Bilbeis (arabcha: بلبيس ar; Qibtiy (Bohair) qibtiycha: Ⲫⲉⲗⲃⲉⲥ/Ⲫⲉⲗⲃⲏⲥ Phelbes/Phelbēs) – Misrdagi Nil deltasining janubiy sharqiy chekkasida joylashgan qadimiy qalʼa shahri, qadimiy Felves shahri va sobiq yeparxiya joyi va Rim-katolik titulyar yeparxiyasi.

Bilbeis

arabcha: بلبيس
shahar
Skyline of Bilbeis
30°25′0″N 31°34′0″E / 30.41667°N 31.56667°E / 30.41667; 31.56667
Mamlakat Misr
Maydon 337.0 km2 (130.1 kv mi)
Aholisi
 (2023[1])
895,017
Vaqt mintaqasi UTC+2
Bilbeis xaritada
Bilbeis
Bilbeis

Shahar hajmi kichik, ammo zich aholiga ega, 407 300 dan ortiq aholi istiqomat qiladi. Shuningdek, u Al-Zafer shahridagi eng katta davlat maktabini oʻz ichiga olgan Misr Harbiy-havo kuchlari akademiyasi majmuasini ham joylashgan.

Qibtiy anʼanasiga koʻra, Bilbeis Misrga qochish paytida Muqaddas oilaning toʻxtash joylaridan biri boʻlgan[2].

Tarixi

tahrir

Shahar Augustamnica Sekunda Rim provinsiyasida yeparxiyaga aylanishi uchun yetarlicha muhim edi[manba kerak].

Sharqdan karavan va tabiiy bosqin yoʻlida joylashgan Bilbeis 640-yilda arablar tomonidan bosib olingan. Amr ibn al-As Vizantiya generali al-Ardubun himoya qilgan shaharni qamal qiladi va egallab oladi. Musulmon afsonasiga koʻra, Muqavqisning qizi Armanusa Bilbista shu yerda yashagan[3]. 727-yilda bu yerda Qays qabilasining baʼzi aʼzolari kelib joylashgan va keyinchalik Qohirani himoya qilish uchun qalʼalar zanjiri qurilgan[4].

Shahar Fotimiylar vazirligini nazorat qilish ishlarida muhim rol oʻynagan: birinchi marta 1164-yilda, Shirkuh Shavar va salibchi qirol Qudduslik Amalrik Ining qoʻshma kuchlari tomonidan shaharda uch oy davomida qamal qilinganda. Keyin yana 1168-yilda shahar Amalrik qoʻshini tomonidan yana hujumga uchragan, ular 4-noyabrda uch kundan keyin shaharni egallab olishadi va aholini butkul qirib tashlashadi[5].

1798-yilda Napoleon buyrugʻi bilan shahar qayta qurilgan[manba kerak].

Bilbeis havo bazasi Misr Harbiy-havo kuchlari bazasiga yaqin joyda joylashgan.

Ibadatxonalar

tahrir

Masjidlar

tahrir
  • Sadat Quraysh masjidi

Misrdagi eng qadimiy masjid, 640-yilda qurilgan[6].

  • Amir al-Jish masjidi
  • Kesariyadagi Ulugʻ masjid

Cherkovlar

tahrir
  • Avliyo Jorj Qibtiy cherkovi

Iqlimi

tahrir

Bilbeis iqlimi Köppen-Geiger iqlim tasnifi tizimi tomonidan Misrning qolgan qismi kabi issiq choʻl iqlimi (BWh) sifatida tasniflanadi[7].

Bilbeis iqlim koʻrsatkichlari
Oy Yanvar Fevral Mart Aprel May Iyun Iyul Avgust Sentyabr Oktyabr Noyabr Dekabr Yil
Oʻrtacha yuqori harorat °C (°F) 18.7
(65.7)
20
(68)
23.7
(74.7)
27.9
(82.2)
31.7
(89.1)
34.5
(94.1)
34.2
(93.6)
34.1
(93.4)
31.8
(89.2)
30.1
(86.2)
25.3
(77.5)
21
(70)
27.8
(82.0)
Kunlik oʻrtacha harorat °C (°F) 13.1
(55.6)
13.8
(56.8)
16.8
(62.2)
20.2
(68.4)
23.9
(75.0)
27
(81)
27.5
(81.5)
27.6
(81.7)
25.3
(77.5)
23.4
(74.1)
19.8
(67.6)
15.1
(59.2)
21.1
(70.1)
Oʻrtacha past harorat °C (°F) 7.5
(45.5)
7.7
(45.9)
10
(50)
12.6
(54.7)
16.1
(61.0)
19.5
(67.1)
20.9
(69.6)
21.2
(70.2)
18.9
(66.0)
16.8
(62.2)
14.3
(57.7)
9.2
(48.6)
14.6
(58.2)
Oʻrtacha yogʻingarchilik sm (dyuym) 7
(0.3)
3
(0.1)
3
(0.1)
1
(0.0)
1
(0.0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
2
(0.1)
4
(0.2)
4
(0.2)
25
(1)
Manba: Climate-Data.org[7]

Yana qarang

tahrir

Manbalar

tahrir
  1. „Egypt: Administrative Division (Governorates and Districts) - Population Statistics, Charts and Map“. citypopulation.de. Qaraldi: 2025-yil 27-iyul.
  2. „Bilbis“. ccdl.claremont.edu.
  3. „Amr ibn al-Aas“ (da). Ensiklopediya.. Qaraldi: 2022-yil 1-sentyabr.[sayt ishlamaydi]
  4. „Bilbeys | Misr | Britannica“. www.britannica.com (2024-yil 5-fevral).
  5. Salib yurishlari mmdtkw.org
  6. Belbeis egypttourinfo.com (Wayback Machine saytida 16 January 2014 sanasida arxivlangan)
  7. 1 2 „Climate: Bilbeis - Climate graph, Temperature graph, Climate table“. Climate-Data.org. Qaraldi: 2013-yil 13-avgust.

Adabiyotlar

tahrir

Havolalar

tahrir

VikiombordaBilbeis“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.