Colemanit
Colemanit (kolemanit) – minerał z grupy boranów[4]. Jest minerałem rzadkim, rozpowszechnionym tylko w niektórych rejonach Ziemi.
 Kryształ kolemanitu; pochodzenie: Boron, dystrykt Kramer, hrabstwo Kern, Kalifornia, USA (6,9 x 5,4 x 5,4 cm) | |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Inne nazwy |
kolemanit |
|---|---|
| Skład chemiczny |
Ca[B3O4(OH)3]·H2O[1] |
| Twardość w skali Mohsa |
4–4,5[1] |
| Przełam | |
| Łupliwość | |
| Pokrój kryształu |
krótkosłupkowy, długosłupkowy, tabliczkowy, pręcikowy, ziarnisty[1][3], krótkopryzmatyczny[2] |
| Przezroczystość |
przezroczysty, przeświecający[2] |
| Układ krystalograficzny | |
| Klasa krystalograficzna |
pryzmatyczna[2] |
| Właściwości mechaniczne | |
| Gęstość |
2,4 g/cm3[1] |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
biała, żółtawa, szara, różowawa; bezbarwny[1][5], czerwona[4] |
| Rysa | |
| Połysk | |
| Współczynnik załamania |
1,586–1,614 (dwuosiowy)[2] |
| Inne |
dwójłomność: 0,028[2] dyspersja (optyka): stosunkowo słaba[2] |
| Dodatkowe dane | |
| Klasyfikacja Strunza |
6.CB.10[2] |
Nazwa pochodzi od nazwiska W.T. Colemana, amerykańskiego handlowca i właściciela kopalń boranowych, w których ten minerał został po raz pierwszy stwierdzony[4].
Charakterystyka
edytujWłaściwości
edytujTworzy kryształy izometryczne, krótkosłupkowe, długosłupkowe, tabliczkowe[1] i pręcikowe[4]. Niekiedy przyjmuje postać romboedru[4]. Występuje w skupieniach zbitych, pręcikowych, blaszkowych i ziarnistych[1][3]. Rzadziej tworzy skupienia sferolityczne bądź stanowi wypełnienia geod mineralnych[4]. Dobrze wykształcone kryształy narosłe występują w formie szczotek krystalicznych[4]. Jest minerałem kruchym, przezroczystym do przeświecającego[1]. Nierozpuszczalny w wodzie[5]. Rozpuszczalny w ciepłym kwasie solnym[1][5]. Barwie płomień na zielono[1][5].
Występowanie
edytujPowstaje jako produkt ewaporacji (odparowania) słonych jezior[6], w klimacie pustynnym[1][4]. Tworzy się w osadach jezior boranowych[3][4]. Współwystępuje z gipsem, uleksytem, boraksem, boracytem, kernitem, realgarem, halitem, selenitem, kalcytem i celestynem[1][3][4][2].
Miejsca występowania: USA – Kalifornia[6], Nevada; Argentyna, Chile, Turcja[6], Kazachstan[1][5][4].
Zastosowanie
edytujPrzypisy
edytuj- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Walter Schumann, Minerały świata, Alma-Press, 2003, s. 62, ISBN 978-83-7020-313-9.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Colemanite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-09-07] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Rupert Hochleitner, Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 262, ISBN 978-83-7073-816-7.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Jerzy Żaba, Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 97, ISBN 978-83-8293-231-7.
- 1 2 3 4 5 Jan Parafiniuk, Atlas Minerałów, Multico Oficyna Wydawnicza, 2019, s. 140, ISBN 978-83-7073-845-7.
- 1 2 3 4 Medenbach i Sussieck-Fornefeld 1996 ↓, s. 150.
Bibliografia
edytuj- Olaf Medenbach, Cornelia Sussieck-Fornefeld: Minerały. Warszawa: Świat Książki, 1996, seria: Leksykon Przyrodniczy. ISBN 83-7129-194-9.
Linki zewnętrzne
edytuj- artykuł o kolemanicie na stronie Webmineral.com (ang.)
- artykuł o kolemanicie na stronie Mindat.org (ang.)