2026 Lukhetfo lwePhalamende laseKapa
Lukhetfo lwePhalamende lwabanjelwa eKapa Verde mhla tinge-17 Inhlaba 2026 kute kukhetfwe onkhe emalunga eSigungu Savelonkhe lange-72. Licembu lase-Afrika leNkhululeko yaseKapa (i-PAICV) liwine tindzawo letinyenti, lasusa iNhlangano Yentandvo Yelinyenti (i-MpD). Umholi we-PAICV Francisco Carvalho ubekwe ngekutsi ngundvunankhulu–lokhetsiwe waseKapa Verde.
| Country | Sihlenge Lesiluhlata |
|---|---|
| Applies to jurisdiction | Sihlenge Lesiluhlata |
| Follows | 2021 Cape Verdean parliamentary election |
| Point in time | 17 iNkhwekhweti 2026 |
| Office contested | Member of the National Assembly of Cape Verde |
Sizinda
hlelaLukhetfo lwemtsetfo lolwendlulile lwaMabasa 2021 — lolwabanjelwa ngesikhatsi selubhubhane lwe-COVID-19 — lwaholela ekuchubekeni nekuba khona kweNhlangano Yentandvo Yelinyenti (i-MpD), lebeyiholwa nguNdvunankhulu wangaleso sikhatsi Ulisses Correia e Silva. Noma nje kwehla, i-MpD yakhona kugcina linyenti letihlalo tayo letiphelele, kantsi Licembu Lase-Afrika Lekutimela YaseKapa (i-PAICV) lebeliholwa nguJanira Hopffer Almada lamile futsi iNhlangano YeNtsandvo Yelinyenti Neletimele YaseKapa (i-UCID) yazuza ngekukhuphuka kancane.
Labanjelwa ngemuva kwetinyanga letisitfupha, lukhetfo lwamengameli lweMphala lwancotjwa emzuliswaneni wekucala ngu José Maria Neves, lobekanguNdvunankhulu wase PAICV (2001-2016). Ngetulu kwemavoti langu 51%, wehlula ummeleli we MpD Carlos Veiga, naye lobekayinhloko yahulumende. Lokuncoba ngaleyo ndlela kwasungula lilungiselelo lekwabelana ngemandla na Correia e Silva, naye lovela ku MpD.
Ngenyanga yeNgongoni 2024, lukhetfo lwasendzaweni lwabona i-PAICV incoba bomasipala labangu-14—kufaka ekhatsi inhlokodolobha, iPraia. Loku bekukwekucala kutsi lelicembu liphume etulu elukhetfweni lwamasipala kusukela kulolukhetfo lwaFebruary 2000. Noma nje lelicembu lehlulekile, buholi besive be MpD bamemetela mhla tinge-12 Indlovana 2025 kutsi butawuvuselela kusekela kwalo Correia e Silva ngesikhatsi lesisha elukhetfweni lwekushaya umtsetfo lwa 2026. Ngenyanga yeNkhwenkhweti mhla tingemashumi lamabili nesihlanu ngawo lowo mnyaka, imeya yase Praia, Francisco Carvalho, wakhetfwa njengamengameli we PAICV. Wabese utsatfwa njengaloyo lokhetsiwe walelicembu kutsi abe nguNdvunankhulu nga 2026.
Ngenyanga yeNdlovana mhla tinge-19 2026, Mengameli Neves wamemetela kubanjwa kwelukhetfo lwekushaya umtsetfo mhla tinge-17 Indlovana ngemuva kwekubonisana nemacembu etepolitiki lehlukene, umtsetfo wamengameli lobita lukhetfo washicilelwa mhla tinge-9 Indlovana. Emalanga elukhetfo lwamengameli nawo ahlelelwe mhla tinge-15 Lweti, kumzuliswano wekucala, ngemzuliswano wesibili longaba khona mhla tinge-29 Lweti, lokusho kutsi, tinyanga letisitfupha ngemuva kwelukhetfo lwekushaya umtsetfo.
Luhlelo lwelukhetfo
hlelaEmalunga lange-72 eSigungu Savelonkhe akhetfwa etifundzeni letingu-13 letinemalunga lamanyenti letisukela etihlalweni letimbili kuya kuleti-15 ngebukhulu. Tifundza letintsatfu kuletingu-13 letinemalunga lamanyenti tebavoti labahlala emaveni angaphandle e-Afrikha, eMelika naseYurophu. Lolukhetfo lubanjwa kusetjentiswa luhlu loluvaliwe lwekumeleleka lokulinganako, ngetindzawo letabelwe kusetjentiswa indlela ya d'Hondt.[1]
Emacembu
hlelaI-MpD, i-PAICV, i-UCID, Licembu Letisebenti Nekuhlangana (i-PTS), kanye neLicembu Lebantfu bonkhe baphikisana kulolukhetfo.
Umkhankhaso
hlelahe tindzaba letiyinhloko talomkhankhaso bekutindleko tekuphila, buphuya, kanye nekungasebenti kwebantfu labasha. Lolukhetfo lwabekwa ngekumelene nekukhula kwekutsandza bantfu kanye nekuhlukana kanye nekwehla kwekwetsemba intsandvo yelinyenti. Kulamacembu lasihlanu lakhetsako, ngu MpD ne PAICV kuphela lebebatsatfwa njengalabo labakhona kutfola linyenti ephalamende. Le MpD lesesikhundleni, lebeyiphetse iminyaka lelishumi ngesikhatsi selukhetfo, wakhankhasa ngesetsembiso sekusimama. Bavikela lirekhodi labo esikhundleni futsi bativeta njengalabakhona kuvikela intsandvo yelinyenti yase Cape Verde. I-PAICV lephikisako yakhankhasa kutsi kube nelushintjo futsi yasola i-MpD ngekungafezi tetsembiso tebantfu labasha. Umholi we-PAICV uphindze futsi waveta kuvuleka kwakhe ekubuyeketeni uMtsetfosisekelo waseKapa Verde kanye nekucinisa luhlelo lwebulungiswa.
Kwaba netinkhulumomphikiswano letimbili ngaphambi kwelukhetfo: lenye mhla tinge-28 Indlovana kantsi lenye mhla tinge-8 Inhlaba. Kulenkulumo-mpikiswano yanga 28 April baholi bawo onkhe emacembu etepolitiki labemile kulolukhetfo bamenywa, kepha i-PAICV ne-PTS abazange bahlanganyele. Ngaleso sikhatsi, umholi we PAICV Francisco Carvalho bekahambahamba eveni lonkhe akhankhasa. Inkhulumomphikiswano yesibili yabanjwa mhla tinge-8 Inhlaba lapho khona bonkhe baholi belicembu labasihlanu bahlanganyela khona. Lenkulumo-mpikiswano itsatse emahora lamatsatfu futsi beyibanjwe ngumsakato wemmango i-RTC. Lenkulumo-mpikiswano beyichutjwa ngesiCreole saseKapa Verde.[1]
Umkhuba
hlelaNgenyanga yeNdlovana nga-2026, njengobe kucala kwemkhankhaso welukhetfo losemtsetfweni bekusondzela, i-PAICV yasola kwephulwa lokuphindzaphindziwe kwemtsetfo welukhetfo nguhulumende wa-Ulisses Correia e Silva, leyayisola ngekusebentisa tinsita tembuso ngenhloso yekukhetsa, kantsi iKhomishini Yelukhetfo Yavelonkhe (i-CNE) yagcekwa loku ngekungasebenti kwayo. Hulumende wasola tikhalato te-PAICV, watsi taphakanyiswa "ngenhloso yekutsi kube nemtselela emdlalweni wetepolitiki". Ngakulolunye luhlangotsi, i-MpD iphindze futsi yasola sincumo saFrancisco Carvalho sekungashiyi umsebenti wekuba ngumeya wasePraia kepha kuphela kutsi aphume eceleni ngekubeka umuntfu lotawutsatsa sikhundla sakhe sesikhashana, njengoba umtsetfo welukhetfo uvimbela imeya kanye nemakhansela emasipala kutsi bame esifundzeni lapho basebenta khona. I-MpD yabona lendlela njenge "ndlela yekuhamba ngemtsetfo".