Jervisbaaigebied
Die Jervisbaaigebied (Engels: Jervis Bay Territory, JBT; [ˈdʒɜːrvɪs, ˈdʒɑːr-]) is 'n interne gebied van Australië.[2] Ná die stigting van die Gemenebes Australië[3][4] is die gebied in 1915 van die deelstaat Nieu-Suid-Wallis afgestig om aan die federale regering 'n eie hawe in die omgewing van die Australiese Hoofstadgebied (ACT) te gee, aangesien dié deur land omring is.
Jervisbaaigebied Jervis Bay Territory | |
|---|---|
Gebied | |
 Grens tussen die Jervisbaaigebied en NSW | |
.svg) Ligging van die Jervisbaaigebied in Australië | |
  Jervisbaaigebied Ligging in Australië | |
| Koördinate: 35°8′55″S 150°42′49″O / 35.14861°S 150.71361°O | |
| Land |  Australië |
| Gebied | Jervisbaaigebied |
| Afgestig van Nieu-Suid-Wallis | 1915 |
| • Tipe | Gebied |
| Oppervlak | |
| • Totaal | 67,8 km2 (26,2 vk. myl) |
| Bevolking | |
| • Totaal | 307 |
| • Digtheid | 5,8/km2 (15/vk. myl) |
| Tydsone | UTC+10:00 (AOST) |
| • Somertyd | UTC+11:00 (AODT) |
| Poskode | ACT 2540 |
Geskiedenis
wysigInheemse Australiers het lank in die gebied van Jervisbaai gewoon.[5] Die gebied het 18 000 tot 7 500 jaar gelede beduidende veranderinge ondergaan toe die seevlak gestyg het, wat inwoners van voormalige kusgebiede verplaas het, met die gevolg van 'n dramatiese herverdeling van die bevolking. Die Yuin-mense het 'n voortdurende verbintenis met die Jervisbaai-gebied en het in Desember 2016 aansoek gedoen om erkenning van hul geboortetitel.[6]
Jervisbaai is op 25 April 1770 (twee dae na Sint Jorisdag) deur luitenant James Cook aan boord van die HMS Endeavour gesien en hy het die suidelike landtong Kaap Sint Joris genoem.[7][8] In Augustus 1791 het die Britse gevangene-transportskip Atlantic van die Derde Vloot die baai binnegevaar en luitenant Richard Bowen het dit ter ere van admiraal John Jervis vernoem.[7][8] In November 1791 het die skip Matilda, onder leiding van Meester Matthew Weatherhead, die baai binnegegaan om herstelwerk te doen.[8] Oorlewendes van die Sydney Cove-skeepswrak in 1797 het die gebied te voet bereik, op pad na Port Jackson.[8][9] Die ontdekkingsreisiger George Bass het die baai op 10 Desember 1797 binnegegaan. Hy het Bowen-eiland sy naam gegee. John Oxley, 'n Engelse ontdekkingsreisiger en landmeter, het in 1819 van Sydney per see gereis om die baai te verken.[8]
Onderhandelinge vir die Federasie van Australië het drie belangrike ooreenkomste vir voorgestelde federale gebiede bereik.
- Eerstens moet 'n federale hoofstad, 'n nuwe, doelgeboude stad, binne die grense van Nieu-Suid-Wallis (NSW) geleë wees.
- Tweedens, om te verseker dat so 'n ligging nie NSW te veel invloed op federale politiek gee nie, moet die nuwe stad en omgewing van NSW uitgesluit word, as 'n aparte federale gebied.
- Derdens, moet die federale regering direkte beheer en jurisdiksie oor ten minste een hawe hê.
Die ligging van die hoofstad is eers in 1908 bepaal. Al die ernstig oorweegde terreine was aansienlike afstande van die see af. Daarom sou die hoofstad en die hawe apart wees. Eienaarskap van Kroongrond in die Jervisbaai-gebied is in 1909 van die NSW-regering na die federale regering oorgedra (terselfdertyd dat eienaarskap van die terrein Canberra en die omliggende gebied ook deur NSW prysgegee is).[10] In 1915 is jurisdiksie oor die Jervisbaai-gebied oorgedra van die staat Nieu-Suid-Wallis na die federale Gemenebes van Australië.[4] Om die praktiese probleme wat deur die fisiese skeiding van die twee gebiede veroorsaak word, te verminder, het die regering van NSW ook in beginsel ingestem dat die federale regering 'n voorgestelde spoorwegkorridor tussen Canberra en Jervisbaai kon bou en volle beheer daaroor kon neem, maar dit is nooit geïmplementeer nie.
Voorgestelde kernreaktor
wysigIn 1969 is die Jervisbaaigebied voorgestel as die terrein vir 'n kernkragsentrale, maar die voorstel is in 1971 gekanselleer. 'n Toegangspad is na die terrein gebou, op die suidoostelike hoek van die baai naby Murrays-strand, en die terrein is opgegrawe en gelykgemaak. Die gelykgemaakte terrein is nou die parkeerterrein vir Murrays-strand en die aangrensende boothelling.[11][12]
Geografie
wysigDie Jervisbaaigebied, met 67,8 km² land en 8,9 km² mariene reservaat,[13] is die kleinste van al die vastelandstate en -gebiede van Australië. Jervisbaai is 'n natuurlike hawe, 16 km noord na suid en 10 km oos na wes, wat na die ooste oopmaak in die Stille Oseaan. Die gebied is geleë aan die suidkus van Nieu-Suid-Wallis, ongeveer 250 km oos van Canberra en ongeveer 200 km suid van Sydney.[14] Die naaste groot dorp is Nowra, ongeveer 40 km noord, aan die Shoalhavenrivier.
Die grootste gedeelte van die Jervisbaai inham is deel van die Jervisbaai Marine Park (NSW-staat), terwyl die waters binne die Jervisbaaigebied deel is van die Booderee Nasionale Park, voorheen Jervisbaai Nasionale Park (Statebond). Booderee beteken baai van oorvloed of baie vis in die plaaslike Aboriginal-taal.[5] Die park self beslaan ongeveer 90% van die grondgebied van Jervisbaai en dek die oorvleueling tussen Australië se noordelike en suidelike klimaatsones. Daar is drie klein mere binne die gebied: Windermere=meer, die grootste, met 'n oppervlakte van 31 ha; Mckenzie-meer, 7 ha; asook Blacks Waterhole wat 1,4 ha groot is. Antieke sandduine lê oor die sedimentêre rotsformasies wat gevorm is deur die opheffing van die omliggende mariene omgewing 280–225 miljoen jaar gelede. Bowen-eiland, by die ingang van die baai 230 m noord van Governors Head, is 51 ha (130 hektaar) groot. Daar is broeiplekke van die kleinpikkewyn Eudyptula minor.
’n Groot verskeidenheid flora en fauna is inheems aan die gebied, met ongeveer 206 spesies voëls, 27 spesies soogdiere, 15 spesies amfibieë, 23 spesies reptiele en 180 spesies vis wat inheems aan die gebied is.[15]
Verwysings
wysig- ↑ (en) "Jervis Bay Territory About the profile areas". Informed Decisions. Besoek op 9 Junie 2024. [dooie skakel]
- ↑ (en) "ACTS INTERPRETATION ACT 1901 – SECT 2B Definitions". Commonwealth of Australia Consolidated Acts. Besoek op 23 Julie 2026.
- ↑ "Seat of Government Surrender Act (NSW) Act 9 of 1915". Museum of Australian Democracy. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 September 2024. Besoek op 17 Januarie 2013.
This Act provided for the transfer of 28 square miles of land at Jervis Bay to the Commonwealth, in addition to the areas surrendered under the Seat of Government Acceptance Act 1909 and the Seat of Government Surrender Act 1909.
- 1 2 Sjabloon:Cite Legislation AU
- 1 2 (en) "Our Culture". Parks Australia. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 September 2024. Besoek op 13 Oktober 2017.
- ↑ Gorton, Stan (13 Desember 2016). "South Coast Native Title meeting at Narooma a big boost for Yuin people". South Coast Register. Besoek op 13 Oktober 2017.
- 1 2 Place Names of Australia (Reed, 1973).
- 1 2 3 4 5 Crabb, Peter (2007). Jervis Bay and St Georges Basin 1788–1939: an emptied landscape. Lady Denman Heritage Complex. ISBN 978-0958644730.
- ↑ "The Sydney Cove". Tasmania Parks and Wildlife Service. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 Maart 2017. Besoek op 31 Augustus 2014.
- ↑ Sjabloon:Cite Legislation AU
- ↑ McLaren, Nick (12 Augustus 2019). "Nuclear reactor and steelworks plan once considered for pristine beaches of Jervis Bay". Australia: ABC News. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 September 2024. Besoek op 9 September 2024.
- ↑ Kitchen, Carl (31 Augustus 2023). "Nuclear power for Australia: A potted history". Australian Energy Council. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 September 2024. Besoek op 9 September 2024.
- ↑ "Jervis Bay Territory". Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications and the Arts. Australian Government. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 September 2024. Besoek op 2 Augustus 2015.
- ↑ "Jervis Bay Territory". Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications, Sport and the Arts. Besoek op 2 Mei 2026.
- ↑ Lindenmayer, David; MacGregor, Christopher; Dexter, Nick; Fortescue, Martin (2014). Booderee National Park. CSIRO Publishing. ISBN 9781486300426.
Eksterne skakels
wysig
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Jervisbaaigebied.
|
Australië |  |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||