Vikipedi

Santiago de Compostela Katedrali

Santiago de Compostela Katedrali, Kuzeybatı İspanya’da yer alan ve Orta Çağ’dan günümüze Avrupa’nın en önemli hac merkezlerinden biri olarak kabul edilen Romanesk kökenli Katolik katedralidir. Geleneksel inanca göre, havari Yakup’un (Santiago el Mayor) kalıntılarını barındırması nedeniyle, 9. yüzyıldan itibaren Camino de Santiago adı verilen hac rotasının nihai durağı olarak kabul edilmiş; bu durum katedrali Batı Hristiyanlığının sembolik yapılarından biri hâline getirmiştir.[1]

Katedral'in ön cephesi

Aziz Yakup Kültünün Doğuşu

değiştir

Katedralin tarihsel önemi, yapının inşasından çok daha önce ortaya çıkan bir dini inanışa dayanır. 9. yüzyıl başlarında Pelayo isimli bir keşişin, bugünkü katedralin bulunduğu yerde göksel ışıklar gördüğünü iddia etmesi üzerine bölge “Campus Stellae” (yıldız tarlası) olarak adlandırılmıştır. Olay dönemin Galiçya kralı III. Alfonso tarafından resmî olarak doğrulanmış ve bu tarihten itibaren Aziz Yakup’un mezarı burada kabul edilmiştir. Aziz Yakup kültü kısa sürede Reconquista döneminin ideolojik bir unsuru hâline gelmiş, Hristiyan krallıkların Müslüman güçlere karşı yürüttüğü mücadelede dini birlik ve moral sağlayan bir öğeye dönüşmüştür.[2] Bugünkü anıtsal yapının inşası 1075 yılında León Kralı VI. Alfonso’nun himayesinde başlamış ve büyük ölçüde Romanesk üslup ile 12. yüzyıl başlarına kadar sürmüştür. 1211 yılında resmen kutsanan katedral, Avrupa Romanesk mimarisinin en gelişmiş örnekleri arasında yer almaktadır. İnşaatın uzun bir döneme yayılmasından dolayı, Romanesk çekirdeği çevreleyen farklı dönemlere ait müdahaleler yapının katmanlı bir mimari kimlik taşımasına yol açmıştır. Orta Çağ boyunca artan hacı sayısı, gerek plan şemasının gerekse mekânsal dolaşım akslarının genişletilmesinde belirleyici olmuştur.[3]

Mimari

değiştir

Katedralin ana yapısı, hacı akışını düzenlemeyi amaçlayan klasik Romanesk hac planını yansıtır. Üç nefli bazilika düzeni, geniş bir transept ve çevreyi dolaşan bir ambülatuvar içeren plan şeması, ziyaretçilerin kutsal kabire ulaşmadan önce yapıyı rahatça dolaşmalarına olanak tanıyan teknik bir çözümdür. Masif duvarlar, kalın payandalar ve yarım daire kemerler Romanesk karakterin belirgin öğeleridir. İç mekânda kullanılan taş işçiliği, hem dayanıklılığın hem de hacılar için görsel bir sadeliğin ifadesi olarak değerlendirilir.[3][4]

Katedralin en ünlü bölümü, 12. yüzyıl sonlarında Usta Mateo tarafından yapılan Pórtico da Gloria'dır. Bu anıtsal giriş, Romanesk heykel sanatının doruk noktalarından biri olarak kabul edilir. Portikonun merkezinde İsa'nın Pantokrator olarak tasvir edildiği büyük bir kemer yer alır. Etrafında Eski Ahit peygamberleri, havariler, melek koroları ve apokaliptik yaratıklar bulunmaktadır. Heykeller, sadece ikonografik bir anlatım sunmakla kalmaz; hacıların uzun yolculuğunun sonunda ulaştıkları “ilahi görkemin kapısı” anlamına gelir. Orta Çağ boyunca yolculuğunu tamamlayan hacıların portikonun sütunlarına dokunarak dua etmesi yaygın bir gelenekti.[5] 18. yüzyılda katedralin batı cephesi, dönemin Galiçya Baroğu'nun en etkileyici örneklerinden biri olan Obradoiro cephesi ile yenilenmiştir. Fernando de Casas Novoa tarafından tasarlanan bu cephe, iki kuleli düzeni, derin gölgeler lehine tasarlanmış yüzeyleri ve dramatik hareketi vurgulayan çizgileriyle Barok mimarinin tüm özelliklerini taşır. Cephenin arkasında, büyük ölçüde korunmuş olan Romanesk batı girişinin yer alması, yapının zaman içindeki mimari sürekliliğini açıkça gösterir.[4] Katedralin iç mekânı, Romanesk sadeliği ile Barok süslemeyi bir araya getiren katmanlı bir estetik sunar. Ana nef boyunca yükselen masif kemerler Romanesk bütünlüğü korurken, Aziz Yakup'un bulunduğu kabul edilen şapel, 17. yüzyılın süslü Barok üslubunda yeniden tasarlanmıştır. İç mekânın en dikkat çekici ritüellerinden biri, devasa boyutlara sahip Botafumeiro buhurdanının büyük ayinlerde nef boyunca salınmasıdır. Bu ritüelin, Orta Çağ'da hacıların yoğunluğu nedeniyle hem sembolik hem de pratik bir işleve sahip olduğu düşünülür.

Önemi

değiştir

Santiago de Compostela, yaklaşık 1000 yıldır Avrupa'nın en yoğun hac rotalarından biri olan Camino de Santiago'nun nihai varış noktasıdır. Orta Çağ'da Hristiyan dünyanın dört bir yanından yola çıkan hacılar, katedrale ulaşarak Aziz Yakup'un mezarını ziyaret ederdi. Bu rotanın zamanla gelişerek Avrupa kimliğinin oluşumuna katkıda bulunduğu, kültürel alışverişi artırdığı ve İber Yarımadası'nın siyasi coğrafyasını etkilediği kabul edilir. Modern dönemde Camino'nun yeniden canlanmasıyla birlikte Santiago Katedrali, hem dini hem kültürel hem de turistik bir odak noktası hâline gelmiştir.[6] Bugün Santiago de Compostela Katedrali, UNESCO Dünya Mirası listesindeki tarihi kent dokusunun merkezinde yer alır ve yılda yüz binlerce hacı ve ziyaretçiyi ağırlar.

Kaynakça

değiştir
  1. ^ Richard Fletcher, The Episcopate in the Kingdom of León in the Twelfth Century, Oxford University Press, 1978.
  2. ^ John Williams, The Illustrated Beatus, Harvey Miller, 1994.
  3. ^ a b Isabel Álvarez, Santiago de Compostela: Historia de una Catedral, Ediciones Xerión, 2002.
  4. ^ a b Yarza Luaces, La arquitectura del Barroco en Galicia, Akal, 1997.
  5. ^ Serafín Moralejo, El Maestro Mateo y el arte medieval, USC Press, 1985.
  6. ^ UNESCO World Heritage Centre, Routes of Santiago de Compostela, UNESCO, 1985.

Bibliyografi

değiştir

Dış bağlantılar

değiştir
 
Wikimedia Commons'ta Santiago de Compostela Katedrali ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Santiago_de_Compostela_Katedrali&oldid=36485734" sayfasından alınmıştır