Wikipedia

Rudolph Valentino

włoski aktor, amant kina niemego (1895–1926)
(Przekierowano z Rudolf Valentino)

Rudolph Valentino, właśc. Rodolfo Alfonzo Raffaelo Pietro Filiberto Guglielmi di Valentina d’Antonguolla[1] (ur. 6 maja 1895 w Castellaneta, zm. 23 sierpnia 1926 w Nowym Jorku) – włoski aktor filmowy, gwiazda ery kina niemego. Zdaniem ekspertów był pierwszym symbolem seksu Hollywood[2].

Rudolph Valentino
Ilustracja
Rudolph Valentino (1919)
Imię i nazwisko

Rodolfo Alfonzo Raffaelo Pietro Filiberto Guglielmi di Valentina d’Antonguolla

Data i miejsce urodzenia

6 maja 1895
Castellaneta

Data i miejsce śmierci

23 sierpnia 1926
Nowy Jork

Zawód

aktor

Współmałżonek

Jean Acker
(1919–1923; rozwód)
Natacha Rambova
(1923–1925; rozwód)

Lata aktywności

1914–1926

Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

8 lutego 1960 otrzymał pośmiertnie własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6164 Hollywood Boulevard[3][4].

Życiorys

edytuj

Urodził się 6 maja 1895 nad ranem w domu przy Via Commercio[1][5] w Castellanecie[6]. Był synem weterynarza i badacza Giovanniego Guglielmiego (1853–1906) i jego żony, Marii Berty Gabrieli z domu Barbin (1856–1918), którzy pobrali się w 1889[7]. Miał starszego o trzy lata brata, Alberto[8][9], i młodszą siostrę, Marię[10]; jego rodzice mieli także córkę, Beatrice „Bice” (1890–1891), która zmarła wkrótce po swoich pierwszych urodzinach[11]. Jego mamką była Giuseppina Ranaldi[12]. Dorastał w zamożnej rodzinie[13][1].

We wczesnym dzieciństwie zdiagnozowano u niego krótkowzroczność i tzw. „leniwe” lewe oko[14]. Kiedy miał pięć lub sześć lat, okaleczył się brzytwą ojca, wskutek czego nosił bliznę na prawym policzku[15]. Już jako młody chłopak zwracał uwagę swoją urodą[6]. Był nadpobudliwym, niesfornym upartym, nieposłusznym, krnąbrnym i awanturniczym dzieckiem, co nasiliło się po śmierci ojca w 1906[16][17]. W młodości kilka razy trafił do policyjnego aresztu za włóczęgostwo i drobne kradzieże[18].

Początkowo pobierał lekcje w parafii u proboszcza[19]. Następnie uczył się w szkole technicznej z internatem Collegio Convitto per gli Orfani dei Santari Italiani w Tarencie[20], ale został z niej wydalony po tym, jak uwiódł córkę jednego z członków personelu[21]. Następnie ubiegał się o miejsce w technikum okrętowym w Wenecji, ale nie został przyjęty do szkoły z uwagi na zbyt wąską klatkę piersiową[22]. W 1912 ukończył szkołę rolniczą Instituto di Agraria di San’Ilario Ligure w Nervi[23].

W młodości uprawiał wiele dyscyplin sportu, m.in. piłkę nożną, bieganie, wspinaczkę górską, wioślarstwo, zapasy, szermierkę i jazdę konno[24]. Umiał grać na fortepianie i mandolinie[25]. W 1912 przez krótki czas mieszkał w Paryżu[26], gdzie uczył się tańczyć tango argentyńskie i tango apaszowskie[27][28]. Podczas pobytu w Paryżu popadł w długi spowodowane hazardem[29]. W grudniu 1913 wyjechał do Nowego Jorku[30][31], gdzie upatrywał większej szansy na osiągnięcie sukcesu[32]. Po przybyciu do Stanów Zjednoczonych zamieszkał przy 49th Street na Manhattanie[33]. Wkrótce poznał George’a Ragniego oraz Otta i Alexa Salma von Hoogstraestenów, z którymi często uczestniczył w potańcówkach i przyjęciach wśród nowojorskich elit[34]. Imał się wielu dorywczych prac, m.in. pracował jako ogrodnik, polerował miedź, sprzątał w sklepach, zamiatał ulice, zbierał odpady i mył samochody[35][36]. Przez kilka tygodni był bezdomnym włóczęgą[37][38]. Po wybuchu I wojny światowej zapisał się na kurs pilotażu w Mineola na Long Island i zgłosił się na listę poborową we Włoskim Biurze Rekrutacji, ale nie został przyjęty z powodu swojej wady wzroku[39].

Valentino (1924)

Jego sytuacja finansowa poprawiła się, kiedy został zatrudniony jako pomocnik kelnera w restauracji na Manhattanie[40]. Nauczony tańca przez jednego ze starszych kelnerów tego lokalu, wkrótce zaczął pracować jako fordanser w nowojorskim kabarecie „Maxim”[41][42][43]. W tym okresie przybrał pseudonim artystyczny Rudolph Valentino[30]. Udoskonalił swój wygląd, m.in. zgolił zarost i przygładzał włosy brylantyną oraz zaczął nosić garnitury zwężane w talii i biodrach[44][45]. Występował m.in. w Moulin Rouge, Klubie 400, hotelu Knickerbockera, Vernon Country Club, Cliff House, Tait’s Cafe w Los Angeles, Baron’s Long’s Watts Tavern i hotelu Maryland w Pasadenie[46]. Tańczył m.in. z aktorką rewiową Mary Petri[30], tancerkami: Bonnie Glass i Joan Sawyer[47][48] oraz z aktorką Mae Murray, która w późniejszych latach pomogła mu rozwinąć karierę filmową[49]. Statystował w filmach: Głupia dziewczyna (Foolish Virgin, 1916) Alberta Capellaniego, W poszukiwaniu życia (Quest of Life, 1916), Siedemnastolatek (Seventeen, 1916) Roberta G. Vignoli i Patria (1917) Leopolda Whartona, Theodore’a Whartona i Jacques’a Jaccarda[50][51].

W 1916 został aresztowany przez nowojorską policję w charakterze podejrzanego w sprawie o płatne stręczycielstwo[52]. W 1917, nie chcąc być powiązanym ze swoją dawną kochanką, oskarżoną o zabójstwo męża Bianką de Saulles, wyjechał z Nowego Jorku[53]. Występował z zespołem rewiowym w objazdowym spektaklu komediowym w reż. Johna Courta Zamaskowany model (The Masked Model), początkowo jako chórzysta i tancerz, a następnie również jako dubler odtwórcy głównej roli[54]. Po przerwaniu trasy koncertowej wyjechał do San Francisco[55], gdzie pracował jako fordanser i agent ubezpieczeniowy[56], a także tańczył w musicalu Bronsona Baldwina Nikogo nie ma w domu (Nobody Home) w Alcazarze[57][58]. Zachęcony przez aktora Normana Kerry’ego, wyjechał do Hollywood, bo wierzył, że zrobi tam karierę filmową[59]. Po przyjeździe do Los Angeles został przedstawiony przez Kerry’ego wielu reżyserom, producentom filmowym i agentom, ale nie zyskał ich zainteresowania[60]. Z uwagi na brak propozycji filmowych, dorabiał jako tancerz i żigolak[61]. W tym okresie występował m.in. z tancerką Marjorie Tain[62].

Z pomocą Kerry’ego nawiązał współpracę z reżyserem Emmettem Flynnem, u którego zagrał epizodyczne role w Alimentach (Alimony, 1917)[63] i Cnotliwych grzesznikach (Virtuous Sinners, 1919)[64]. Zapamiętany przez scenarzystę Alimentów, Haydena Talbota, został obsadzony w głównej roli nikczemnego i uwodzicielskiego hrabiego z Włoch w filmie Josepha Maxwella Zamężna dziewica (The Married Virgin, 1918)[65][66]. Polecony przez Boba Leonarda, zagrał główne role męskie u boku Carmel Myers w dwóch komediach Paula Powella: jako Dick Bradley, właściciel jachtu i syn damy do towarzystwa, w Sensacji towarzyskiej (A Society Sensation, 1918), oraz nieśmiałego i dobrze wychowanego Richarda Thayera w Całej nocy (All Night, 1918)[67][68].

W 1919 uzyskał stały angaż w Universal Studios[69]. W tym okresie był etatowym tancerzem i fordanserem w Vernon Club, w którym wkrótce odnowił znajomość z często bywającą w tym klubie Mae Murray[70]. Rekomendowany przez aktorkę, zagrał u jej boku postać dwulicowego i niesympatycznego narzeczonego głuchej nauczycielki w dramacie romantycznym Boba Leonarda Wielki mały człowiek (The Big Little Person, 1919)[71][72]. Następnie zagrał Jimmy’ego Calhouna, syna irlandzkiego milionera, który zakochuje się w tancerce Mary McGuire (Murray), w komedii Rozkoszny mały diabeł (The Delicious Little Devil, 1919)[73][74]. Wystąpił także jako indiański tancerz w filmie Jamesa Younga Romans hultaja (A Rogue’s Affair, 1919) oraz czarny charakter w komediach: Włamywacz (The Homebreaker, 1919) Victora Schertzingera i Pech (Out of Luck/Nobody Home, 1919) Davida W. Groffitha[75]. Tańczył z Carol Dempster przed pokazami kolejnych dwóch filmów Griffitha: Największa rzecz w życiu (The Greatest Thing in Life, 1918) i Szkarłatne dni (Scarlet Days, 1919)[76]. W tym okresie tańczył również z Violą Daną[77]. W 1920 premierę miały kolejne filmy z Valentino: Awanturnica (The Adventuress), Oszust (The Cheater), Igraszki namiętności/Plac namiętnych zabaw (Passion’s Playground), Skradzione chwile (Stolen Moments), Cudowny przypadek (The Wonderful Chance)[78][79][77] i To zdarza się raz każdej kobiecie (Once to Every Woman)[30][73][80].

Dzięki występowi w roli kabareciarza Clarence’a Morgana w filmie Alberta Parkera Oczy młodości (Eyes of Youth, 1919) został dostrzeżony przez scenarzystkę June Mathis, która obsadziła go w roli argentyńskiego rozpustnika Julia Desnoyersa, głównego bohatera kasowego romansu wojennego Rexa Ingrama Czterech jeźdźców Apokalipsy (The Four Horsemen of Apocalypse, 1921) dla wytwórni Metro Pictures Corporation, z którą podpisał stały kontrakt[81][82]. Kreacja wnuka bogacza z Ameryki Południowej, który przed wybuchem I wojny światowej przyjeżdża do Paryża i zostaje okrzyknięty królem tanga, przyniosła mu pochwalne recenzje i zapewniła międzynarodową rozpoznawalność[83][84][85]. W ramach kontraktu z Metro Pictures zagrał także główną rolę męską, Franka Underwooda, byłego ukochanego Lucretii Eastman (Alice Lake), w dramacie romantycznym Wesleya Rugglesa Nieznane morza (Uncharted Seas, 1921)[86][87], a także Armanda, kochanka tytułowej bohaterki dramatu Raya C. Smallwooda Kamelia/Dama kameliowa (Camille, 1921) z Ałłą Nazimową[88], i paryskiego dandysa Charles’a Grandet w filmie Rexa Ingrama Zdobywcza moc (The Conquering Power, 1921) z Alice Terry[89]. Wystąpił także w filmie krótkometrażowym Studia charakteru (Character Studies, 1921) z Roscoe „Fattym” Arbuckle’em[90].

Niezadowolony ze współpracy z Metro Pictures Corporation, zerwał kontrakt z wytwórnią i w lipcu 1921 podpisał pięcioletnią umowę z firmą Famous Players-Lasky[91]. Pod szyldem nowej wytwórni zadebiutował tytułową rolą szejka Ahmeda ben Hassana w kasowym filmie George’a Melforda Szejk (1921)[92], ekranizacji bestsellerowej powieści Edith Maud Winstanley o tym samym tytule z 1919[93]. Kreacją szejka umocnił swoją pozycję gwiazdy kina[94], dzięki niej stał się także męskim idolem kultury masowej[95], kinowym bożyszczem[96] i symbolem seksu[97], który uosabia romantycznego i namiętnego kochanka, czym wyróżniał się spośród silnych, lecz prostackich amantów filmowych[98][99]. Na fali popularności Szejka zagrał w kolejnym filmie Melforda, Moran of the Lady Letty (1922)[94], ale za rolę marynarza Ramona Laredo zebrał mieszane recenzje[100]. Wystąpił także jako lord Bracondale w filmie Sama Wooda Za górami (Beyond the Rocks, 1922) z Glorią Swanson[101]. Również w 1922 pojawił się w filmach wytwórni Paramount Pictures (przekształconej z Famous Players-Lasky)[102]: jako porywczy matador Juan Gallard w Krwi na piasku (Blood and Sand) Freda Niblo[103] i Amos Judd w Młodym radży (The Young Rajah) Phila Rosena[104]. O ile pierwszy z filmów odniósł kasowy sukces[104], o tyle drugi okazał się artystyczną klapą[105], a Valentino za występ w nim zebrał chłodne recenzje[104].

W lutym 1922, niedługo po rozpoczęciu zdjęć do Syna pierworodnego, zerwał kontrakt z wytwórnią m.in. po awanturze jego żony, Nataszy Rambowej, z reżyserem Georgiem Fitzmauricem[106], ale też w związku z niedopełnianiem przez firmę warunków kontraktu i otrzymywaniem niskiego honorarium[107]. Wytwórnia wymusiła sądowe nałożenie na aktora zakazu występowania w filmach innych, niż Famous Players-Lasky, jak i teatrze przez następne dwa lata[108], do 7 lutego 1924[109]. Valentino w odpowiedzi na orzeczenie sądu wystąpił do sądu z żądaniem 350 tys. dol. odszkodowania za rzekomą zmowę swojego agenta, Clifforda Robertsona, z Adolphem Zukorem i Jessem J. Laskym, jednak sąd odrzucił jego roszczenia[110]. Poza tym został pozwany do sądu również przez swojego adwokata, Arthura Butlera Grahamem, za niepłacenie długów (zalegał mu ok. 50 tys. dol.)[111]. Po nawiązaniu współpracy z menedżerem S. George’em Ullmanem zaangażował nowego prawnika, Maksa Steuera, dzięki któremu zapłacił byłemu adwokatowi jedynie 20 tys. dol[112].

W okresie przymusowej przerwy w karierze aktorskiej wystąpił w serii audycji radiowych Co się dzieje w filmie?[110], wydał bestsellerowy tomik poezji miłosnej pt. „Day Dreams”[113][114], napisał autobiografię pt. „My Life Story” (prezentowaną cyklicznie w kilku wydaniach czasopisma „Photoplay”)[115] i opublikował dziennik filmowy pt. „My Private Diary” w tygodniku „Movie Weekly”)[116]. Również w 1923 odbył kilkumiesięczną, cieszącą się popularnością wśród widowni[117], trasę objazdową po USA i Kanadzie[117], podczas której tańczył z Nataszą Raumową, reklamował produkty firmy kosmetycznej Mineralava Beauty Clay Company[118] i prowadził konkursy piękności[119], co zostało udokumentowane w filmie krótkometrażowym Davida O. Selznicka Rudolf Valentino i jego 88 amerykańskich piękności (Rudolph Valentino and His 88 American Beauties, 1923)[120]. Valentino planował także debiut fonograficzny (śpiewał barytonem) i nagrał dwie piosenki dla wytwórni Brunswick Records („Kashmiri Love Song” i „El relicario”), które jednak zostały opublikowane dopiero po jego śmierci[121].

Po wygaśnięciu sądowego zakazu występów renegocjował kontrakt z Paramount, na którego mocy miał kontrolę nad scenariuszami, ekipą i obsadą kolejnych filmów ze swoim udziałem[122][123]. Powrócił do kina jako diuk de Chartres/Beaucaire w kasowym filmie kostiumowym Sidneya Olcotta Monsieur Beaucaire (1924)[124][125] i choć sam film zebrał pochwalne recenzje[126], to rola Valentino – odmienna od dotychczasowego wizerunku amanta – wywołała mieszane reakcje wśród widzów[127]. Uzyskał chłodne recenzje za występy w krytycznie przyjętych filmach Josepha Henabery’ego: jako don Alonso Castro w Diable ogłoszonym świętym (A Sainted Devil, 1924) i hrabia Rodrigo Torrani w Kobrze (Cobra, 1925)[128]. Miał zagrać Maura w filmie Zakapturzony sokół (Hooded Falcon) dla spółki Ritz-Carlton Pictures, ale produkcja filmu po kilku miesiącach została zaniechana, a kontrakt Valentino z firmą – rozwiązany[129]. Valentino w międzyczasie zerwał także współpracę menedżerską z J.D. Williamsem[130]. W tym okresie amatorsko trenował boks[117][131], a jego system ćwiczeń został opublikowany w książce pt. How You Can Keep Fit (pol. Jak można utrzymać sprawność) wydrukowanej w kilku wydaniach czasopisma „Valentino’s Beauty Secrets” (pol. Sekrety piękności Valentina)[132].

Po podpisaniu umowy z wytwórnią United Artists, na mocy której miał wyłączne prawo do prowadzenia rozmów z realizatorami filmu (za co wcześniej odpowiedzialna była Rambowa)[133][134], zagrał Dubrowskiego w filmie Clarence’a Browna Czarny orzeł (Eagle, 1925), za króry zebrał przychylne recenzje[135]. W tym okresie podpisał kolejny kontrakt z United Artists, który zobowiązywał go do zagrania w trzech filmach w następnym roku[136]. W listopadzie 1925 ubiegał się o obywatelstwo amerykańskie[137], co tłumaczył kwestiami ekonomicznymi i zawodowymi, ale ostatecznie wycofał wniosek paszportowy z powodu ostracyzmu i wrogiego nastawienia ze strony Włochów[138]. Zagrał podwójną rolę – wodza Ahmeda Bena Hassana i jego syna – w filmie George’a Fitzmaurice’a Syn szejka (1926)[139][140]. W lipcu 1926 był bohaterem krytycznego artykułu Johna Herricka z redakcji czasopisma „Chicago Tribune”, który obwinił go o doprowadzenie do zniewieścienia amerykańskich mężczyzn[141]. Valentino, oburzony wydźwiękiem tekstu, odpowiedział autorowi w liście opublikowanym na łamach „Chicago Herald-Examiner”[142].

Od 1925 coraz częściej skarżył się na bóle żołądka, które tłumaczył niestrawnością na tle nerwowym i które łagodził dużymi dawkami sody oczyszczonej[143][144]. Bał się lekarzy[145]. Wbrew radom menedżera, nie ograniczył palenia papierosów i mało spał[146]. 15 sierpnia 1926 nad ranem, dzień po przyjęciu w apartamencie Barclaya Warburtona jr., źle się poczuł, ale nie udał się do lekarza[147]. Następnego dnia trafił z silnym bólem żołądka, przyspieszonym tętnem i twardym brzuchem do szpitala klinicznego przy Fiftieth Street w Nowym Jorku[147][148], gdzie przeszedł operację zapalenia wyrostka robaczkowego i otrzewnej[149], którą przeprowadził dr Harold Meeker[150]. Po wybudzeniu się z narkozy czuł się dobrze, choć jego stan pozostawał poważny[151]. 20 sierpnia, choć lekarze stwierdzili przesilenie choroby, zaczął odczuwać ostry ból lewej części klatki piersiowej i brzucha[152]. Lekarze zdiagnozowali u niego rozerwany wrzód żołądka z ogólnym zapaleniem otrzewnej oraz zakaźne zapalenie płuc i wsierdzia[152]. 23 sierpnia ok. godz. 8:00 zapadł w śpiączkę farmakologiczną i tego samego dnia zmarł o godz. 12:10[149][153].

Zwłoki Valentino zostały przeniesione do kaplicy zakładu pogrzebowego Franka E. Campbella przy Broadway i 66th Street, a następnego dnia – wystawione na widok publiczny[154]; szacuje się, że ciało aktora przez dwa dni obejrzało ok. 70–90 tys. osób[155]. Uroczystości pogrzebowe Valentino odbyły się 30 sierpnia 1926 w Kościele św. Malachiasza w Nowym Jorku[156]; w pogrzebie uczestniczyło ok. 100 tys. żałobników[157]. Aktor został pochowany 7 września w Beverly Hills, tuż po prywatnej ceremonii pogrzebowej w Kościele Good Shepherd[158]. W testamencie, który spisał we wrześniu poprzedniego roku, cały majątek podzielił między swoje rodzeństwo i ciotkę Nataszy Rambowej, Teresę Werner, zaś byłej żonie zapisał tylko jednego dolara[159]. Cały majątek Valentino (w tym posiadłość Falcon Lair, dom w Whitley Heights, jacht motorowy, odzież i książki) został zlicytowany i przyniósł zysk w kwocie 96 654 dol[160].

Po ujawnieniu informacji o śmierci aktora w USA i w kilku krajach Europy odnotowano samobójstwa kilkudziesięciu zrozpaczonych kobiet[161][162], m.in. Agaty Hearn i aktorki Peggy Scott[163].

Upamiętnienie

edytuj

W 1927 została uruchomiona organizacja charytatywna Rudolph Valentino Memorial Guild, która zbierała pieniądze m.in. na pracę oddziału dziecięcego w Szpitalu Włoskim w Londynie[164]. Każdego roku 23 sierpnia czci się rocznicę śmierci Valentino ceremonią na cmentarzu Memorial w Hollywood[165].

Stał się inspiracją do m.in. stworzenia filmów: Lewisa Allena Valentino (1951) Lewisa Allena, Valentino (1977) Kena Russela i Dobranoc Valentino (Good Night Valentino, 2002) Edoardo Ballerinego, a także musicalu Ciao Rudy (1966) i telewizyjnego serialu biograficznego Legenda Valentino (Legend of Valentino, 1975)[166].

W 1930 w parku De Longpre w Hollywood został odsłonięty pomnik ku czci Valentino zatytułowany „Aspiration”, który został wykonany przez Rogera Burnhama z pozłacanego brązu[167]. W 1961 w Castellanecie odsłonięto ceramiczną rzeźbę Valentino w wykonaniu Lugiego Gheno, a w 1995 w tym mieście otwarte zostało Museo Valentino[168].

Życie prywatne

edytuj

Związki

edytuj

Przez rok miał romans z Bianką de Saulles[169][170], żoną przedsiębiorcy i byłego futbolisty Johna de Saullesa[171]. Pod koniec 1919, po zaledwie kilku dniach znajomości (choć niektóre źródła wskazują na dwa miesiące[172]), poślubił aktorkę Jean Acker[30][173], ale został przez nią porzucony już kilka godzin po ślubie[174][175]; ich rozwód został tymczasowo orzeczony 10 stycznia 1922 i miał się uprawomocnić 4 marca 1923[176]. 13 maja 1922 w Mexicali poślubił aktorkę Nataszę Rambową, przez co po powrocie do Hollywood został aresztowany za bigamię[108][177], ale zarzuty wobec niego ostatecznie zostały wycofane przez sąd[178]. 14 marca 1923 w Crown Point (Indiana) ponownie poślubił Rambową[179], ale rozwiódł się z nią dwa lata później[180]. W trakcie małżeństwa nawiązał romans z Maureen Engling, a po rozwodzie spotykał się z aktorką Nitą Naldi[181]. Następnie związał się z aktorką Polą Negri[182][183], która twierdziła, że byli zaręczeni[161][184], czemu Valentino zaprzeczał[185]. Z uwagi na nieskonsumowanie małżeństwa z Acker, która była lesbijką[108][186], prasa czasem podważała heteroseksualność Valentino[6][187].

Poglądy i wiara

edytuj

Wierzył w Boga, ale nie był przywiązany do Kościoła[188]. Interesował się spirytyzmem[188].

Teorie spiskowe wokół śmierci

edytuj

Okolicznościom śmierci Valentino towarzyszyły liczne teorie spiskowe[189][190]. Niektóre plotki głosiły, że aktor został otruty bądź postrzelony[191]. Niejasności wywołuje również fakt, że po śmierci Valentino nie sporządzono sekcji zwłok, która wskazałaby jednoznaczną przyczynę zgonu[192].

Przeklęty pierścień Rudolpha Valentino

edytuj
Pola Negri z pierścieniem Rudolpha Valentino

Po śmierci aktora powstała legenda miejska głosząca, że Valentino, a także cztery inne osoby miały paść ofiarami tzw. klątwy pierścienia, który aktor kupił w San Francisco. Złoty sygnet ze wstawionym tygrysim okiem miał być przeklęty, o czym Valentino rzekomo został poinformowany przez sprzedawcę. Aktor w chwili śmierci miał nosić na palcu pierścień, który później trafił w ręce jego kochanki, Poli Negri (pierścień znajduje się na jej palcu na obrazie, którego namalowanie zleciła po śmierci Valentino), a następnie do: Russa Columbo, Joego Casino, Jamesa Willisa i Jacka Dunna; wszyscy posiadacze biżuterii zmarli nagle, w wyniku choroby lub zabójstwa. Po śmierci Dunna pierścień miał zaginąć[193].

Filmografia

edytuj

Spis sporządzono na podstawie materiału źródłowego[194].

  • Moja oficjalna żona (My Official Wife; 1914) jako rosyjski kozak
  • W poszukiwaniu życia (Quest of Life; 1916)
  • Siedemnastolatek (Seventeen; 1916)
  • Głupia dziewczyna (Foolish Virgin; 1916)
  • Patria (1917) jako tancerz (odc. 3)
  • Alimenty (1917)
  • Sensacja towarzyska (A Society Sensation; 1918) jako Dick Bradley
  • Całą noc (All Night; 1918) jako Richard Thayer
  • Poślubiona dziewica (The Married Virgin/Frivolous Wives; 1918) jako hrabia Roberto di San Fraccini
  • Rozkoszny mały diabeł (The Delicious Little Devil; 1919) jako Jimme Calhoun
  • Cnotliwi grzesznicy (Virtuous Sinners; 1919) jako wyrzutek ze slumsów
  • Wielki mały człowiek (The Big Little Person; 1919) jako Arthur Endicott
  • Romans hultaja (A Rogue's Romance; 1919) jako Ferret, apaszowski tancerz na Montmartre
  • Włamywacze (The Homebreaker; 1919)
  • Pech (Out of Luck/Nobody Home; 1919) jako Maurice Rennard
  • Oczy młodości (The Eyes of Youth; 1919) jako Clarence Morgan
  • Awanturnica (An Adventuress; 1920 / Isle of Love; 1922) jako Jerrold/Jacques Rudanyi
  • Uczuciowy plac zabaw (Passion's Playground; 1920) jaki książę Angelo Della Robbia
  • Oszust (The Cheater; 1920)
  • To zdarza się raz każdej kobiecie (Once to Every Woman; 1920) jako Juliantimo Visconti
  • Cudowny przypadek (The Wonderful Chance; 1920) jako Joe Klingsby
  • Skradzione chwile (Stolen Moments; 1920) jako José Dalmarez
  • Czterech jeźdźców Apokalipsy (The Four Horsemen of the Apocalypse; 1921) jako Julio Desnoyers
  • Nieznane morza (Uncharted Seas; 1921) jako Frank Underwood
  • Kamelia/Dama kameliowa (Camille; 1921) jako Armand Duval
  • Zdobywcza moc (The Conquering Power; 1921) jako Charles Grandet
  • Szejk (The Sheik; 1921) jako szejk Ahmed Ben Hassan
  • Lady Letty Moran (Moran of the Lady Letty; 1922) jako Ramon Laredo
  • Poza skałami (Beyond the Rocks; 1922) jako lord Bracondale
  • Krew na piasku (Blood and Sand; 1922) jako Juan Gallardo
  • Młody Radża (The Young Rajah; 1922) jako Amos Judd
  • Monsieur Beaucaire (1924) jako książę de Chartres/Beaucaire
  • Święty diabeł/Diabeł ogłoszony świętym (A Sainted Devil; 1924) jako don Alonso Castro
  • Czarny orzeł (Eagle; 1925) jako Władimir Dubrowski
  • Kobra (Cobra; 1925) jako hrabia Rodrigo Torriani
  • Syn szejka (The Son of the Sheik; 1926) jako Ahmed/szejk

Przypisy

edytuj
  1. 1 2 3 Botham 2004 ↓, s. 12.
  2. ↑ Botham 2004 ↓, s. 8.
  3. ↑ Rudolph Valentino. Walk of Fame. [dostęp 2026-05-18]. (ang.).
  4. ↑ Susan King, Richard Schickel, Hollywood Star Walk: Rudolph Valentino, Actor, „Los Angeles Times”, 10 września 2007 [dostęp 2026-05-18] (ang.).
  5. ↑ Leider 2004 ↓, s. 15.
  6. 1 2 3 Cawthorne 2005 ↓, s. 41.
  7. ↑ Leider 2004 ↓, s. 9, 15–17, 19, 28, 82.
  8. ↑ Leider 2004 ↓, s. 15, 17.
  9. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 75.
  10. ↑ Leider 2004 ↓, s. 22.
  11. ↑ Leider 2004 ↓, s. 16–17.
  12. ↑ Leider 2004 ↓, s. 16.
  13. ↑ Leider 2004 ↓, s. 20.
  14. ↑ Leider 2004 ↓, s. 22–23.
  15. ↑ Leider 2004 ↓, s. 23.
  16. ↑ Leider 2004 ↓, s. 23, 30.
  17. ↑ Botham 2004 ↓, s. 12–13, 15–16.
  18. ↑ Botham 2004 ↓, s. 16.
  19. ↑ Botham 2004 ↓, s. 14.
  20. ↑ Leider 2004 ↓, s. 27, 31.
  21. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 41–42.
  22. ↑ Leider 2004 ↓, s. 33.
  23. ↑ Leider 2004 ↓, s. 34–36.
  24. ↑ Leider 2004 ↓, s. 32–35.
  25. ↑ Leider 2004 ↓, s. 35.
  26. ↑ Leider 2004 ↓, s. 38.
  27. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 42–44.
  28. ↑ Leider 2004 ↓, s. 40.
  29. ↑ Leider 2004 ↓, s. 41.
  30. 1 2 3 4 5 Beresford 1991 ↓, s. 47.
  31. ↑ Botham 2004 ↓, s. 18.
  32. ↑ Leider 2004 ↓, s. 42–43.
  33. ↑ Botham 2004 ↓, s. 22.
  34. ↑ Leider 2004 ↓, s. 46.
  35. ↑ Leider 2004 ↓, s. 47–49.
  36. ↑ Botham 2004 ↓, s. 23, 25–26.
  37. ↑ Leider 2004 ↓, s. 49.
  38. ↑ Botham 2004 ↓, s. 28.
  39. ↑ Leider 2004 ↓, s. 50.
  40. ↑ Botham 2004 ↓, s. 32.
  41. ↑ Botham 2004 ↓, s. 33–34.
  42. ↑ Leider 2004 ↓, s. 51–52.
  43. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 49–51.
  44. ↑ Botham 2004 ↓, s. 35–36.
  45. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 45.
  46. ↑ Leider 2004 ↓, s. 60, 76, 79.
  47. ↑ Leider 2004 ↓, s. 62–63, 76, 79.
  48. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 48.
  49. ↑ Botham 2004 ↓, s. 37.
  50. ↑ Leider 2004 ↓, s. 60.
  51. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 49–51, 62.
  52. ↑ Botham 2004 ↓, s. 49.
  53. ↑ Botham 2004 ↓, s. 51.
  54. ↑ Leider 2004 ↓, s. 71–72.
  55. ↑ Botham 2004 ↓, s. 52–53.
  56. ↑ Leider 2004 ↓, s. 72–73.
  57. ↑ Botham 2004 ↓, s. 53–54.
  58. ↑ Leider 2004 ↓, s. 75.
  59. ↑ Botham 2004 ↓, s. 54–55.
  60. ↑ Botham 2004 ↓, s. 57.
  61. ↑ Botham 2004 ↓, s. 58, 60.
  62. ↑ Botham 2004 ↓, s. 60.
  63. ↑ Botham 2004 ↓, s. 59.
  64. ↑ Botham 2004 ↓, s. 65–66.
  65. ↑ Botham 2004 ↓, s. 61.
  66. ↑ Leider 2004 ↓, s. 81.
  67. ↑ Botham 2004 ↓, s. 67–71.
  68. ↑ Leider 2004 ↓, s. 85.
  69. ↑ Leider 2004 ↓, s. 86.
  70. ↑ Botham 2004 ↓, s. 63–65.
  71. ↑ Leider 2004 ↓, s. 87.
  72. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 49–52.
  73. 1 2 Cawthorne 2005 ↓, s. 52.
  74. ↑ Leider 2004 ↓, s. 84–87.
  75. ↑ Botham 2004 ↓, s. 77.
  76. ↑ Botham 2004 ↓, s. 77–78.
  77. 1 2 Cawthorne 2005 ↓, s. 55.
  78. ↑ Botham 2004 ↓, s. 94, 96–98.
  79. ↑ Leider 2004 ↓, s. 100.
  80. ↑ Leider 2004 ↓, s. 10, 60, 80.
  81. ↑ Leider 2004 ↓, s. 89.
  82. ↑ Botham 2004 ↓, s. 80, 99, 105.
  83. ↑ Beresford 1991 ↓, s. 46–47.
  84. ↑ Leider 2004 ↓, s. 96, 100–103, 108–110.
  85. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 56.
  86. ↑ Botham 2004 ↓, s. 111–112.
  87. ↑ Leider 2004 ↓, s. 113.
  88. ↑ Leider 2004 ↓, s. 96–97, 119.
  89. ↑ Leider 2004 ↓, s. 126–127.
  90. ↑ Leider 2004 ↓, s. 173.
  91. ↑ Botham 2004 ↓, s. 137–138.
  92. ↑ Leider 2004 ↓, s. 130–131, 135, 147–148.
  93. ↑ Botham 2004 ↓, s. 139–142.
  94. 1 2 Botham 2004 ↓, s. 158.
  95. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 60–61.
  96. ↑ Botham 2004 ↓, s. 9.
  97. ↑ Botham 2004 ↓, s. 7–9.
  98. ↑ Beresford 1991 ↓, s. 46.
  99. ↑ Leider 2004 ↓, s. 140, 148.
  100. ↑ Leider 2004 ↓, s. 153–155, 158–159.
  101. ↑ Leider 2004 ↓, s. 165–167, 171.
  102. ↑ Leider 2004 ↓, s. 131.
  103. ↑ Leider 2004 ↓, s. 175.
  104. 1 2 3 Leider 2004 ↓, s. 188.
  105. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 63–65.
  106. ↑ Beresford 1991 ↓, s. 45, 48.
  107. ↑ Leider 2004 ↓, s. 198–203.
  108. 1 2 3 Beresford 1991 ↓, s. 48.
  109. ↑ Leider 2004 ↓, s. 206.
  110. 1 2 Leider 2004 ↓, s. 208.
  111. ↑ Leider 2004 ↓, s. 206–207.
  112. ↑ Leider 2004 ↓, s. 210. 224.
  113. ↑ Leider 2004 ↓, s. 210.
  114. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 65–66.
  115. ↑ Leider 2004 ↓, s. 72, 212.
  116. ↑ Leider 2004 ↓, s. 222–223, 234.
  117. 1 2 3 Beresford 1991 ↓, s. 49.
  118. ↑ Leider 2004 ↓, s. 212, 215, 219.
  119. ↑ Botham 2004 ↓, s. 190.
  120. ↑ Leider 2004 ↓, s. 212, 216, 249–250.
  121. ↑ Leider 2004 ↓, s. 224.
  122. ↑ Botham 2004 ↓, s. 195.
  123. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 66–67.
  124. ↑ Leider 2004 ↓, s. 246, 255, 257, 260.
  125. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 68–69.
  126. ↑ Botham 2004 ↓, s. 217.
  127. ↑ Leider 2004 ↓, s. 259–261.
  128. ↑ Leider 2004 ↓, s. 262–267, 279–28.
  129. ↑ Leider 2004 ↓, s. 250, 267, 285.
  130. ↑ Leider 2004 ↓, s. 284–286.
  131. ↑ Leider 2004 ↓, s. 269, 281.
  132. ↑ Leider 2004 ↓, s. 269.
  133. ↑ Beresford 1991 ↓, s. 48–49.
  134. ↑ Leider 2004 ↓, s. 285.
  135. ↑ Leider 2004 ↓, s. 291–292, 297–298.
  136. ↑ Leider 2004 ↓, s. 315.
  137. ↑ Botham 2004 ↓, s. 241.
  138. ↑ Leider 2004 ↓, s. 300–301, 303.
  139. ↑ Beresford 1991 ↓, s. 50.
  140. ↑ Leider 2004 ↓, s. 312–313.
  141. ↑ Leider 2004 ↓, s. 317–319.
  142. ↑ Leider 2004 ↓, s. 318–319.
  143. ↑ Botham 2004 ↓, s. 244, 274.
  144. ↑ Leider 2004 ↓, s. 189, 323.
  145. ↑ Botham 2004 ↓, s. 256.
  146. ↑ Botham 2004 ↓, s. 274–275.
  147. 1 2 Botham 2004 ↓, s. 275.
  148. ↑ Leider 2004 ↓, s. 323–324.
  149. 1 2 Beresford 1991 ↓, s. 43–44.
  150. ↑ Leider 2004 ↓, s. 324.
  151. ↑ Leider 2004 ↓, s. 326.
  152. 1 2 Leider 2004 ↓, s. 327.
  153. ↑ Leider 2004 ↓, s. 11, 329.
  154. ↑ Leider 2004 ↓, s. 330, 332–333.
  155. ↑ Leider 2004 ↓, s. 333–334.
  156. ↑ Leider 2004 ↓, s. 336.
  157. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 76.
  158. ↑ Leider 2004 ↓, s. 341–342.
  159. ↑ Leider 2004 ↓, s. 297, 342–343.
  160. ↑ Leider 2004 ↓, s. 345–347.
  161. 1 2 Beresford 1991 ↓, s. 44.
  162. ↑ Leider 2004 ↓, s. 11, 330.
  163. ↑ Leider 2004 ↓, s. 330.
  164. ↑ Leider 2004 ↓, s. 355.
  165. ↑ Leider 2004 ↓, s. 354.
  166. ↑ Leider 2004 ↓, s. 355, 357–359.
  167. ↑ Leider 2004 ↓, s. 349.
  168. ↑ Leider 2004 ↓, s. 356.
  169. ↑ Botham 2004 ↓, s. 42.
  170. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 46–49, 53.
  171. ↑ Botham 2004 ↓, s. 40.
  172. ↑ Leider 2004 ↓, s. 92–93.
  173. ↑ Botham 2004 ↓, s. 88–89.
  174. ↑ Botham 2004 ↓, s. 91.
  175. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 54–55, 61–62, 71.
  176. ↑ Botham 2004 ↓, s. 155.
  177. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 61–63.
  178. ↑ Botham 2004 ↓, s. 173, 176.
  179. ↑ Botham 2004 ↓, s. 188.
  180. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 65, 73.
  181. ↑ Botham 2004 ↓, s. 250.
  182. ↑ Leider 2004 ↓, s. 306.
  183. ↑ Cawthorne 2005 ↓, s. 41, 68, 73–75.
  184. ↑ Richard Schickel, A stardom doomed by expectation, „Los Angeles Times”, 11 maja 2003 [dostęp 2026-05-18] (ang.).
  185. ↑ Leider 2004 ↓, s. 308–309.
  186. ↑ Leider 2004 ↓, s. 164.
  187. ↑ Leider 2004 ↓, s. 13.
  188. 1 2 Leider 2004 ↓, s. 209.
  189. ↑ Beresford 1991 ↓, s. 45–46.
  190. ↑ Botham 2004 ↓, s. 291–292.
  191. ↑ Leider 2004 ↓, s. 13, 328–329.
  192. ↑ Leider 2004 ↓, s. 329.
  193. ↑ J.W. Ocker, Katarzyna Dumińska, Przeklęte przedmioty: osobliwe, ale prawdziwe historie o najbardziej niesławnych obiektach świata, Wydanie I, Białystok: Wydawnictwo Kobiece, 2021, s. 133-137, ISBN 978-83-67014-16-8 [dostęp 2023-12-03].
  194. ↑ Leider 2004 ↓, s. 363–373.

Bibliografia

edytuj
  • Peter Beresford: Hollywood. Romanse i skandale. Ring, 1991. OCLC 830999173. (pol.).
  • Noel Botham: Valentino. Pierwszy amant kina. Cezary Murawski (tłum.). Wydawnictwo Ravi, 2004. ISBN 83-7229-054-7.
  • Emily Wortis Leider: Filmowy kochanek. Życie i śmierć Rudolpha Valentino. Anna Krawczyk-Łaskarzewska, Barbara Przybyłowska (tłum.). Wydawnictwo Amber, 2004. ISBN 83-241-1922-1.
  • Nigel Cawthorne: Życie erotyczne gwiazd Hollywood. Oficyna Wydawnicza Mireki, 2005. ISBN 83-89533-37-5.

Linki zewnętrzne

edytuj
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Rudolph_Valentino&oldid=80489979”