Галоўная старонка

Вітаем у Вікіпэдыі,

вольнай энцыкляпэдыі, якую можа рэдагаваць кожны.

Беларуская Вікіпэдыя працуе з 12 жніўня 2004 году.
Чытайма 91 263 артыкулы клясычным правапісам!

Стварыць артыкул · Дапамога

Асобы Геаграфія Гісторыя Грамадзтва Культура Мастацтва Навука Рэлігія Спорт Тэхніка Філязофія Эканоміка Катэгорыі артыкулаў пра Беларусь: Асобы Геаграфія Гісторыя Культура Мова Навука Палітыка Спорт Эканоміка Абраны артыкул Арэал распаўсюджаньня шатляндзкай германскай мовы ў ХХ стагодзьдзі Шатляндзкая германская мова (саманазва: (Braid) Scots, Lallans) — група дыялектаў, якія належаць да германскае галіны індаэўрапейскае сям’і моваў, якія распаўсюджаныя пераважна ў раўніннай частцы Шатляндыі і некаторых частках рэгіёну Ольстэр, што на поўначы востраву Ірляндыя. У ангельскай літаратуры шатляндзкую германскую мову могуць таксама пазначаць тэрмінам раўнінная шатляндзкая (анг. Lowland Scots), што робіцца ў мэтах адрозьненьня гэтай мовы ад гэльскай шатляндзкай — мовы, якая належыць да кельцкае галіны, і распаўсюджанай на гарыстым паўночным захадзе Шатляндыі. Апрача таго, шатляндзкія германскія дыялекты Ірляндыі могуць згадвацца пад тэрмінам ольстэрска-шатляндзкая (анг. Ulster Scots). Значнай часткай дасьледаваньняў мова можа разглядацца ў сыстэме дыялекталёгіі ангельскай мовы. З прычыны таго, што ў лінгвістыцы на цяперашні час не існуе дакладна выяўленых крытэраў адрозьненьня моваў ад дыялектаў, лінгвісты, а таксама зацікаўленыя бакі часта разыходзяцца ў меркаваньнях наконт лінгвістычнага, гістарычнага й сацыяльнага статусу шатляндзкай германскай мовы. У лінгвістыцы існуе шэраг парадыгмаў для адрозьненьня мовы і дыялекту, але яны часта адлюстроўваюць супярэчлівыя вынікі. У шырэйшым сэнсе шатляндзкая германская зьяўляецца часткай дыялектнага кантынуўму, іншай часткай якога зьяўляецца шатляндзкі варыянт ангельскай мовы. Сыходзячы з падобных меркаваньняў, мова можа лічыцца адным са старажытных варыянтаў ангельскай мовы, які мае ўласную дыялектную сыстэму. У якасьці альтэрнатыўнага пункту гледжаньня шатляндзкая германская мова можа разглядацца як асобная мова ў складзе германскай галіны, у падтрымку чаго прыводзіцца прыклад лінгвістычнага статусу нарвэскай мовы адносна дацкай. Паводле зьвестак перапісу насельніцтва ў Шатляндыі 2011 году, прыблізна 1,54 млн чал. здольныя размаўляць па-шатляндзку, што агулам склала прыкладна ⅓ ад насельніцтва Шатляндыі. Лінгвістычны партал Ethnologue дае інфармацыю пра колькасьць носьбітаў, згодна зь якой носьбітаў у Вялікабрытаніі налічваецца прыкладна 90 тыс чал., пры гэтым прыкладна 1,5 млн чал. размаўляюць на мове як на другой. (артыкул цалкам…) Іншыя абраныя артыкулы · Кандыдаты ў абраныя Добры артыкул Палац Тышкевічаў-Патоцкіх Асяродак вывучэньня Ўсходняй Эўропы — дасьледча-навучальнае падразьдзяленьне Варшаўскага ўнівэрсытэту, заснаванае ў 1990 годзе ў якасьці Вывучальні праблемаў народнасьцяў Савецкага Саюзу і Сярэдне-Ўсходняй Эўропы. На 2025 год АВУЭ рыхтаваў бакаляўраў і магістраў, а таксама меў асьпірантуру. Выдаваў 5 часопісаў, інфармацыйны бюлетэнь «Вывучэньне» і сэрыйныя выданьні «Бібліятэкі Ўсходняй Эўропы». Вёў праграмы стыпэндыяў ад ураду Польшчы для маладых навукоўцаў і імя Каліноўскага. Меў станцыі ў Тбіліскім дзяржаўным унівэрсытэце і Кіева-Магілянскай акадэміі, а таксама ў Вільні. Ладзіў курсы магістратуры ў 4-х ВНУ Ўкраіны. Усходазнаўства спалучала вывучэньне гісторыі, эканомікі і культуры для падрыхтоўкі журналістаў, чыноўнікаў і дыпляматаў. Пры АВУЭ дзейнічаў Цэнтар беларускіх дасьледаваньняў, дзе працавала 11 беларускіх гісторыкаў, пераважна з Горадні. Супрацоўнікі ЦБД ладзілі агульнаўнівэрсытэцкія заняткі, а таксама сэмінары для стыпэндыятаў праграмы імя Каліноўскага зь Беларусі. (артыкул цалкам…) Іншыя добрыя артыкулы · Кандыдаты ў добрыя Выява дня Архіў

Актуальныя падзеі Засталося 737 артыкулаў да 92 000. Прэм’ер-міністрам Вялікабрытаніі стаў Эндзі Бэрнэм (20 ліпеня). Прайшоў Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году (11 чэрвеня— 19 ліпеня). У Залю славы рок-н-ролу былі ўведзеныя Філ Колінз, Iron Maiden / New Order, Joy Division, Oasis, Эд Саліван, Сэлія Крус, Кўін Латыфа (13 красавіка). Баўгарыя перайшла да выкарыстаньня валюты эўра (1 студзеня). Трываюць: Расейска-ўкраінская вайна Вайна ХАМАСу з Ізраілем (з 2023) Грамадзянская вайна ў Судане Памерлі: Крэйг Вэнтэр (79 гадоў) Чак Норыс (86 гадоў) Антонію Лобу Антуніш (83 гады) Алі Хамэнэі (86 гадоў) Робэрт Д’ювал (95 гадоў) Гэты дзень у гісторыі Матч паміж камандай «Мальмё» і зборнай Бразыліі, у якім Пэле забіў два мячы 7 верасьня: 1581 — пачалася аблога Пскова войскамі Рэчы Паспалітай на чале са Стэфанам Баторыем у ходзе Інфлянцкай вайны 1621 — перамога Рэчы Паспалітай над войскам Асманскай імпэрыі ў бітве пад Хоцінам 1764 — Станіслаў Аўгуст Панятоўскі абраны каралём польскім і вялікім князем літоўскім 1822 — Бразылія абвясціла незалежнасьць ад Партугаліі 1911 — па падазрэньні ў выкраданьні «Моны Лізы» зь Люўру арыштаваны францускі паэт беларускага паходжаньня Гіём Апалінэр, ды быў праз пяць дзён адпушчаны 1939 — сёмы дзень II Сусьветнай вайны: капітуляцыя Вэстэрплятэ і пачатак абароны Візны; у Нямеччыне ўведзенае сьмяротнае пакараньне «за пагрозу абароннай моцы нямецкага народу» 1956 — першы выхад на поле будучае зоркі бразыльскага футболу Пэле (на выяве). Матч скончыўся перамогай клюбу «Сантус» зь лікам 7:1, адзін з галоў у браму «Карынтыянсу» забіў 16-гадовы дэбютант 1987 — адбыўся першы пасьляваенны візыт лідэра Ўсходняе Нямеччыны (ім стаў Эрых Гонэкер) у Фэдэратыўную Рэспубліку Нямеччына Болей угодкаў: 6 верасьня — 7 верасьня — 8 верасьня Архіў · Сёньня 7 верасьня 2026 году · Абнавіць гэтую старонку Ці ведаеце вы... З новых артыкулаў (1—31 студзеня) … хто зьяўляецца бакамі вайны, што адбываецца зь 2023 году ў Судане? … з кім пабралася шлюбам гэтая гарналыжніца? … якія краіны ўваходзілі ў гэтую кааліцыю? … якая бітва стала вырашальнай падчас гэтага паўстаньня ў Карэі? … хто ініцыяваў стварэньне гэтае суполкі беларускіх пісьменьнікаў? … які адукацыйны праект заснавала гэтая беларуская перакладніца? … зь якім сусьветнавядомым тэатрам параўноўваюць гэты стадыён (на выяве)? Архіў · Распачаць артыкул · Прапанаваць артыкул

Гэта разьдзел Вікіпэдыі на беларускай мове клясычным правапісам. Існуе шмат іншых моўных разьдзелаў, зь якіх больш за 1 000 000 артыкулаў маюць:

English (ангельская) · Cebuano (сэбуанская) · Deutsch (нямецкая) · svenska (швэдзкая) · français (француская) · Nederlands (нідэрляндзкая) · русский (расейская) · español (гішпанская) · italiano (італьянская) · مصرى (эгіпецкая арабская) · polski (польская) · 日本語 (японская) · 中文 (кітайская) · Tiếng Việt (віетнамская) · Winaray (варайская) · العربية (арабская) · українська (украінская) · português (партугальская)

Вікіпэдыя працуе на магутнасьцях Фундацыі «Вікімэдыя», якая апэруе і некаторымі іншымі шматмоўнымі і вольнымі праектамі.

	Вікізьвесткі Вольная база ведаў		Вікікнігі Падручнікі і дапаможнікі		Вікікрыніцы Вольныя дакумэнты		Вікіслоўнік Слоўнік і тэзаўрус		Вікісховішча Сховішча вольных файлаў		Вікіцытатнік Калекцыя цытатаў
	МэдыяВікі Распрацоўка вольных праграмаў		Мэта-вікі Каардынацыя ўсіх праектаў Вікімэдыі		Віківандроўкі (анг.) Вольныя турыстычныя даведнікі		Віківіды (анг.) Слоўнік біялягічных відаў		Віківэрсытэт (анг.) Вольны ўнівэрсытэт		Вікінавіны (анг.) Вольныя навіны