نوشھرو ابڙو
نوشهرو ابڙو (انگريزي ٻولي: Naushero Abro؛ سرڪاري رڪارڊن ۾ Naushehro Abro، Noshero Abro ۽ Newshahro Abro جون صورتون پڻ ملن ٿيون) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي شڪارپور ضلعي جي ڳڙهي ياسين تعلقي ۾ واقع هڪ تاريخي وسندي، ديهه ۽ يونين ڪائونسل آهي.[1][2] سنڌي ٻوليءَ جي بااختيار اداري جي جامع سنڌي لغات ۾ پڻ نوشهرو ابڙو کي ڳڙهي ياسين تعلقي جي هڪ ديهه طور درج ڪيو ويو آهي.[1]
نوشهرو ابڙو Naushehro Abro | |
|---|---|
| ملڪ |  پاڪستان
|
| صوبو | سنڌ |
| ڊويزن | لاڙڪاڻو ڊويزن |
| ضلعو | شڪارپور ضلعو |
| تعلقو | ڳڙهي ياسين تعلقو |
| حڪومت | |
| • طرز | يونين ڪائونسل |
| وقتي علائقو | UTC+5 (پاڪستان جو معياري وقت) |
موجوده انتظامي نظام ۾ نوشهرو ابڙو ڳڙهي ياسين تعلقي جي يونين ڪائونسلن مان هڪ آهي. سرڪاري/ادارتي يونين ڪائونسل فهرست ۾ ان جو نالو NEWSHAHRO ABRO ۽ ڪوڊ 233001027 درج ٿيل آهي.[2] سنڌ صوبائي اسيمبلي جي سرڪاري دستاويزن ۾ پڻ نوشهرو ابڙو کي شڪارپور ضلعي جي يونين ڪائونسل طور ڄاڻايو ويو آهي.[3]
نالو
سنواريونوشهرو ابڙو نالي جو ٻيو حصو ابڙو سنڌ جي تاريخي ابڙا قبيلي ڏانهن منسوب سمجهيو وڃي ٿو. جديد سرڪاري ۽ علمي ذريعن ۾ هن وسندي جي رومن صورت Naushero Abro، Naushehro Abro، Noshero Abro يا Newshahro Abro ملي ٿي.[1][2]
تاريخ
سنواريونوشهرو ابڙي جي اهميت موجوده ڳوٺ يا يونين ڪائونسل واري حيثيت کان گهڻي پراڻي آهي. برطانوي دور جي انتظامي ۽ زميني بندوبست واري رڪارڊ مان معلوم ٿئي ٿو تہ موجوده ڳڙهي ياسين واري علائقي کي هڪ دور ۾ نوشهرو ابڙو تعلقو سڏيو ويندو هو.
سنڌ جي تاريخي نقشن ۽ سرڪاري زميني بندوبست جي رپورٽن جي فهرست ۾ 1894ع لاءِ ايل. ڊبليو. سيمور (L. W. Seymour) جي Revision Settlement Report of Naushero Abro (Garhi Yasin) Taluka جو واضح اندراج موجود آهي.[4] ان مان ثابت ٿئي ٿو تہ اوڻيهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ نوشهرو ابڙو هڪ باقاعدي تعلقي جي نالي طور استعمال ٿيندو هو ۽ موجوده ڳڙهي ياسين تعلقو ان سان سڃاتو ويندو هو.[4]
| دور | انتظامي سڃاڻپ | ماخذن ۾ صورت |
|---|---|---|
| 19هين صدي | تعلقو | نوشهرو ابڙو (ڳڙهي ياسين) تعلقو |
| 1894ع | زميني بندوبست وارو تعلقو | Naushero Abro (Garhi Yasin) Taluka |
| موجوده دور | ديهه | نوشهرو ابڙو، ڳڙهي ياسين تعلقو |
| موجوده مڪاني نظام | يونين ڪائونسل | نوشهرو ابڙو، شڪارپور ضلعو |
سنڌ جي انتظامي تاريخ بابت شڪارپور جي مقامي تاريخي تحقيق ۾ پڻ 1901ع واري انتظامي جوڙجڪ جي ذڪر دوران ڳڙهي ياسين (نوشهرو ابڙو) جو نالو ملي ٿو. 1901ع ۾ پراڻي شڪارپور ضلعي جي نئين سر تنظيم کان پوءِ هي علائقو سکر ضلعي جي انتظام هيٺ آيو.[5]
1843ع ۾ سنڌ تي برطانوي قبضي کان پوءِ شڪارپور کي وڏي ضلعي جو صدر مقام بڻايو ويو هو. بعد ۾ انتظامي حدن ۾ مسلسل تبديليون آيون ۽ 1901ع ۾ نئون لاڙڪاڻو ضلعو قائم ٿيڻ سان پراڻي شڪارپور ضلعي جي جوڙجڪ تبديل ٿي وئي. تاريخي انتظامي حوالن ۾ ان دور جي سکر ضلعي سان شڪارپور، سکر ۽ نوشهرو ابڙو تعلقن جا نالا پڻ ملن ٿا.[6]
قلعو ۽ تاريخي آثار
سنواريونوشهرو ابڙي سان هڪ پراڻي مٽيءَ جي قلعي جو ذڪر پڻ ملي ٿو. جديد تاريخي لکڻين موجب نوشهرو ابڙي جو مٽيءَ جو قلعو 1807ع ڌاري نواب ولي محمد خان لغاري سان منسوب ڪيو وڃي ٿو، جيڪو ان وقت لاڙڪاڻي واري علائقي سان لاڳاپيل بااثر عملدار هو.[7]
ساڳئي ماخذ موجب نوشهرو ابڙو تاريخي طور ابڙا برادريءَ جي اهم وسندين مان رهيو آهي. تنهن هوندي بہ قلعي جي تعمير جي صحيح تاريخ ۽ ان سان لاڳاپيل تفصيلن لاءِ وڌيڪ بنيادي تاريخي دستاويزن جي تحقيق گهربل آهي.[7]
انتظام
سنواريواڄ نوشهرو ابڙو ڳڙهي ياسين تعلقي ۾ شامل آهي. سنڌ جي مختلف سرڪاري رڪارڊن ۾ ان کي يونين ڪائونسل طور سڃاتو ويو آهي.[2][3] شڪارپور ضلعي جي مڪاني حڪومت جي نقشن ۾ پڻ Naushero Abro الڳ يونين ڪائونسل طور ڏيکاريل آهي.[8]
سرڪاري سنڌ گزيٽ جي هڪ فهرست ۾ پڻ شڪارپور ضلعي جي ڳڙهي ياسين واري انتظامي حصي هيٺ Naushero Abro جو نالو درج آهي.[9]
آبادي ۽ وسنديون
سنواريونوشهرو ابڙو رڳو مرڪزي ڳوٺ تائين محدود انتظامي نالو نه آهي، پر يونين ڪائونسل جي حيثيت سان ڀرپاسي جون ٻيون ڳوٺاڻيون وسنديون به ان سان انتظامي طور ڳنڍيل رهيون آهن. سنڌ حڪومت جي يونين ڪائونسل بيسڊ پاورٽي ريڊڪشن پروگرام جي 2009ع واري رڪارڊ ۾ سيهتا ۽ گودو ڏيٿو جهڙن ڳوٺن کي نوشهرو ابڙو يونين ڪائونسل هيٺ درج ڪيو ويو آهي.[10]
تعليم
سنواريونوشهرو ابڙي ۾ سرڪاري تعليمي ادارا موجود آهن. سنڌ حڪومت جي ريفارم سپورٽ يونٽ جي شڪارپور ضلعي واري اسڪول ڊائريڪٽري ۾ گورنمينٽ گرلس پرائمري اسڪول نوشهرو ابڙو کي ڳڙهي ياسين تعلقي ۾ درج ڪيو ويو آهي؛ اسڪول جو نئون SEMIS ڪوڊ 414010321 ڄاڻايل آهي.[11]
بعد واري سنڌ حڪومت جي تعليم کاتي جي رڪارڊ ۾ ساڳئي هنڌ GGHS Naushero Abro يعني گورنمينٽ گرلس هاءِ اسڪول نوشهرو ابڙو جو نالو پڻ ملي ٿو، جنهن مان علائقي ۾ ڇوڪرين لاءِ ثانوي سطح جي سرڪاري تعليم جي موجودگي ظاهر ٿئي ٿي.[12]
معيشت
سنواريونوشهرو ابڙو ۽ ان جي ڀرپاسي جو علائقو سنڌ جي زرعي ميداني پٽيءَ جو حصو آهي. مقامي معيشت ۾ زراعت، زرعي مزدوري، ننڍو واپار ۽ زرعي پيداوار سان لاڳاپيل ڪاروبار اهم آهن. ڪاروباري رڪارڊن ۾ نوشهرو ابڙو، ڳڙهي ياسين ۾ چانورن جي مل جو اندراج پڻ ملي ٿو، جيڪو علائقي ۾ زرعي پيداوار جي پروسيسنگ سان لاڳاپيل معاشي سرگرميءَ جو مثال آهي.[13]
سنڌ حڪومت جي غربت گهٽائڻ واري پروگرام جي دستاويزن ۾ نوشهرو ابڙو يونين ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ موبائل مرمت، موٽر سائيڪل مرمت ۽ ٻين فني روزگار جي تربيت جو ذڪر ملي ٿو، جيڪو ڳوٺاڻي معيشت ۾ زرعي شعبي سان گڏ ننڍن فني ۽ خدمتي روزگارن جي موجودگي ڏيکاري ٿو.[10]
بنيادي ڍانچو
سنواريوسرڪاري آڊٽ ۽ ترقياتي رڪارڊن ۾ نوشهرو ابڙي ۾ نيڪال جي نظام ۽ سي سي بلاڪ رستن جهڙن مقامي ترقياتي ڪمن جو ذڪر موجود آهي. هڪ سرڪاري آڊٽ رڪارڊ ۾ Village Noshero Abro, Muhalla Brohi, Taluka Garhi Yasin, District Shikarpur ۾ سرفيس ڊرين ۽ سي سي بلاڪ جي تعمير واري اسڪيم درج ٿيل آهي.[14]
سماج ۽ ثقافت
سنواريونوشهرو ابڙو تاريخي طور ابڙا سميت مختلف سنڌي برادرين جي رهائش وارو علائقو رهيو آهي. ابڙا قبيلي جي تاريخ بابت ماخذن ۾ نوشهرو ابڙي کي سندن اهم تاريخي وسندين مان ڄاڻايو ويو آهي.[7]
ڳوٺ سان لاڳاپيل مقامي صوفي ۽ سماجي شخصيتن ۾ فقير غلام حيدر گجر جو نالو ملي ٿو، جنهن بابت سنڌي ادبي مواد ۾ ڄاڻايو ويو آهي تہ هو نوشهرو ابڙي ۾ پيدا ٿيو ۽ پنهنجي سادگي، سماجي خدمت ۽ صوفياڻي مزاج سبب علائقي ۾ سڃاتو ويندو هو.[15]
تاريخي اهميت
سنواريونوشهرو ابڙي جي تاريخي اهميت جا ٻه الڳ پهلو آهن: پهريون، اهو هڪ پراڻي سنڌي ڳوٺ ۽ ابڙا برادريءَ جي وسندي طور سڃاتو وڃي ٿو؛ ٻيو، برطانوي دور ۾ ان جو نالو هڪ وسيع انتظامي تعلقي لاءِ استعمال ٿيو، جنهن کي تاريخي رڪارڊن ۾ Naushero Abro (Garhi Yasin) Taluka لکيو ويو آهي.[4] وقت سان انتظامي نالو بدلجي ڳڙهي ياسين تعلقو وڌيڪ رائج ٿيو، جڏهن تہ نوشهرو ابڙو پاڻ ديهه، ڳوٺ ۽ يونين ڪائونسل طور برقرار رهيو.[1][2]
پڻ ڏسو
سنواريوحوالا
سنواريو- 1 2 3 4 "نوشهرو ابڙو". آن لائين سنڌي ڊڪشنريون. سنڌي ٻوليءَ جو بااختيار ادارو. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 4 5 "UC List" (انگريزي ۾). STS. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "Postponement of meeting of the Public Accounts Committee" (انگريزي ۾). سنڌ صوبائي اسيمبلي. 12 March 2020. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 "Historical Maps of Sindh 1600–1843 AD" (PDF) (انگريزي ۾). Panhwar. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "شڪارپور جي صوبائي ۽ ضلعي حيثيت". شڪارپور تاريخ جي آئيني ۾. سنڌ سلامت ڪتاب گهر. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Sindh – Shikarpur". Pakistan Almanac (انگريزي ۾). 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 "Tracing The Living Descendants Of Mohenjo-Daro: Ancient Tribes Of Sindh". The Friday Times (انگريزي ۾). 2 June 2026. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Sindh 2015 Local Government Election Observation Report" (PDF) (انگريزي ۾). Free and Fair Election Network. 2016. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "The Sind Government Gazette" (PDF) (انگريزي ۾). سنڌ حڪومت. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "Union Council Based Poverty Reduction Programme: Monthly Progress Report, June 2009" (PDF) (انگريزي ۾). Government of Sindh. June 2009. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "District and Taluka Wise School Directory – District Shikarpur" (PDF) (انگريزي ۾). Reform Support Unit, School Education and Literacy Department, Government of Sindh. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "JEST Shikarpur Phase-I" (PDF) (انگريزي ۾). School Education and Literacy Department, Government of Sindh. 2022. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "SGH Mengal Rice Mill" (انگريزي ۾). Dun & Bradstreet. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Audit Report – Sindh" (PDF) (انگريزي ۾). Government of Pakistan. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "فقير غلام حيدر گجر: سنڌ جو سادو ۽ صوفياڻو درويش". همسري. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
وڌيڪ پڙهڻ لاءِ
سنواريو- L. W. Seymour، Revision Settlement Report, Naushero Abro (Garhi Yasin) Taluka، بمبئي، 1894ع.
- نقش ناياب منگي ۽ حسيب ناياب منگي، شڪارپور تاريخ جي آئيني ۾، سمبارا پبليڪيشن، حيدرآباد، 2017ع.