S0003598X00099749.

[4] A.W.G., Pike,; D.L., Hoffman,; M., García-Diez,; P.B., Pettitt,; J., Alcolea,; R., De Balbín,; C., González-Sainz,; de las Heras, C.; J.A., Lasheras, (2012-06). "Uranium-series dating of Upper Palaeolithic art in Spanish caves. U-Series Dating of Paleolithic Art in 11 Caves in Spain". Science (en inglés) 336 (6087). ISSN 0036-8075. doi:10.1126/science.1219957.

[:0-5] 1 2 Otte, Marcel (2013). Les Gravettiens. Civilisations et cultures. Paris Arles: Éd. Errance. ISBN 978-2-87772-509-5.

[6] Marquer, L.; Lebreton, V.; Otto, T.; Valladas, H.; Haesaerts, P.; Messager, E.; Nuzhnyi, D.; Péan, S. (2012-01). "Charcoal scarcity in Epigravettian settlements with mammoth bone dwellings: the taphonomic evidence from Mezhyrich (Ukraine)". Journal of Archaeological Science (en inglés) 39 (1): 109–120. doi:10.1016/j.jas.2011.09.008.

[7] Germonpré, Mietje; Sablin, Mikhail; Khlopachev, Gennady Adolfovich; Grigorieva, Galina Vasilievna (2008-12). "Possible evidence of mammoth hunting during the Epigravettian at Yudinovo, Russian Plain". Journal of Anthropological Archaeology (en inglés) 27 (4): 475–492. doi:10.1016/j.jaa.2008.07.003.

[8] Kipfer, Barbara Ann (2000). Encyclopedic dictionary of archaeology. New York: Kluwer Academic/Plenum. ISBN 978-0-306-46158-3.

[9] Posth, Cosimo; Yu, He; Ghalichi, Ayshin; Rougier, Hélène; Crevecoeur, Isabelle; Huang, Yilei; Ringbauer, Harald; Rohrlach, Adam B.; Nägele, Kathrin (2023-03). "Palaeogenomics of Upper Palaeolithic to Neolithic European hunter-gatherers". Nature 615 (7950): 117–126. ISSN 1476-4687. PMC 9977688. PMID 36859578. doi:10.1038/s41586-023-05726-0.

[1]