Nagroda Tony

Nagroda im. Antoinette Perry za wybitne osiągnięcia w dziedzinie teatru (ang. Antoinette Perry Award for Excellence in Theatre), potocznie Nagroda Tony (ang. Tony Award) – nagroda przyznawana corocznie od 1947 twórcom teatralnym wystawiającym na Broadwayu w Nowym Jorku w Stanach Zjednoczonych.

Nagroda Tony

Nagroda za	osiągnięcia w teatrze broadwayowskim
Przyznający	American Theatre Wing i The Broadway League
Państwo	Stany Zjednoczone
Pierwsze rozdanie	6 kwietnia 1947
Strona internetowa

Powszechnie uznaje się je za teatralny odpowiednik filmowych nagród Akademii Filmowej, muzycznych nagród Grammy i telewizyjnych nagród Emmy, z którymi tworzą czwórkę najważniejszych nagród amerykańskiego przemysłu rozrywkowego, czyli tzw. EGOT.

Historia

Nagrody Tony są przyznawane przez grono 700 osób z różnych gałęzi przemysłu rozrywkowego i prasy. Nagrodę ustanowiło towarzystwo American Theatre Wing (ATW) w 1947 w celu docenienia pracy twórców teatralnych. Nagroda nosi imię Antoinette Perry, aktorki, reżyserki i producentki, współzałożycielki ATW.

Laureatów po raz pierwszy ogłoszono 6 kwietnia 1947 podczas uroczystej kolacji zorganizowanej w sali balowej w hotelu Waldorf-Astoria na Manhattanie. Wydarzeniu przewodniczyła Vera Allen, następczyni Perry na stanowisku prezesa w ATW. Ogłoszono 13 laureatów w 10 kategoriach i przyznano sześć nagród specjalnych. W biletowanej ceremonii uczestniczyło ponad tysiąc gości.

Nagroda Tony

Laureaci pierwszej i drugiej edycji nie otrzymali statuetek, tylko pamiątkowe złote klipsy (mężczyźni) lub puderniczki (kobiety). Zwycięzcy od 1949 otrzymują statuetkę w kształcie medalu, którą zaprojektował Hermann Rosse na zlecenie organizacji United Scenic Artists. Na awersie statuetki umieszczone są maski artystycznej komedii i tragedii, a na rewersie znajdują są szczegółowe informacje o laureacie (nazwisko i zwycięska kategoria oraz rok i tytuł filmu, za który przyznano nagrodę).

Ceremonię wręczenia nagród od 1967 współorganizuje The Broadway League. Gala od tego samego roku jest transmitowana w telewizji, ale już w 1956 relację na żywo prezentowano w lokalnej telewizji Channel 5. Od 1978 galę transmituje kanał CBS, przy czym w latach 1997–2003 we współpracy z PBS. Za produkcję transmisji telewizyjnej w 1967 odpowiadał Alexander H. Cohen i pełnił funkcję producencką do 1987, kiedy to utworzono wytwórnię Tony Award Productions, która produkuje kolejne edycje rozdania nagród.

Galę rozdania nagród w 1997 po raz pierwszy zorganizowano poza Broadwayem, w Radio City Music Hall w Nowym Jorku, który do 2010 był gospodarzem prawie wszystkich kolejnych ceremonii. Uroczystość od 2011 jest organizowana albo w siedzibie nowojorskiego radia, albo w Beacon Theatre na Upper West Side na Manhattanie.

W 2000 uruchomiono witrynę internetową TonyAwards.com poświęconą nagrodom Tony.

Kategorie

Aktorskie

Jeff Marx i Robert Lopez z nagrodami Tony (2004)

• Najlepsza pierwszoplanowa męska kreacja aktorska w sztuce dramatycznej (ang. Best Performance by a Leading Actor in a Play)
• Najlepsza pierwszoplanowa kobieca kreacja aktorska w sztuce dramatycznej (ang. Best Performance by a Leading Actress in a Play)
• Najlepsza pierwszoplanowa męska kreacja aktorska w musicalu (Best Performance by a Leading Actor in a Musical)
• Najlepsza pierwszoplanowa kobieca kreacja aktorska w musicalu (Best Performance by a Leading Actress in a Musical)
• Najlepsza drugoplanowa męska kreacja aktorska w sztuce dramatycznej (Best Performance by a Featured Actor in a Play)
• Najlepsza drugoplanowa kobieca kreacja aktorska w sztuce dramatycznej (Best Performance by a Featured Actress in a Play
• Najlepsza drugoplanowa męska kreacja aktorska w musicalu (Best Performance by a Featured Actor in a Musical
• Najlepsza drugoplanowa kobieca kreacja aktorska w musicalu (Best Performance by a Featured Actress in a Musical)

Pokazowe i techniczne

• Najlepsza sztuka dramatyczna (Best Play)
• Najlepszy musical (Best Musical)
• Najlepszy scenariusz (Best Book of a Musical)
• Najlepsza oryginalna kompozycja muzyczna (Best Original Score)
• Najlepsza nowa adaptacja sztuki dramatycznej (Best Revival of a Play)
• Najlepsza nowa adaptacja musicalu (Best Revival of a Musical)
• Najlepsza scenografia w sztuce dramatycznej (Best Scenic Design in a Play)
• Najlepsza scenografia w musicalu (Best Scenic Design of a Musical)
• Najlepsze kostiumy w sztuce dramatycznej (Best Costume Design in a Play)
• Najlepsze kostiumy w musicalu (Best Costume Design in a Musical)
• Najlepsze oświetlenie w sztuce dramatycznej (Best Lighting Design in a Play)
• Najlepsze oświetlenie w musicalu (Best Lighting Design in a Musical)
• Najlepsza reżyseria sztuki dramatycznej (Best Direction of a Play)
• Najlepsza reżyseria musicalu (Best Direction of a Musical)
• Najlepsza choreografia (Best Choreography)
• Najlepsza instrumentacja (Best Orchestrations)

Nagrody specjalne

• Nagroda dla teatrów spoza Broadwayu (Regional Theatre Award)
• Nagroda specjalna Tony (Special Tony Award), w tym nagroda specjalna za całokształt twórczości (Lifetime Achievement Award)
• Nagroda za osiągnięcia w dziedzinach nieuwzględnionych w stałych kategoriach (Honors for Excellence in Theatre)
• Nagroda im. Isabelle Stevenson

Dawne kategorie

• Najlepszy autor (Best Author)
• Najlepszy debiutant (Best Newcomer)
• Najlepszy dyrygent i dyrektor muzyczny (Best Conductor and Musical Director)
• Najlepszy reżyser (Best Director)
• Najlepsza scenografia (Best Scenic Design)
• Najlepsze kostiumy (Best Costume Design)
• Najlepsze oświetlenie (Best Lighting Design)
• Najlepsza nowa adaptacja (Best Revival)
• Najlepszy technik sceniczny (Best Stage Technician)
• Najlepsze specjalne wydarzenie teatralne (Best Special Theatrical Event)

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona. tonyawards.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-06-15)]. (ang.)