Czechy

Czechy Česko, Česká republika
Flaga
Lokalizacja
Informacje
Stolica	Praga
Ustrój	republika parlamentarna
Waluta	korona (CZK, Kč) 1 Kč = 100 halerzy (h)
Strefa czasowa	UTC +1 – zima UTC +2 – lato
Powierzchnia	78 866 km²
Liczba ludności	10 909 500
Język urzędowy	czeski
Religia dominująca	ateizm (brak wyznania) z dużą mniejszością katolicką
Kod telefoniczny	+420
Napięcie elektryczne	230 V / 50 Hz
Typ gniazdka	E
Kod samochodowy	CZ
Ruch samochodowy	prawostronny
Domena internetowa	.cz

Czechy (czes. Česko, Česká republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Od północnego wschodu graniczy z Polską, od zachodu i północnego zachodu z Niemcami, od południa z Austrią, a od południowego wschodu ze Słowacją.

Charakterystyka

Czechy to kraj leżący w centrum Europy, jeden z sąsiadów Polski. Czechy są krajem mniejszym od Polski, składającym się z trzech krain historycznych – Czech właściwych, Moraw i Śląska Czeskiego. 12 miejsc zostało wpisanych do rejestru światowego dziedzictwa UNESCO. Poza skarbami architektury w Czechach znajdują się przepiękne lasy i góry.

Geografia

Państwo o urozmaiconej rzeźbie terenu.

Główne pasma górskie: Karkonosze, Góry Izerskie, Rudawy i Las Czeski.

Główne rzeki: Łaba, Wełtawa oraz Odra.

Klimat

Klimat umiarkowany ciepły.

Gospodarka

Czechy są jednym z bogatszych krajów postkomunistycznych, poziom PKB osiąga około 70% Unii Europejskiej. Bezrobocie jest jedno z najniższych w Europie i wynosi 4%. Przemysł jest silnie rozwinięty. We wschodniej części kraju bardzo rozwinięty jest przemysł ciężki, a na północy Czech występują złoża węgla brunatnego.

Społeczeństwo

Społeczeństwo w Czechach jest zróżnicowane i charakteryzuje się wysokim poziomem wykształcenia, wysoką jakością życia oraz rozwiniętą kulturą i tradycjami. Czechy są krajem o bogatej historii, z silnym poczuciem tożsamości narodowej. Społeczeństwo jest coraz bardziej otwarte na różnorodność, choć wciąż istnieje szacunek dla lokalnych zwyczajów i wartości. W Czechach dużą rolę odgrywa demokracja, a mieszkańcy cenią sobie wolność, edukację i pracę.

Zwyczaje

Święto Wiosny i Wielkanoc – Czechy obchodzi się z wielką radością, maluje się pisanki, a w Poniedziałek Wielkanocny tradycyjnie chłopcy polewają dziewczęta wodą lub perfumami, co ma przynosić szczęście i zdrowie.

Dzień Niepodległości (28 października) – upamiętnia odzyskanie niepodległości w 1918 roku. W tym dniu często organizowane są parady i uroczystości patriotyczne.

Zwyczaj wigilijny – w Wigilię Bożego Narodzenia Czechy mają tradycję dzielenia się opłatkiem, jedzenia ryby i różnych słodkości. Po obiedzie dzieci oczekują na prezenty od Jezusa.

Festiwale i święta lokalne – Czechy mają bogate tradycje folklorystyczne, z muzyką, tańcami i regionalnymi potrawami podczas różnych festiwali.

Kultura i gościnność – Czechy słyną z miłej gościnności, a zwyczaje związane z napojami, jak piwo, odgrywają ważną rolę w społecznym życiu.

Przygotowania

Wizy

Obywatele polscy podróżują do Czech z ważnym dowodem osobistym lub paszportem. Od 21 grudnia 2007 r. na mocy Układu z Schengen, granicę można przekraczać na całej jej długości, z wyłączeniem parków narodowych, rezerwatów i terenów wojskowych. Czeskie służby kontroli granicznej mogą dokonać kontroli dokumentów na całym terenie kraju.

Przepisy celne

Obowiązują wewnątrzunijne przepisy celne. Nakładają one pewne ograniczenia na przewóz towarów akcyzowych – alkoholi i wyrobów tytoniowych. Zabroniony jest przewóz przez granicę narkotyków, broni i materiałów wybuchowych. Czeskie służby celne mogą dokonać kontroli na terenie całego kraju.

Wymiana waluty

Banknot o wartości 500 koron czeskich

W Czechach używa się korony czeskiej o międzynarodowym skrócie CZK, jednak skrót, który możemy spotkać w sklepach to Kč. Karty kredytowe są generalnie akceptowane, ale w niektórych restauracjach przydrożnych, czy też małych sklepach, płatność za ich pomocą czasem może stanowić problem. Nie ma tu reguły, choć im większy sklep i większe miasto, tym problem robi się mniejszy.

Dojazd

Samolotem

Największym czeskim lotniskiem jest port lotniczy w Pradze.

Pociągiem

Czechy mają bardzo gęstą sieć kolei.

Samochodem

Po wejściu do Unii Europejskiej podróż samochodem nie powoduje żadnego problemu. Drogi są na bieżąco remontowane, utrzymywane w zimie i przeważnie w dość dobrym stanie – szczególnie główne.

Wiele do życzenia pozostawia tylko ich oznakowanie: drogowskazy są małe i trzeba poza autostradami przyzwyczaić się do maniery podawania kierunku, nie na główne duże miasto, tylko na następne powiatowe.

Benzyna i olej napędowy powszechnie dostępne, gorzej z LPG (do niedawna był w Czechach zabroniony). Ceny paliwa są wyższe niż w Polsce.

Autostrady i drogi ekspresowe płatne. Winietkę opłaty kupuje się na granicy lub na stacji benzynowej, jej brak jest karany dotkliwym mandatem.

Przejścia graniczne

Od 2007 roku przekraczanie granicy możliwe jest we wszystkich dostępnych miejscach.

Regiony

Stolica Czech Praga środkowoczeski, stolica: Praga południowoczeski, stolica: Czeskie Budziejowice pilzneński, stolica: Pilzno karlowarski, stolica: Karlowe Wary ustecki, stolica: Uście nad Łabą liberecki, stolica: Liberec hradecki, stolica: Hradec Králové pardubicki, stolica: Pardubice Wysoczyna, stolica: Igława południowomorawski, stolica: Brno kraj ołomuniecki, stolica: Ołomuniec zliński, stolica: Zlin morawsko-śląski, stolica: Ostrawa

Miasta

	Miasto	Liczba mieszkańców (2009)	Kraj	Praga Brno Ostrawa	Pilzno Liberec Ołomuniec
1	Praga	1 237 893	miasto wydzielone Praga
2	Brno	404 273	południowomorawski
3	Ostrawa	315 901	morawsko-śląski
4	Pilzno	170 620	pilzneński
5	Liberec	105 071	liberecki
6	Ołomuniec	102 255	ołomuniecki
7	Uście nad Łabą	98 953	ustecki
8	Hradec Králové	96 083	hradecki
9	Czeskie Budziejowice	95 911	południowoczeski
10	Pardubice	90 937	pardbubicki
11	Hawierzów	83 537	morawsko-śląski
12	Zlin	77 145	zliński
13	Kladno	71 226	środkowoczeski
14	Most	69 512	ustecki
15	Karwina	63 783	morawsko-śląski
16	Frydek-Mistek	60 097	morawsko-śląski
17	Opawa	59 897	morawsko-śląski
18	Karlowe Wary	53 816	karlowarski
19	Děčín	52 601	ustecki
20	Cieplice	53 314	ustecki

Ciekawe miejsca

• Karlowe Wary
• Harrachov
• Jesioniki
• Teplice nad Metují

Obiekty z listy światowego dziedzictwa UNESCO

• Dzielnica żydowska i bazylika św. Prokopa w Třebíč
• Krajobraz kulturowy posiadłości książąt Lichtenstein w regionie Lednice-Valtice
• Kutná Hora – Stare miasto z kościołem św. Barbary i katedra Mariacka w dzielnicy Sedlec
• Ogrody i renesansowo-barokowy zamek biskupów ołomunieckich w Kromieryżu
• Kolumna św. Trójcy w Ołomuńcu
• Litomyšl, renesansowo-barokowy zamek wraz z ogrodami
• Wieś Holaszowice z zespołem późnobarokowej architektury
• Willa Tugendhatów w Brnie
• Zabytkowe centrum miasta Český Krumlov
• Zabytkowe centrum Pragi
• Zabytkowe centrum miasta Telč
• Zelená Hora – sanktuarium pielgrzymkowe św. Jana Nepomucena

Transport

Podstawowe informacje o przepisach ruchu drogowego

Znak informujący o maksymalnych dozwolonych prędkościach w Czechach

• Prędkość:

• miasto: 50 km/h
• poza miastem: 90 km/h
• autostrada: 130 km/h
• droga ekspresowa: 130 km/h
• autostrady w miastach: 80 km/h

• Dopuszczalny poziom alkoholu we krwi kierowcy: 0,0‰
• Odpłatność za autostrady: winieta
• Odpłatność za drogi ekspresowe: winieta
• Kamizelka odblaskowa: obowiązkowa
• Foteliki: dzieci poniżej 150 cm wysokości i 36 kg wagi

Język czyli o tym jak porozumiewają się Czesi

Zralá jahoda – dojrzała truskawka

Językiem urzędowym Czech jest czeski. Ze względu na turystów ze Słowacji można się porozumieć po słowacku. Czeski, tak samo jak polski jest językiem zachodniosłowiańskim. Zasadniczo istnieje wiele podobieństw do polskiego, więc można się w pewnym stopniu porozumieć również po polsku, jednak istnieją pułapki, jak widoczna po prawej jahoda(truskawka), czy słowo szukać, które po czesku jest wulgarnym określeniem na stosunek seksualny. Poziom angielskiego w Czechach jest na podobnym poziomie co w Polsce, więc w większości miejsc bezproblemowo można się dogadać. Jeśli chodzi o pisownię, czeskie litery ž, č, š, ř, oraz ň odpowiadają kolejno polskim ż, cz, sz, rz(do pewnego stopnia) i ń. Istnieje wiele bardzo podobnych, lub identycznych słów, a blisko granicy natrafić można na podwójne szyldy(np. restauracji). W Czechach mieszka około 40 000 Polaków, więc istnieje szansa spotkania osoby znającej Polski, jednak nie jest ona aż taka duża i w wielkim stopniu zależy od regionu(im większe miasto tym większa szansa, dodatkowo wielu Polaków mieszka przy granicy).

Gastronomia

Gastronomia w Czechach charakteryzuje się tradycyjnymi potrawami, które są sycące i oparte na lokalnych składnikach. Do najpopularniejszych należą kiełbasy, duszone mięsa, gulasze oraz zupy, takie jak czeska zupa czosnkowa czy żurek. Ważnym elementem są też pierogi i placki ziemniaczane. W Czechach popularne są również piwa, zwłaszcza marki Pilsner Urquell i Budweiser Budvar. Kuchnia czeska odzwierciedla bogatą historię i kulturę regionu, łącząc prostotę z intensywnymi smakami.

Nauka

1. Przedszkole – dla dzieci od 3 do 6 lat, obejmuje edukację wczesnoszkolną.
2. Szkoła podstawowa – trwa 9 lat, od wieku 6-7 lat do około 15-16 lat. Ukończenie daje kwalifikacje do dalszej nauki.
3. Szkoła średnia – dzieli się na dwa typy: licea (umożliwiające dostęp do studiów wyższych) i szkoły techniczne/zawodowe. Trwa zwykle 4 lata.
4. Szkoły wyższe – uniwersytety i politechniki, oferujące studia licencjackie, magisterskie i doktoranckie.

Edukacja jest bezpłatna na poziomie podstawowym i średnim, choć uczelnie mogą pobierać opłaty za studia wyższe. System jest regulowany przez ministerstwo edukacji Czech.

Bezpieczeństwo

Bezpieczeństwo w Czechach jest na ogół na wysokim poziomie. Kraj ten cieszy się niskim poziomem przestępczości, szczególnie w porównaniu do wielu innych europejskich państw. Turystyczne obszary są dobrze chronione, a służby porządkowe działają skutecznie. Oczywiście, jak w każdym kraju, warto zachować podstawowe środki ostrożności, szczególnie w tłocznych miejscach, aby uniknąć drobnych kradzieży. Ogólnie, Czechy są uważane za bezpieczne miejsce do odwiedzania i życia.

Zdrowie

Obywatele państw Unii Europejskiej leczeni są na zasadach wzajemności. Oznacza to, że przyjezdnym, a nawet turystom przysługują te same prawa i obowiązki, co obywatelowi Republiki Czeskiej. Podstawą uzyskania pomocy jest karta EKUZ. Od 1 stycznia 2008 wprowadzono częściową odpłatność za usługi medyczne.

• Porada lekarska: płatna, ok. 8 PLN u lekarza odpowiednika NFOZ, wystawienie recepty płatne.
• Leki: refundowane częściowo lub w całości.
• Pogotowie: płatne, ok. 15 PLN, numer alarmowy 112 lub 155.
• Szpital: płatny, pobyt wyłącznie na podstawie skierowania lekarza specjalisty.

Zaleca się posiadanie odrębnego, prywatnego ubezpieczenia kosztów leczenia, w tym transportu do Polski. Przy zawieraniu ubezpieczenia należy wybrać firmę, która nie wymaga od nas wyłożenia gotówki i dokonuje jej zwrotu po powrocie do kraju, ponieważ możemy nie dysponować potrzebną kwotą.

Przedstawicielstwa dyplomatyczne

Przedstawicielstwa dyplomatyczne akredytowane w Czechach

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Pradze

Valdštejnská 8, 118 01 Praga, Czechy

Telefon: +420 257 099 500

Faks: +420 257 530 399

Strona www: https://praga.msz.gov.pl/pl/

E-mail: praga.amb.sekretariat@msz.gov.pl

Przedstawicielstwa dyplomatyczne akredytowane w Polsce

Ambasada Republiki Czeskiej w Warszawie

ul. Koszykowa 18

00-555 Warszawa

Telefon: +48 22 525 18 50

Fax: +48 22 525 18 98

Strona www: https://www.mzv.cz/warsaw

E-mail: warsaw@embassy.mzv.cz

---