Donos — hakimiyyətə və ya müdriyyətə yönləndirilmiş kiminsə fəaliyyəti və ya hərəkəri haqqında ittihamlı ismarış.[1]
Müasir istifadəsində bu, qanuni olaraq cəzalandırılan, lakin müəyyən bir şəxsin baxış bucağından cinayət sayılmayan və ya xırda xarakter daşıyan hərəkətlər haqqında dövlət səlahiyyətlilərinə ismarışdır. Sözün müasir mənası sırf neqativdir, çünki hüquqi istifadədə yalnız "yalan olduğu bilinən" sifəti ilə işlənir.[2] Monteskyö bildirir ki, bu söz cəmiyyətin mənafeyi ilə hakimiyyətin maraqları arasındakı uçurumu, qanunların xalqı korladığı zaman ikinci növ hakimiyyətin azğınlığını göstərir.[3] Karl Marks bu mahiyyəti belə izah edirdi ki, xalq cəzanı görür, lakin cinayəti görmür və məhz cinayət olmayan yerdə cəzanı gördüyü üçün cəza olan yerdə cinayəti görməkdən əl çəkir.[4]
İstinadlar
redaktə- ↑
- ↑ "УК РФ Статья 306. Заведомо ложный донос". 9 dekabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 dekabr 2022.
- ↑ "О духе законов — Шарль Луи де Монтескьё" (PDF). 25 oktyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 15 dekabr 2022.
- ↑ Маркс К., Энгельс Ф. Соч. Т.1. С. 122-123.
Əlavə ədəbiyyat
redaktə- Борис Бурда «Доносы: факты, страны, века»
- С. Васильев. О функциях «соков» в связи с проблемой древнерусских «ябетников» и «ябедничеством» Судебника 1497 г. Архивная копия от 10 декабря 2007 на Wayback Machine // Исследования по истории средневековой Руси. М.; СПб. 2006, с. 101—112
- Свенцицкая И. С. Доносчик и философ (Практика доносительства в Римской империи I—II вв.) Arxiv surəti 13 oktyabr 2007 tarixindən Wayback Machine saytında // Казус: Индивидуальное и уникальное в истории — 2003. Вып. 5. — М.: ОГИ, 2003, с.77-91
- Слиозберг Г. Б. Донос // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
- Леонид Каганов. "О доносах, стукачах и ябедах". aha.ru. 4 mart 2008. 12 fevral 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 aprel 2008.
- Владимир Козлов Феномен доноса (По материалам фонда НКВД-МВД СССР, хранящегося в ГА РФ. 1944—1953 гг.) Arxiv surəti 22 fevral 2020 tarixindən Wayback Machine saytında
Xarici keçidlər
redaktə- // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб.. 1890–1907.
- В. Нехамкин. Донос как социально-психологический феномен (из отечественного опыта 1930-х годов)
- «Дети-доносчики»: сколько в СССР было убито последователей Павлика Морозова // 15.05.2019 г. Рамблер.