Valie Export

Valie Export
	; (2013) Irudi gehiago
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturak	Waltraud Lehner
Jaiotza	Linz, 1940ko maiatzaren 17a
Herrialdea	Austria
Heriotza	Viena, 2026ko maiatzaren 14a (85 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzak	alemana
Jarduerak
Jarduerak	film-zuzendaria, artista bisuala, unibertsitateko irakaslea, gidoilaria, argazkilaria, eskultorea, zinemagilea, fotokazetaria, telebista-ekoizlea, performancelaria, installation artist (en) , bideoartista, artista multimedia, margolaria, new media artist (en) eta artista
	Parte-hartzailea Documenta 6 (en) ;
Lantokia(k)	Viena eta Kolonia
Enplegatzailea(k)	Kunsthochschule für Medien Köln
Lan nabarmenak	ikusi VALIE EXPORT SMART EXPORT (en) ; The Practice of Love (en) ; Unsichtbare Gegner; Aspects of Feminist Actionism (en) ; Time and Countertime (en) ;
Jasotako sariak	ikusi Decoration of Honour in Gold for Services to the State of Vienna ; City of Vienna Prize for Fine Arts (1990) ; Austrian Decoration for Science and Art (2005) ; Great Golden Medal of Honour for Services to the Republic of Austria ;
Kidetza	MAERZ (en)
Mugimendua	new media art (en) ; arte feminista; Viennese Actionism (en) ; performance artea; Arte garaikidea
Genero artistikoa	instalazio artea; bideoartea
	valieexport.at

Waltraud Lehner, Valie Export izenaz ezaguna (askotan letra larriz idatzia: VALIE EXPORT; Linz, Austria, 1940ko maiatzaren 17a – Viena, 2026ko maiatzaren 14a) austriar artista izan zen.

Artista konprometitua, performanceak, bideoak eta argazki kontzeptualak egin zituen aldi berean. Arte mediatikoaren aitzindaria izan zen. Valie Export Vienan eta Kolonian bizi izan zen, eta han lan egin zuen.

Biografia

Familia eta prestakuntza

Valie Export, Waltraud Lehner izenarekin Erregistro Zibilean, 1940ko maiatzaren 17an jaio zen Linzen, Austria iparraldean, Bigarren Mundu Gerra piztu eta hilabete gutxira.^[1]

Aita 1942an hil zen, Afrikan. Amak bakarrik hezi zituen hiru alabak. Lehenik, eskola erlijioso batean ikasi zuen, eta, ondoren, Linzeko Arte eta Lanbide Eskolan jarraitu zuen.^[2]

Ibilbide artistikoa

1955 eta 1958 artean, artean ikasle zela, bere lehen autoerretratuak egin zituen. 1960tik 1964ra, Vienako Ehungintza Industriarako Goi Mailako eta Esperimentazio Hezkuntzako Institutu Federalean (Höhere Bundes-Lehr- und Versuchsanstalt für Textilindustrie) ikasi zuen, diseinu-atalean, eta bertara joan zen bizitzera. Vienan bizitzen jarri zenean, belaunaldi gazteen arteko korronte artistikoek erakarri zuten, bereziki errealismo fantastikoak. Zinemagile esperimentalekin harremanak izan zituen, batez ere Kurt Krenekin, baita Vienako akzionistekin ere —mugimendu artistiko erradikala—.

1965etik 1968ra, zinemaren industrian lan egin zuen Vienako Ciné-Filmentzat. 1967an, bere izena aldatzea erabaki zuen, "Valie Export" bihurtzeko:

«

Izenez aldatzea behar-beharrezkoa zen, arauei, aitaren izenari, senarrarenari aurka egiteko, gauza orotatik askatzeko. Errebeldia-ekintza bat izan da.^[2]

»

1966-1968an, Expanded Cinemaren testuinguruan hasi zen lanean, ordura arte ohiko zinemagintzara mugatutako filma aurkezteko modua zalantzan jarri eta eraldatu nahian (areto iluna, ikusle eseria eta a priori pasiboa, pantaila + proiekzioa...).

Bere ikerketetatik Cutting, Abstract film n°1 edo 1968an Ping Pong bezalako filmak sortu ziren, non ikusleak kontsumitzaile soila izateari eta, beraz, pasiboa izateari uzten dion: Valie Exportek mahai-teniseko erraketa bat eta pantailako puntuak apuntatzeko moduko pilota bat ematen zizkion. Ping Pong film politikoenaren Maraisiade sariarekin saritu zuten, Vienako Maraisiade Junger Film 2nd-an.

Zinema jaialdi hartan ere, bere Tapp und Tastkino/Touch Cinema film esperimentala aurkeztu zuen, non bere hizketa feminista eta hizketa akzionista batzen zituen: ekintza hartan, artistak bere bular biluzian kartoizko kutxa bat, mini zinema bat zeraman: paseatu egiten zen, eta jendeari titiak haztatzea proposatzen. Performatzaile gisa, ekintza hartan, Valie Exportek emakumeak zineman duen papera zalantzan jarri nahi izan zuen, eta, aldi berean, ikuslearren ukimena eskatu.

Obraren azterketa

Bere obrak diskurtso feminista bat islatzen du, baina ez hori bakarrik, ikerketa bat ere bada, adierazpen moduen berritzeari buruzko esperientzia multzo bat, eta abangoardia artistiko feministarekin lotzen dute.^[3]^[4]^[5]

Sariak eta aintzatespenak

1990: City of Vienna Prize for Visual Arts
1992: Austrian Prize for video and media art
1995: Eskultura Saria Generali Fundazioan
1997: Gabriele Münter Prize
2000: Oskar Kokoschka Prize
2000: Alfred Kubin Prize Big Price culture of Upper Austria
2003: Gold Medal for services to the City of Vienna
2005: Austrian Decoration for Science and Art^[6]
2009: Honorary Doctorate of the University of Arts and Industrial Design Linz
2010: Grand Gold Decoration for Services to the Republic of Austria^[7]
2019: Valie Exportek Roswitha Haftmann Prize saria jaso zuen^[8]

Lanak

Valie Exporten obren zerrenda (bideoak, instalazioak, ekintzak eta askotariko lanak) :

1969

Tonfilm ("soinu-filma"), anplifikadore fotoelektriko bat glotisean ezartzen den esperientzia bioteknikoa
Genital Panic, performancea
Aktionshose: Genitalpanik, posterrak

1970

Split – Reality Londresen proiektatzen da. Bideo bat da, non artista ikusten den daraman kaskoan entzuten duen abestia mikrofono batean abesten, baina ikusleak artistaren ahotsaren soinua baino ez du entzuten. Lan honen kontzeptua 1967koa da, orduan Bideopoema izena zuen
Touching. Body Poem", bideo instalazioa
Body Sign Action, Frankfurten
Zeitgedicht/ 24 Stunden 24 mal fotografiert ("24 orduko denborazko poema / 24 orduko argazkiak 24 aldiz"), argazki kontzeptualak

1971

Eros/ion, Electric Cineman aurkeztua, Amsterdamen, besteak beste
Kinderzeichnungen ("haur marrazkiak")

1971-1972

Interrupted Line, espazioari eta denborari buruzko filma

1972

Women’s Art. A Manifesto, Valie Exportek hainbat emakume artistarekin batera erakusketa kolektibo baten harira idatzitako testua eta Neues Forum-en argitaratua, Viena, 1973.
Identitäts Transfer ("Identitateen transferentzia"), argazki-zikloa

1972-1976

Irudiak, marrazkiak, filmak sortzea egoera mentalen irudikapenari buruz (besteak beste, Zwangsvorstellung)
Körperkonfigurationen. Extremitäten des Verhaltens – sichtbare Externalisierungen innerer Zustände durch Konfigurationen des Körpers mit seiner Umgebung, in der Architektur und in der Natur/Body Configurations. Extremities of Behaviour – Visible Externalisations of Inner States by Configurating the Body with its Environment, Architecture and Nature (Ingurumena, Arkitektura eta Natura) Konfigurazioaren bidez
"Body actions", "Raumsehen und Hören", "Schnitte", 1975eko Parisko Bienalean aurkeztuak

1973

Remote... Remote..., filma
Man & Woman & Animal, filma
Asemie or the Inability of Expressing Oneself Through Facial Expressions, performancea
Expanded Cinemako ekintzak Adjunct Dislocations; oraingo honetan, Valie Exportek bi kamera finkatu ditu bere gorputzean, bat bizkarrez sabel gainean, eta mugimendu koreografikoekin hainbat ingurutan ibili da
Schriftzug Wien - Venedig, argazkilaritza/literatura

1975

MAGNA. Feminism: Art and Creativity. An overview of the female sexuality, imagination, projection and problems, suggested by a tableau of objects, images, lectures, discussions, films, videos and actions, Valie Exportek Vienako Nächst St. Stephan galerian diseinatu eta antolatutako erakusketa bat, objektu, irudi, irakurketa, eztabaida, film, bideo eta ekintzen taula baten bidez. Gai horri buruzko lehen solasaldia, International Art Talks-en 21. edizioan

1976

Unsichtbare Gegner, Valie Exportek zuzendutako lehen filma, Peter Weibelekin lankidetzan. 1977an estreinatu zen Berlingo Nazioarteko Zinemaldian

1977

Valie Exportek Casseleko Documenta 6n parte hartu zuen

1978

I (beat (it)), performancea

1979

Menschenfrauen, Valie Exportek zuzendutako bigarren filma, 1980an estreinatu zen Berlingo Nazioarteko Zinemaldian

1980ko hamarkada

Valie Exportek Austria ordezkatuko du Veneziako Biurtekoan
Valie Export irakaslea da hainbat unibertsitatetan :
1983-91 Wisconsin-Milwaukeeko Unibertsitatea
1987-88 San Francisco Art Institute, San Francisco State
1979 Brunswicken
1983/84 Munichen

1982

Valie Exportek 42. Veneziako Biurtekoan parte hartu zuen

1983

Syntagma

1984

Die Praxis der Liebe, Valie Exporten hirugarren filma, thriller politikoa, 1985eko Berlingo Nazioarteko Zinema Jaialdian lehiaketa ofizialean aurkeztua.
Kunst mit Eigen-Sinn. Aktuelle Kunst von Frauen ("Art with A Sense of Its Own. Contemporary Artworks from Female Artists", Valie Exportek antolatutako erakusketa Silvia Eiblmayr, Catrin Pichler, Monika Prischle-Maier, Museum of Modern Art, Stiftung Ludwig, Museum of the 20th Century, Vienan

1987

VALIE EXPORTen Londreseko film guztien eta abangoardien atzera begirakoa

Erakusketak (hautaketa)

1997 Split Reality: Valie Export. Museum Moderner Kunst Stiftung Ludwig, 20er Haus, Viena
2002tik hainbat erakusketa Charim Galeriarekin Vienan eta Berlinen
2004 Valie Export, Camden Arts Centre, Londres
2004 Valie Export, MAMCO, Geneva
2007 Valie Export. Georges-Pompidou Zentroa, Paris
2010 Time and Countertime. Belvedere jauregia, Viena, eta Museion, Bolzano
2012 Valie Export Archiv. Kunsthaus Bregenz, Brégence
2014 Valie Export. Kunsthaus Weiz, Weiz
2019: Expanded Arts, 2019-010-23tik 2020-01-12ra, Herri Pabiloia, Montpellier

Erreferentziak

↑ Roxana Azimi. (2018). «Valie Export, une femme d’action s’expose» Le Monde.
1 2 Clémentine Mercier. (2018). «Valie Export. Le féminisme à bras-le-corps» Libération..
↑ Geneviève Breerette. (2003). «Photographie : les installations et actions subversives de la pécheresse Valie Export» Le Monde..
↑ Harry Bellet. (2009). «Artistes femmes. Un film réjouissant sur l'art au féminin» Le Monde..
↑ Bichon, Axelle. (2022-08-01). Quand les femmes prennent les arts. ..
↑ VALIE EXPORT. Research – Archive – Oeuvre - n.b.k. - Exhibitions. .
↑ Valie Export. .
↑ VALIE EXPORT receives the Roswitha Haftmann Prize. .

Bibliografia

Caroline Bourgeois, Régis Michel, Juan Vicente Aliaga, Élisabeth Lebovici, VALIE EXPORT, ed. "L'Yeux", Paris, 2003

Kanpo estekak

Datuak: Q459681
Multimedia: Valie Export / Q459681

[1] Roxana Azimi. (2018). «Valie Export, une femme d’action s’expose» Le Monde.

[Libe2018-2] 1 2 Clémentine Mercier. (2018). «Valie Export. Le féminisme à bras-le-corps» Libération..

[3] Geneviève Breerette. (2003). «Photographie : les installations et actions subversives de la pécheresse Valie Export» Le Monde..

[4] Harry Bellet. (2009). «Artistes femmes. Un film réjouissant sur l'art au féminin» Le Monde..

[5] Bichon, Axelle. (2022-08-01). Quand les femmes prennent les arts. ..

[6] VALIE EXPORT. Research – Archive – Oeuvre - n.b.k. - Exhibitions. .

[7] Valie Export. .

[8] VALIE EXPORT receives the Roswitha Haftmann Prize. .

[1]

Valie Export
(2013) Irudi gehiago
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturak	Waltraud Lehner
Jaiotza	Linz, 1940ko maiatzaren 17a
Herrialdea	Austria
Heriotza	Viena, 2026ko maiatzaren 14a (85 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzak	alemana
Jarduerak
Jarduerak	film-zuzendaria, artista bisuala, unibertsitateko irakaslea, gidoilaria, argazkilaria, eskultorea, zinemagilea, fotokazetaria, telebista-ekoizlea, performancelaria, installation artist ^(en) , bideoartista, artista multimedia, margolaria, new media artist ^(en) eta artista
Parte-hartzailea Documenta 6 ^(en)
Lantokia(k)	Viena eta Kolonia
Enplegatzailea(k)	Kunsthochschule für Medien Köln
Lan nabarmenak	ikusi VALIE EXPORT SMART EXPORT ^(en) The Practice of Love ^(en) Unsichtbare Gegner Aspects of Feminist Actionism ^(en) Time and Countertime ^(en)
Jasotako sariak	ikusi Decoration of Honour in Gold for Services to the State of Vienna City of Vienna Prize for Fine Arts (1990) Austrian Decoration for Science and Art (2005) Great Golden Medal of Honour for Services to the Republic of Austria
Kidetza	MAERZ ^(en)
Mugimendua	new media art ^(en) arte feminista Viennese Actionism ^(en) performance artea Arte garaikidea
Genero artistikoa	instalazio artea bideoartea

valieexport.at