Tshelede
Tshelede ndi zwithu zwinwe na zwinwe zwine zwi ita uri rekhodo ine ya nga khwaṱhisedzwa ine ya ṱanganedzwa nga u angaredza sa mbadelo ya thundu na tshumelo na u badela zwikolodo, u fana na mithelo, kha shango ḽo khetheaho kana kha nyimele ya matshilisano na ikonomi. Mishumo mihulwane ine ya fhambana tshelede ndi: tshishumiswa tsha u tshintshana, yuniti ya akhaunthu, vhupo ha ndeme na tshiṅwe tshifhinga, tshikalo tsha mbadelo yo fhiriselwaho phanḓa.[1] .

Tshelede yo vha i ḓivhazwakale ya zwithu zwine zwa khou bvelela kha makete zwine zwa vha na ndeme ya nga ngomu sa zwibveledzwa ; hu ṱoḓaho u vha sisiṱeme dzoṱhe dza tshelede dza musalauno dzo thewa kha tshelede ya fhasi i si na ndeme i si na ndeme ya u shumisa . Ndeme yayo nga zwenezwo i wanala nga thendelano ya matshilisano, yo no ḓivhadzwa nga muvhuso kana tshiimiswa tshi langaho uri ndi tshelede i re mulayoni ndi uri ri tea u ṱanganedzwa sa nḓila ya mbadelo nga ngomu ha mikano ya shango kha zwikolodo zwoṱhe zwa tshitshavha na zwa phuraivethe kha nyimele ya doḽara ya United States.[2]
ḓisedzo ya tshelede ya shango i katela tshelede yoṱhe ine ya khou shumiswa tshelede ya maṱari na tshelede dza tsimbi dzine dza khou bviswa zwa zwino nahone zwi tshi bva kha ṱhalutshedzo yo khetheaho yo shumiswaho lushaka luthihi kana nnzhi dza tshelede ya bannga balatsi yazwo farwaho kha akhaunthu dza u ṱola, akhaunthu dza u vhulunga na dziṅwe tshaka dza akhaunthu dza bannga . Tshelede ya bannga ine ndeme yayo ya vha hone kha bugu dza zwiimiswa zwa masheleni nahone i nga shandukiswa ya vha notsi dza ṋama kana ya shumiswa u badela hu si na tshelede i vhumba zwipiḓa tshihulwanesa tsha tshelede yo ṱanḓavhuwaho mashangoni o bvelelaho vhathu vha Afrika Tshipembe vhaya funa tshelede.