Mediolanum

Mediolanum, günümüzde Milano'nun bulunduğu yerde kurulan antik bir kenttir. Başlangıçta İnsubrialılara ait bir yerleşim olan kent, daha sonra Kuzey İtalya'nın önemli Roma şehirlerinden biri hâline gelmiştir.

Kent, MÖ 590 dolaylarında Golasecca kültürüne mensup İnsubres adlı Kelt kabilesi tarafından kurulmuştur.^[1] MÖ 222'de Romalılar tarafından fethedilmiş, ardından adı Latinceleştirilerek Mediolanum olmuştur. Zamanla Batı Hristiyanlığı'nın başlıca merkezlerinden biri ve Batı Roma İmparatorluğu'nun fiilî başkenti hâline gelen kent, Got Savaşı'nın yol açtığı yıkımın ardından 569 yılında Lombardlar tarafından ele geçirilmiş, Lombardların Ticinum'u İtalya Krallığı'nın başkenti yapmasıyla da eski önemini yitirmiştir.

Principatus döneminde, MS 200 yılı dolaylarında kentin nüfusu yaklaşık 40.000 kişiydi. Maximianus'un (h. 286-305) yönetiminde Batı Roma İmparatorluğu'nun başkenti olduktan sonra nüfusu yaklaşık 100.000'e yükselmiş ve Mediolanum, İtalya'nın en büyük şehirlerinden biri hâline gelmiştir.^[2]^[3]^[4]

Tarihi

Kent, MÖ 590 dolaylarında Golasecca kültürüne mensup İnsubres adlı Kelt kabilesi tarafından kurulmuştur.^[1] Titus Livius'un aktardığı efsaneye göre Galya kralı Ambigatus, yeğeni Bellovesus'u çeşitli Galya kabilelerinden oluşan bir topluluğun başında Kuzey İtalya'ya göndermiş, Bellovesus da Tarquinius Priscus döneminde Mediolanum'u kurmuştur.^[5] MÖ 222'de Konsül Gnaeus Cornelius Scipio Calvus komutasındaki Romalılar, İnsubres'i yenerek kenti ele geçirdi ve kent, Roma egemenliğine girdi.^[6] Romalılar daha sonra bölgenin tamamını fethederek buraya Cisalpina Galya adını verdiler. Kentin Latince adının da Keltçeden türetildiği düşünülmektedir. Galya Keltçesinde medio "orta", -lanon ise Latince planum ("ova") sözcüğünün karşılığı olduğundan, Mediolanon (Latince: Mediolanum) "ovanın ortasındaki yerleşim" anlamına gelmektedir.^[7]

Mediolanum, Kuzey İtalya'nın yol ağı üzerindeki stratejik konumu sayesinde önemli bir merkez hâline geldi. Polibios, bölgeyi şarap, çeşitli tahıllar ve kaliteli yün bakımından zengin olarak tasvir eder. Ormanlarında hem kamu hem de özel ihtiyaçlar için domuz yetiştirildiğini, halkının ise cömertliğiyle tanındığını belirtir.^[8]

Augustus döneminde Mediolanum eğitim kurumlarıyla ün kazandı. Kentte bir tiyatro ile 129,5 × 109,3 metre ölçülerinde bir amfitiyatro bulunuyordu.^[9] Kent, Caesar döneminde büyük bir surla çevrildi; bu surlar daha sonra MS 3. yüzyılın sonlarında Maximianus tarafından genişletildi. Hadrianus, Mediolanum'u Ligurya valisinin (Praefectus Liguriae) merkezi yaptı. I. Konstantin ise burayı İtalya vekilinin (Vicarius Italiae) merkezi olarak belirledi. 3. yüzyılda kentte bir darphane, bir horreum (tahıl deposu) ve bir imparatorluk mozolesi bulunuyordu. 259 yılında ise Gallienus komutasındaki Roma lejyonları, Mediolanum Muharebesi'nde Alamanlar ağır bir yenilgiye uğrattı.

I. Konstantin, 313 yılında bugün Milano Fermanı'nı Mediolanum'da yayımladı.

Mediolanum haritası

Kaynakça

1 2 "Cronologia di Milano dalla fondazione fino al 150 d.C" (İtalyanca). Erişim tarihi: 6 Temmuz 2026.
↑ Morley, Neville (2012). Metropolis and Hinterland: The City of Rome and the Italian Economy, 200 BC-AD 200 (İngilizce). Cambridge University Press. s. 182. ISBN 978-0-521-89331-2.
↑ A Companion to Latin Studies (İngilizce). CUP Archive. 1921. s. 356.
↑ Macadam, Alta; Rossiter, Stuart; Blanchard, Paul; Muirhead, Findlay; Bertarelli, Luigi Vittorio (1978). Northern Italy, from the Alps to the Adriatic (İngilizce). A & C Black.
↑ Livius, Titus. Ab urbe condita. 5.34-35.3.
↑ Polibios. "Histories". www.perseus.tufts.edu. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2026.
↑ Delamarre, Xavie (2008). Dictionnaire de la langue gauloise : une approche linguistique du vieux-celtique continental (Fransızca). PanLex Project The Long Now Foundation. Paris: Éditions Errance. ss. 221-222. ISBN 978-2-87772-237-7.
↑ Harry Thurston Peck (1898). "Harpers Dictionary of Classical Antiquities". www.perseus.tufts.edu. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2026.
↑ Benario, Herbert W. (1981). "Amphitheatres of the Roman World". The Classical Journal. 76 (3): 255-258. ISSN 0009-8353.

[:0-1] 1 2 "Cronologia di Milano dalla fondazione fino al 150 d.C" (İtalyanca). Erişim tarihi: 6 Temmuz 2026.

[2] Morley, Neville (2012). Metropolis and Hinterland: The City of Rome and the Italian Economy, 200 BC-AD 200 (İngilizce). Cambridge University Press. s. 182. ISBN 978-0-521-89331-2.

[3] A Companion to Latin Studies (İngilizce). CUP Archive. 1921. s. 356.

[4] Macadam, Alta; Rossiter, Stuart; Blanchard, Paul; Muirhead, Findlay; Bertarelli, Luigi Vittorio (1978). Northern Italy, from the Alps to the Adriatic (İngilizce). A & C Black.

[5] Livius, Titus. Ab urbe condita. 5.34-35.3.

[6] Polibios. "Histories". www.perseus.tufts.edu. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2026.

[7] Delamarre, Xavie (2008). Dictionnaire de la langue gauloise : une approche linguistique du vieux-celtique continental (Fransızca). PanLex Project The Long Now Foundation. Paris: Éditions Errance. ss. 221-222. ISBN 978-2-87772-237-7.

[8] Harry Thurston Peck (1898). "Harpers Dictionary of Classical Antiquities". www.perseus.tufts.edu. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2026.

[9] Benario, Herbert W. (1981). "Amphitheatres of the Roman World". The Classical Journal. 76 (3): 255-258. ISSN 0009-8353.

[1]