References (163)
BLOCH H., 'Die älteren Urkunden des Klosters S. Vanne zu Verdun', Jahrbuch der Gesellschaft für lothringische Geschichte und Altertumskunde 10, 338-450 (1898) en 14, 48-151 (1902).BÖHMER J.F., Fontes Rerum Germanicarum, 4 dln. (1843-1868).BÖHMER J.F. en STRUVE T., Die Regesten des Kaiserreiches unter He- inrich IV., 1056 (1050) -1106. 1. Lieferung: 1056 (1050) -1065. Regesta Imperii III, 2, 3 (1984).BONIZO VAN SUTRI, Liber ad amicum, DÜMMLER E. ed., MGH Libelli de lite imperatorum et pontificum I (1891) 568-620.Brunwilarensis monasterii fundatio, KOEPKE R. ed., MGH SS 11 (1854) 394-408.Brunwilarensis monasterii fundatorum actus, WAITZ G. ed., MGH SS 14 (1883) 121-144.Chronicon Affligemense, PERTZ G.H. ed., MGH SS 9 (1851) 407-417. Chronicon sancti Huberti Andaginensis usque ad anno 1106, BETHMANN L.C. ed., MGH SS 8 (1848) 565-630.Constitutiones Frederici I, MGH Leges II, PERTZ G. H. ed. (1837).Constitutiones Lotharii III, MGH Leges II, PERTZ G. H. ed. (1837). Corpus Juris Civilis Romani, VAN LEEUWEN S. ed. (1844).DD Conradi II = MGH Diplomata regum et imperatorum Germaniae, tomus IV, Conradi II. Diplomata, BRESSLAU H. ed. (1909).DD Henrici II = MGH Diplomata regum et imperatorum Germaniae, tomus III, Henrici II. et Arduini Diplomata, BRESSLAU H. ed. (1990- 1993).DD Henrici III = MGH Diplomata regum et imperatorum Germaniae, tomus V, Heinrici III. Diplomata, BRESSLAU H. en KEHR P. ed. (1931, 1957²).DD Heinrici IV = MGH Diplomata regum et imperatorum Germaniae VI. Heinrici IV. Diplomata, VON GLADISS D. en GAWLIK A. ed., 3 dln. (19411978).DE MARNEFFE E., Cartulaire de l'abbaye d'Afflighem et des monastè- res qui en dépendaient. Analectes pour servir à l'histoire ecclésiastique de Annales Blandinienses, BETHMANN L. ed., MGH SS 5 (1844) 20-34.Annales Brunwilarenses a. 1000-1125, PERTZ G. H. ed., MGH SS 1 (Han- nover 1826) 99-101.Annales Brunwilarenses a. 1000-1179, PERTZ G. H. ed., MGH SS 16 (Hannover 1859) 724-728.Annales Egmundani a.875-1205 & 1207-1315, PERTZ G. H. ed., MGH SS 16 (1859) 442-479.Annales Elmarenses: zie GRIERSON P., Les annales de Saint-Pierre.Annales Patherbrunnenses = Annales Patherbrunnenses: eine verlorene Quellenschrift des zwölften Jahrhunderts; aus Bruchstücken wiederherge- stellt, Scheffer-Boichorst P. ed. (1870).Annalista Saxo, WAITZ G. ed., MGH SS 6 (1844) 542-777.Annalista Saxo, Nass K. ed., MGH SS 37 (2006).Annalium Laubiensium continuatio, PERTZ G. H. ed., MGH SS 4 (1841) 20-28.Anselmus, Gesta episcoporum Leodiensium, KOEPKE R. ed., MGH SS 7 (1846), 189-234.Anselmus, Gesta episcoporum Leodiensium recensione II, WAITZ G. ed., MGH SS 14 (1883) 107-120.Auctarium Affligemense (1005-1163), BETHMANN L.C. ed., MGH SS 6 (1844) 398-405.BALDUS DE UBALDIS, Super feudis (ed. 1522).BAUDRY P., Annales de l'abbaye de Saint-Ghislain, baron DE REIF- FENBERG ed., Monuments pour servir à l'histoire de provinces de Na- mur, de Hainaut et de Luxembourg recueillis et publiés pour la première fois 8, 199-835 (1848).BERTHOLDUS, Annales a.1054-1080, PERTZ G. H. ed., MGH SS 5 (1844) 264-326.BETHOLDUS, Chronici Herimanni continuatio codicis Sangallensis, WAITZ G. ed., MGH SS 13 (1881) 730-732.HERMAN VAN REICHENAU, Chronicon a.1-1054, PERTZ G.H. ed., MGH SS 5 (1844) 67-133.HUGO VAN FLAVINGY, Chronicon, PERTZ G.H. ed., MGH SS 8 (1848) 288-502.JOCUNDUS, Translatio S. Servatii, KOEPKE R. ed., MGH SS 12 (1856) 85-126.JACOBUS DE GUISIA, Annales historiae illustrium principum Hanoniae, SACKUR E. ed., MGH SS 30-1 (1896) 44-334.Kalendarium S. Mariae Virdunensis, AIMOND Ch. ed., 'Le Nécrologe de la Cathédrale de Verdun'. Jahrbuch der Gesellschaft für lothringische Ge- schichte und Altertumskunde 31 (1909) 311-314.KNIPPING R., KISKY W., OEDIGER F. W. en JANSSEN W., Die Re- gesten der Erzbischöfe von Köln im Mittelalter. Publikationen der Gesell- schaft für Rheinische Geschichtskunde, 9 dln. (1901-1983).KURTH G., Chartes de l'Abbaye de Saint-Hubert en Ardenne. Académie Royale des Sciences, des Lettres et des Beaux-Arts de Bruxelles (1903).LACOMBLET T.J., Urkundenbuch für die Geschichte des Niederrheins (etc.), 4 dln. (Düsseldorf 1 1840-1858; Aalen 2 1960-1966).LAMPERT VON HERSFELD, Annales, HESSE V.C.L.F. ed., MGH SS 5 (1844) 134-263.LAMPERT VON HERSFELD, Opera, HOLDER-EGGER O. ed., MGH SS rerum Germanicarum in usum scholarum 38 (1894 1 , 1956 2 ). LAURENTIUS VAN LUIK, Gesta episcoporum Virdunensium et abba- tum S. Vitoni, WAITZ G. ed., MGH SS 10 (1852) 486-530.LEHMANN K., Das Langobardische Lehnrecht: Handschriften, Texten- twicklung, ältester Text und Vulgattext nebst den capitula extraordinaria (1896).MARCHANDISSE A., L'Obituaire de la Cathédrale Saint-Lambert de Li- ège: XIe-XVe siècles. Koninklijke Academie van België, Koninklijke Com- missie voor Geschiedenis (1991).MILIS L., De onuitgegeven oorkonden van de Sint-Salvatorabdij te Ename voor 1200, Koninklijke Academie van België, Koninklijke Commissie voor la Belgique. 2e section. Série des cartulaires et des documents étendus 1 (1894-1901).DUVIVIER C., Recherches sur le Hainaut ancien (Pagus Hainoensis) du VIIe au XIIe siècle, 2 dln. (1865).DUVIVIER C., Actes et documents anciens intéressant la Belgique. Acadé- mie royale de Belgique. Commission royale d'histoire. Publications in-8º, 2 dln. (1898-1903).EGIDIUS VAN ORVAL, Gesta Episcoporum Leodiensium, HELLER J. ed., MGH SS 25 (1880) 1-129.EKKEHARDUS, Chronicon Wirziburgense, WAITZ G. ed., MGH SS 6 (1844) 17-32.FULBERT VAN CHARTRES, Epistola 58, Patrologia Latina 141, col. 229-230.Genealogica Comitum Flandriae Bertiniana. Continuatio Leidensis et Divi- onensis, BETHMANN L. C. ed., MGH SS 9 (1851) 307-308.Gesta abbatum Trudonensium. Continuatio prima. Libri VIII, XXIII, KOE- PKE R. ed., MGH SS 10 (1852) 272280, 291317. Gestorum abbatum Trudonensium continuatoris tertii auctarium, KOEPKE R. ed., MGH SS 10 (1852) 381-387.Gesta episcoporum Cameracensium liber I-III, BETHMANN L.C. ed., MGH SS 7 (1846) 402-489.Gesta episcoporum Cameracensium continuatio, BETHMANN L.C. ed., MGH SS 7 (1846) 489-500.GISELBERT VAN BERGEN, Chronicon Hanoniense, ARNDT W. ed., MGH SS 21 (1869) 481-601.GRIERSON P., Les annales de Saint-Pierre de Gand et de Saint-Amand.Commission Royale d'Histoire. Recueil de textes pour servir à l'étude de l'histoire de Belgique (1937); bevat ook Annales Elmarenses, Formoselen- ses en Elmonenses.HANQUET K., La chronique de Saint-Hubert, dite Cantatorium. Com- misssion Royale d'Histoire. Recueil de textes pour servir à l'étude de l'histoire de Belgique (1905) Studies ALTESERRA, A. D., Origines feudorum pro moribus Galliae (ed.1643).ANDENNA C. en MELVILLE G. (ed.), Idoneität -Genealogie -Legi- timation. Begrundüng und Akzeptanz von dynastischer Herrschaft im Mit- telalter. Norm und Struktur 43 (2015).BADER, U., 'Geschichte der Grafen von Are zur Hochstadenschen Schenkung (1246)', Rheinisches Archiv 107 (1979).BAUER, Th., 'Lotharingien als historisches Raum. Raumbildung und Raumbewußtsein im Mittelalter', Rheinisches Archiv 136 (1997).BIVORT, J. B., Ancien droit Belgique. Analyse chronologique des chartes, coutumes, édits, ordonnances et réglements qui, depuis l'an 1200, ont régi les diverses localités qui composaient le comté de Hainaut au moment de l'invasion Française 12 Messidor an 11 (1er juillet 1794) avec notices histo- riques et critiques (1846).BONENFANT, P., 'Le pagus de Brabant', Bulletin de la Société belge d'études géographiques 5 (1935) 25-76.BOSHOF, E., `Lothringen, Frankreich und das Reich in der Regierungs- zeit Heinrichs III.', Rheinische Vierteljahrsblätter 42 (1978) 63-127.BRESSLAU, H., Jahrbücher des deutschen Reichs unter Konrad II., 2 dln (Leipzig 1879-)BRESSLAU, H., `Über die Zusammenkunft zu Deville zwischen Kon- rad II. und Heinrich I. von Frankreich und über das Todesdatum Herzog Friedrichs II. von Oberlothringen', Jahrbuch der Geschichte für lothringi- sche Geschichte und Altertumskunde 18 (1906) 456-462.CALLEBAUT, D., 'Résidences fortifiées et centres administratifs dans la vallée de l'Escaut (IXe -XIe siècle)', Archéologie des villes dans le Nord- Ouest de l'Europe (VIIe-XIIIe siècle). Actes du IVe Congrès International d'Archéologie Médiévale (Douai, 26, 27, 28 septembre 1991). Actes des congrès de la Société d'archéologie médiévale 4 (1994) 93-112.CALLEBAUT D., DE GROOTE K. en ERVYNCK A.,'Was het nu '70 of '80? Radiokoolstofdateringen voor het castrum te Ename (Oudenaarde, prov. Oost-Vlaanderen', Archeologie in Vlaanderen 6 (1997/1998) 231-241.Geschiedenis, Verzameling van onuitgegeven documenten betreffende de geschiedenis van België 61 (1965).MIRAEUS A., Opera diplomatica et historica (etc.), FOPPENS J. F. ed., 4 dln. (1723 1 -1748 2 ).NEWMAN W. H., The Cartulary and Charters of Notre-Dame of Hom- blieres. EVERGATES Th. en CONSTABLE G. ed., Medieval Academy Books 97 (1990).ODOFREDUS BONONIENSIS, Summa in usus feudorum refestissimis Domini Francisci Liparuli Partenopei ..., QUIRINUS G. ed. (Madrid 1584).PABST H., Die Brauweiler Geschichtsquellen. Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde 12 (1874) 80-200.PROU M., Recueil des Actes de Philippe Ier roi de Grance (1059-1108) (1908).SACKUR E., 'Handschriftliches aus Frankreich', Neues Archiv der Ge- sellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde 15 (1890) 103-139: III. Aus Necrologien. 2. Necrologium Epternacense (132-136).SIGEBERT VAN GEMBLOERS, Chronica, BETHMANN L.C. ed., MGH SS 6 (1844) 300-374.WAMPACH C., Urkunden-und Quellenbuch zur Geschichte der altluxem- burgischen Territorien bis zur burgundischen Zeit I (1935).WARNKOENIG L. A., Flandrische Staat und Rechtsgeschichte bis zum Jahre 1305, 3 dln (1835-1842).WATTENBACH W., `Handschriftliches', Neues Archiv der Gesellschaft für ältere deutsche Geschichtskunde 7 (1882) 621-629.D'OUTREMAN, H., Histoire de la ville et comté de Valenciennes (1639).DROEGE, G., `Pfalzgrafschaft, Grafschaften und allodiale Herrschaften zwischen Maas und Rhein in salisch-staufischer Zeit', Rheinische Viertel- jahrsblätter 26 (1961) 1-21.DUPRÉEL, E., Histoire critique de Godfroid le Barbu, duc de Lotharingie, marquis de Toscane (1904).ERNST, S.P., (LAVALLEYE E., ed.), Mémoire sur les Comtes de Louvain, jusqu'à Godefroi le Barbu (1837).FERRARIS, L., Contractus Emphyteusis, ed. J.P. MIGNE (1861).FRANZ-REINHOLD, H., `Die Marken Valenciennes, Ename und Ant- werpen im Rahmen der kaiserlichen Grenzsicherungspolitik an der Schel- de im 10.-11. Jahrhundert', Rheinische Vierteljahrsblätter 10 (1940) 229- 276. GANSHOF, F. L., 'Coup d'oeil sur l'evolution territoriale comparée de la Flandre et du Brabant', Annales de la Société royale d'Archéologie de Bruxelles. Mémoires, rapports et documents. 38 (1934) 83-86.GANSHOF, F. L., 'Les origines de la Flandre impériale', Annales de la Société royale d'Archéologie de Bruxelles. Mémoires, rapports et documents 46 (1942-1943) 99-137.GÉNICOT L. en PETIT R., 'Le premier siècle de la «curia» de Hainaut (1060 env.-1195)', Le Moyen Age 53 (1947) 39-60.GORISSEN, P., Sigeberti Gemblacensis Chronographiae Auctarium Affli- gemense. Verhandelingen van de Koninklijke Vlaamse Academie voor we- tenschappen, letteren en schone kunsten van België. Klasse der Letteren 15 (1952).GERSTNER, R., Die Geschichte der lothringischen und rheinischen Pfalz- grafschaft von ihren Anfängen bis zur Ausbildung des Kurterritoriums Pfalz. Rheinisches Archiv 40 (Bonn 1941).GUDELINUS P. en ZOËSIUS H, De Jure Feudorum et Pacis Commenta- rii ad Mores Belgij ac Franciae conscripti (ed. 1663).HENRY, G. F., Coutumes de la ville, banlieu et chef-lieu de Valenciennes (1703).CALLEBAUT, D., 'Ename and the Ottonian west border policy in the middle Scheldt region', Relicta Monografieën 4, Studies on archaeology and history presented to Frans Verhaeghe (2010) 217-248.CALLEBAUT D. en DE GROOTE K., 'The Ottonian margravial cen- tre of Ename: from large-scale excavations to international regulations'. Large-scale excavations in Europe: Fieldwork strategies and scientific out- come. EAC Occasional Paper No. 6. Proceedings of the International Con- ference Esslingen am Neckar, Germany, 7th -8th October 2008. Ed. Jorg BOFINGER and Dirk KRAUSSE (2012) 85-102.CALLEBAUT D., DE GROOTE K. en AMEELS V., 'Het ontstaan van de stad: een moeizaam verhaal', (red. Trio e.a.), Tijd voor Oudenaarde, Museum Oudenaarde en de Vlaamse Ardennen (2012) 17-32.CALLEBAUT, D., 'The Margravial Centre of Ename, trifunctioality of an Ottonian border site', Swords, Crowns, Censers and Books. Francia Me- dia -Cradles of European Culture, ed. Vicelja M. (2015) 1-48.CORBET, 'Interdits de parenté, hagiographie et politique. La passio Frederici episcopi Traiectensis'. Ius commune: Zeitschrift für europäische Rechtsgeschichte: Veröffentlichungen des Max-Planck-Instituts für europäi- sche Rechtsgeschichte (Frankfurt am Main 1996) 1-98.CHRISTINAEUS, P., Practicarum quaestionum rerumque in Supremus Belgarum Curiis iudicatarum observatarumque (Antwerpen 1661).DE LA ROCHE, S., Loix, chartes et coustumes du Chef-lieu de la ville de Mons et des villes et villages y resortissans (1663).DE MOREAU, E., Histoire de l'Eglise en Belgique (1940-1952), 5 dln + kaarten.DE RAM, P.F.X., Recherches sur l'histoire des comtes de Louvain et sur leurs sépultures à Nivelles 976-1095. Mémoires de l'Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique 26 (1851).DE WAHA, M., 'Du pagus de Brabant au comté de Hainaut. Eléments pour servir à l'histoire de la construction de la principauté.', Annales du cercle royal d'histoire et d'archéologie du canton de Soignies 36 (1994) 25- 111.DE WASSEBOURG, R., Antiqvitez de la Gaule Belgicque, Royaulme de France, Austrasie & Lorraine (1549).van zijne kastelnij en van den lande tusschen Maercke en Ronne (feestnum- mer 1956) 56-73.KOCH, A.C.F., 'Het graafschap Vlaanderen van de 9de eeuw tot 1070', Algemene Geschiedenis der Nederlanden 1 (1981) 354-383.LANCELIN, H., Histoire de Valenciennes depuis ses origines (1933).LE CARPENTIER, J., Histoire de Cambray et du Cambrésis (1663-1664).LEGL, F., Studien zur Geschichte der Grafen von Dagsburg-Egisheim. Veröffentlichungen der Kommission für Saarländische Landesgeschichte und Volksforschung 31 (1998).LEHMANN, K., Das Langobardische Lehnrecht: Handschriften, Texten- twicklung, ältester Text und Vulgattext nebst den capitula extraordinaria (1896).LESBROUSSART M., 'Dissertation historique sur le comté d'Alost, jus- qu'à l'époque de sa réunion au comté de Flandre' Nouveaux mémoires de l'Académie Royale des Sciences et Belles-Lettres de Bruxelles 1 (1820) 223-240.LESBROUSSART, M., 'Mémoire sur la Question : A quel titre le Comte Herman, époux de la Comtesse Richilde, fut-il comte de Hainaut? Etait-ce de son chef, ou du chef de la Comtesse son épouse ?' Nouveaux mémoires de l'Académie Royale des Sciences et Belles-Lettres de Bruxelles 1 (1820) 241-273.LEWALD, U., 'Die Ezzonen. Das Schicksal eines Rheinischen Fürstenge- slechtes', Rheinische Vierteljahrsblätter 43 (1979) 120-168.LINSSEN, C.A.A., 'Lotharingen 880-1106', Algemene Geschiedenis der Nederlanden 1 (1981) 305-353.MARTIN, E., Saint Leon IX (1002-1054) (1904).MEYER, J., Commentarii sive annales rerum Flandricarum libri septende- cim (Antwerpen 1561).MEYER VON KRONAU, G., Jahrbücher des Deutschen Reiches unter Heinrich IV. und Heinrich V., 4 dln (1890-1903).MICHAUX, A., Notice historique sur les circonscriptions ecclésiastiques, anciennes et modernes, du diocèse de Cambrai, et spécialement sur cel- HÉLIOT, P., 'L'abbaye d'Homblières et la châsse de sainte Hunégonde aux Xe et XIe siècles', Bibliothèque de l'école de chartes 119 (1961) 226-HIRSCH, S., Jahrbücher des Deutschen Reichs under Heinrich II., 2 dln (Berlin 1862, 1975).HLAWITSCHKA, E., Stirps regia. Forschungen zu Königtum und Führungsschichten im früheren Mittelalter. Ausgewählte Aufsätze (1988).HLAWITSCHKA, E., 'Die Verwandtenehe des Gegenkönings Hermann von Salm und seiner Frau Sophie', Bayern vom Stamm zum Staat. Fest- schrift für Andreas Kraus zum 80. Geburtstag 1 (2002) 19-51.HOEBANX, J. J., L'abbaye de Nivelles des origines au XIVe siècle. Ko- ninklijke Belgische Academie. Klasse der Letteren en der morele en staat- kundige wetenschappen. Verhandelingen in-8° 46 (1952).HOFMANS, F., 'La date de l'infeodation de Valenciennes au comte de Flandre Baudouin IV' Annales de la Société royale d'Archéologie de Bruxelles. Mémoires, rapports et documents. 46 (1942-1943) 139-149.HUYGHEBAERT, N.N., 'Een valse oorkonde van Graaf Boudewijn V voor de abdij Ename: de Voogdijregeling van 1064', Handelingen van het Genootschap voor Geschiedenis 103 (1966) 178-196.JENAL, G., Erzbischof Anno II. von Köln (1056-75) und sein politisches Wirken. Ein Beitrag zur Geschichte der Reichs-und Territorialpolitik im 11. Jahrhundert. Monographien zur Geschichte des Mittelalters 8, 2 dln. (1974-1975).KLÄUI, P., 'Die Verwandtschaft des Kanzlers Hunfried mit Heinrich III.', Zeitschrift für würtenbergische Landesgeschichte 15 (1956) 284-287.KIMPEN, E., 'Ezzonen und Hezeliniden in der rheinischen Pfalzgraf- schaft', Mitteilungen des Österreichischen Instituts für Geschichtsforschung. XII. Erg.-Band. (1933) 1-91.KNETSCH, C., Das Haus Brabant. Genealogie der Herzöge von Brabant und der Landgrafen von Hessen, 2 dln (1917-1931).KOCH, A.C.F., 'Het land tussen Schelde en Dender vóór de inlijving bij Vlaanderen (met een opmerking over het ontstaan van Oudenaarde)', Handelingen van de Geschied-en Oudheidkundige Kring van Oudenaarde PIÉTRESSON DE SAINT-AUBIN, P., 'Les origines de la Chartreuse de Marly près Valenciennes', Revue Mabillon 25 (1935) 217-224.PIOT, C., Les pagi de la Belgique et leurs subdivisions pendant le Moyen Age. Mémoires couronnés et mémoires des savants étrangers publiés par l'Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique 39 (Brussel 1876).POSSE, O., Die Markgrafen von Meissen und das Haus Wettin bis zu Kon- rad dem Grossen (1881).RENN, H., 'Die Luxemburger in der lothringischen Pfalzgrafschaft', Rheinische Vierteljahrsblätter 11 (1941) 102-118.SCHADT, H., Die Darstellungen der Arbores consanguinitatis und der Ar- bores affinitatis. Bildschemata in juristischen Handschriften (1982).SMET, C., 'Responsum ad quaesitum, Quo jure Hermannus, maritus Co- mitissae Richildis, Comes Hannoniae fuerit, suóne an jure uxoris?', Mé- moires sur les questions proposées par l'Académie impériale et royale des sciences et belles-lettres de Bruxelles 5 (1785) 1-52.SPROEMBERG, H., 'Die lothringische Politik Ottos der Grossen', Rhei- nische Vierteljahrsblätter 11 (1941) 1-101.STEINBACH, F., 'Die Ezzonen. Ein Versuch territorialpolitischen Zus- ammenschlusses der fränkischen Rheinlande', Collectanea Franz Stein- bach. Aufsätze und Abhandlungen zur Verfassungs-, Sozial-und Wirt- schaftsgeschichte, geschichtlichen Landeskunde und Kulturraumforschung, ed. F. PETRI en G. DROEGE (1967) 64-81.STEINDORFF, E., Jahrbücher des deutschen Reiches unter Heinrich III., 2 dln (1874 en 1881).TWELLENKAMP, M., 'Das Haus der Luxemburger', Die Salier und das Reich 1 (1991) 475-502.VAN ACKER, K. G., 'De "Libertas castrensis operis" van Antwerpen en de Ottogracht te Gent', Handelingen van de Maatschappij voor geschied- kunde en oudheidkunde te Gent. Nieuwe reeks 41 (1987) 1-11.VANDERKINDERE, L., 'Richilde et Hermann de Hainaut', Bulletins de l'Académie royale de Belgique. Classe des lettres et des sciences morales et politiques 7 (1899) 551-575.les de ses divisions et subdivisions qui se rapportent au territoire actuel de l'arrondissement d'Avesnes (1867).MILIS, L., 'De abdij van Ename in de middeleeuwen. Haar bezittingen in de periode 1063-1250', Handelingen der Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde te Gent. Nieuwe Reeks 15 (1961) 1-48.MILIS, L., 'De voogdijregeling voor Ename van 1064 opnieuw onder- zocht', Handelingen van het Genootschap voor Geschiedenis 105 (1968) 122- 159. Ook in Studia Historica Gandensia 92 (1969).MILIS L. en CALLEBAUT D., 'Ename burcht en "prestedelijke" neder- zetting', Ontstaan en vroegste geschiedenis van de middeleeuwse steden in de zuidelijke Nederlanden: een archeologisch en historisch probleem. Han- delingen van het 14e internationaal colloqium te Spa 6-8 september 1988. Historische uitgaven Pro Civitate, reeks in-octo 83 (1990) 459-494.MINON R., 'L'Abbaye & le Cartulaire de Fesmy (Aisne) près du Ca- teau (Nord)', Compte-Rendu des Séances de la Societé archéologique de l'arrondissement d'Avesnes de 1875 à 1886 5-6 (1901) Première partie, 1-95.MOHR, W., 'Richilde vom Hennegau und Robert der Friese. Thesen zu einer Neubewertung der Quellen', Belgisch Tijdschrift voor Filologie en Geschiedenis 58 (1980) 777-796 en 59 (1981) 265-291.MOLANUS, J. (ed. DE RAM, P. F. X.), Les quatorze livres sur l'histoire de la ville de Louvain du docteur et professeur en théologie Jean Molanus Joannis Molani in Academia Lovaniensi s. theologiae doctoris et professoris Historiae Lovaniensium libri XIV. Collection de chroniques belges inédi- tes. Académie royale de Belgique. Commission royale d'histoire. Publica- tions in 4° (1861).NASS, K., Die Reichschronik des Annalista Saxo und die sächsiche Ge- schichtsschreibung im 12. Jahrhundert. MGH Schriften 41 (1996).NONN, U., Pagus und Comitatus in Niederlothringen. Untersuchungen zur politischen Raumgliederung im früheren Mittelalter. Bonner Historische Forschungen 49 (1983).PARISSE, M., `Généalogie de la Maison d'Ardenne', Publications de la Section Historique de l'Institut G.-D. de Luxembourg 95 (1981) 9-40.PATZE H. en SCHLESINGER W., Geschichte Thüringens, 5 dln. (1974). VANHEULE, K., De demystificatie van een hervormingsfenomeen. Een speurtocht naar de wereld achter de maskers van Poppo van Stavelot (978- 1048) en zijn invloed in monastieke instellingen in Lotharingen, Vlaanderen en daarbuiten. Doctoraatsverhandeling universiteit Gent (2016).VAN MINGROOT, E., 'Kritisch onderzoek omtrent de datering van de Gesta Episcoporum Cameracensium', Belgisch Tijdschrift voor Filologie en Geschiedenis 53 (1975) 281-332.VANNÉRUS, J., 'La première dynastie Luxemburgeoise', Belgisch Tijd- schrift voor Philologie en Geschiedenis 25/2 (1947) 801-858.VERCAUTEREN, F., 'Note sur un texte du cartulaire d'Homblières et sur un passage de la Vita altéra sanctae Hunegundis', Recueil de travaux of- fert à M. Clovis Brunel. Mémoires et Documents 12 (1955) vol. 2, 651-659.VINCHANT, F., Annales de la province et comté d'Haynon (Mons 1648).VOET, J., Commentarius ad Pandectas (ed.1734 en ed.1829).VOET, L., De brief van abt Othelbold aan gravin Otgiva over de relikwieën en het domein van de Sint-Baafsabdij te Gent (1019-1030). Koninklijke Commissie voor Geschiedenis (1949).VOLK, P., `Der Stifter von Maria Laach (Pfalzgraf Heinrich II.) aus dem Hause Luxemburg-Salm', Revue Bénédictine 36 (1924) 255-267.VANDERKINDERE, L., La formation territoriale des principautés belges au moyen âge, 2 dln. (1902).VAN DROOGENBROECK, F. J., 'Paltsgraaf Herman II ( †1085) en de stichting van de abdij van Affligem (28 juni 1062)', Jaarboek voor Middel- eeuwse Geschiedenis 2 (1999) 38-95.VAN DROOGENBROECK, F. J., 'De betekenis van paltsgraaf Herman II (1064-1085) voor het graafschap Brabant', Eigen Schoon en de Braban- der 87 (2004) 1-166.VAN DROOGENBROECK, F. J., Het landgraafschap Brabant 1085-1183 en zijn palts-grafelijke voorgeschiedenis. De territoriale en institutionele aanloop tot het ontstaan van het hertogdom Brabant, 1-160 (2004, met up- date 2015, e-book url: https://www.academia.edu/12366096/)VAN DROOGENBROECK, F. J., 'Het landgraafschap Brabant (1085- 1183), de territoriale en institutionele aanloop tot het ontstaan van het hertogdom Brabant', De Hertog en de Staten, de Kanselier en de Raad, de Rekenkamer, het Leenhof, de Algemene Ontvangerij, de Drossaard en de Woudmeester, het Notariaat, en het Landgraafschap Brabant. (Acht bij- dragen tot de studie van de instellingen in het Hertogdom Brabant in de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd). Uitgave van het Koninklijk Historisch Genootschap van Vlaams-Brabant en Brussel en het Algemeen Rijksar- chief Brussel (2010) 161-176.VAN DROOGENBROECK, F. J., 'Paltsgraaf Wigerik van Lotharingen, inspiratiebron voor de legendarische graaf Witger uit de Vita Gudilae', Eigen Schoon en De Brabander 93 (2010) 113-136.VAN DROOGENBROECK, F. J., 'De abdij van Affligem tijdens de In- vestituurstrijd, een paltsgrafelijke stichting, koploper in de clunisiaanse gebruiken', Eigen Schoon en De Brabander 95 (2012) 45-68.VAN DROOGENBROECK, F. J., 'Onulfus van Hautmont (ca. 1048) au- teur van de Vita S. Gudilae anonymo', Eigen Schoon en de Brabander 95 (2012) 595-643.VAN DURME, L., Toponymie van Velzeke-Ruddershove en Bochoute. Ko- ninklijke Academie voor Nederlandse taal-en letterkunde. 3 dln (1986).VAN DURME, L., Galloromaniae Neerlandicae submersae fragmenta. Koninklijke Academie voor Nederlandse taal-en letterkunde. 3e reeks 43 (1996).