Peruja
(Ridrejtuar nga Peru)
Peruja, zyrtarisht Republika e Perusë,[a] është shtet që shtrihet në Perëndim të Amerikës Jugore. Në Veri kufizohet me Ekuadorin dhe Kolumbinë, në Lindje me Brazilin, në Jug-Lindje me Bolivinë, në Jug me Kilin, dhe në Perëndim ka dalje në Oqeanin Paqësor.
Republika e Perusë República del Perú | |
|---|---|
 Stema
| |
| Motoja: "Firme y feliz por la unión" "I qëndrueshëm dhe i lumtur për bashkimin" | |
| Himni: "Himno Nacional del Perú" | |
.svg) Vendndodhja e Perusë në Amerikën e Jugut | |
| Kryeqyteti | Lima 12°03′S 77°02′W / 12.050°S 77.033°W |
| Qyteti më i madh | kryeqyteti |
| Gjuhët zyrtare | Spanjishtja, keçua dhe aimara[1] |
| Demonim(et) | peruan, peruane |
| Qeverisja | Republikë presidenciale unitare |
• Presidenti | José María Balcázar[2] |
• Kryeministri | Luis Arroyo Sánchez[3] |
| Legjislatura | Kongresi i Republikës |
| Themelimi | |
• Shpallja e pavarësisë | 28 korrik 1821 |
• Konsolidimi i pavarësisë | 9 dhjetor 1824 |
• Kushtetuta aktuale | 31 dhjetor 1993 |
| Sipërfaqja | |
• Gjithsej | 1,285,216[1] km2 (496,225 sq mi) (19) |
• Uji (%) | 0.41 |
| Popullsia | |
• Llogaritja 2025 | 32.768.614[1] |
• Dendësia | 25.5/km2 (66.0/sq mi) |
| PBB (BFB) | Llogaritja 2025 |
• Gjithsej | rreth $663,8 miliardë |
• Për kokë banori | $19.209[4] |
| PBB (nominal) | Llogaritja 2025 |
• Gjithsej | rreth $318,48 miliardë |
• Për kokë banori | $9.256[5] |
| HDI (2023) | 0.804[6] shumë i lartë (79) |
| Valuta | Soli peruan (PEN) |
| Zona kohore | UTC−5 (Ora e Perusë) |
| Formati i datës | dd.mm.yyyy |
| Prefiksi telefonik | +51 |
| Kodi ISO 3166 | PE |
| TLD në internet | .pe |
Historia
Redakto.svg)
Njësitë Administrative
RedaktoTerritori i Perusë përbëhet nga 25 regjione (Spanjisht: regiones; njëjës: región). Regjionet pastaj ndahen në krahina. Peru ka në përgjithësi 180 krahina me rreth 1747 rrethe.
Krahina Lima që shtrihet në qendrën e bregdetit të Perusë është regjion i pavarur, në këtë krahinë gjendet edhe kryeqyteti Lima i quajtur Lima Metropolitana.
Më 2002 ndarja administrative e Perusë zyrtarisht bëhet në 24 departamente (spanjisht: departamentos). Por në praktikë përdoren termet për regjione.
Lidhje të jashtme
Redakto- Qeveria
- Kryetari
- Parlamenti
- President: Luz Salgado
- Ministria e Turizmit:Peruvian Tourism
- Perú Cultural
- Foto nga sateliti Arkivuar 25 qershor 2005 tek Wayback Machine
- Klima në Peru
- PeruLinks.com Arkivuar 15 tetor 2008 tek Wayback Machine - Amëz e adresave të fletave elektronike
Wikimedia Commons has media related to Peruja.
.svg){kind=small} |
Ky artikull me tematikë në lidhje me gjeografinë e Amerikës Jugore është një faqe cung. Ju mund të ndihmoni Wikipedia-n duke e përmirësuar atë. |
- 1 2 3 "Peru Facts, Map, Population, GDP". The World Factbook (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.
- ↑ "Peru installs Jose Balcazar as interim president after Jeri ousted in political upheaval". Reuters (në anglisht). 19 shkurt 2026. Marrë më 11 maj 2026.
- ↑ "Petroperu to seek $2 billion in state-backed loans to sustain operations". Reuters (në anglisht). 11 maj 2026. Marrë më 11 maj 2026.
- ↑ "GDP per Capita, PPP (2025) - IMF". Worldometer (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.
- ↑ "Peru GDP (2025) - IMF". Binance Square (në anglisht). 5 janar 2026. Marrë më 11 maj 2026.
- ↑ "Human Development Index and its components" (PDF). UNDP Human Development Reports (në anglisht). Marrë më 11 maj 2026.
<ref> ekzistojnë për një grup të quajtur "lower-alpha", por nuk u gjet etiketa korresponduese <references group="lower-alpha"/>