Karel Klíč

Karel Václav Klíč (ur. 30 maja 1841 w Hostinném, zm. 16 listopada 1926 w Wiedniu) – czeski malarz, rysownik, karykaturzysta, fotograf, pionier komiksu oraz wynalazca technik fotomechanicznych, zwłaszcza fotograwiury.

Karel Klíč

Karel Klíč przed 1918
Imię i nazwisko	Karel Václav Klíč
Data i miejsce urodzenia	30 maja 1841 Hostinné
Data i miejsce śmierci	16 listopada 1926 Wiedeń
Dziedzina sztuki	malarstwo, rysunek, karykatura, fotografia, komiks

Życiorys

Wczesne lata i edukacja

Urodził się w rodzinie związanej z przemysłem papierniczym. Jego ojciec był chemikiem i zarządcą papierni Labský Mlýn. W 1848 rodzina przeniosła się do Pragi, gdzie ojciec Klíča objął stanowisko dyrektora papierni Císařský mlýn. Młody Karel, pomimo trudności finansowych rodziny, dzięki wsparciu wuja, który rozpoznał jego talent artystyczny, mógł podjąć studia w Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu (1857–1859), a następnie w Akademii Sztuk Pięknych w Pradze (1859–1861).

Jako student opublikował pierwsze rysunki, z których jeden – karykatura przedstawiająca austriackiego ministra spraw wewnętrznych Alexandra von Bacha jako szereg zer – przyniosła mu rozgłos, ale także problemy polityczne. Klíč został aresztowany za obrazę godności urzędnika, a jego ojciec, zaangażowany w czeskie dążenia niepodległościowe, dodatkowo naraził rodzinę na represje. W rezultacie Klíč został wydalony z Akademii i zmuszony do opuszczenia Pragi. Do miasta powrócił dopiero w 1862, aby ukończyć studia.

Kariera artystyczna i wydawnicza

Po ukończeniu studiów założył w Pradze własne przedsiębiorstwo litograficzne, jednak z powodu silnej konkurencji przeniósł się do Brna, gdzie otworzył studio fotograficzne Rafael. W 1866 porzucił działalność fotograficzną na rzecz karykatury i przeniósł się do Budapesztu, gdzie założył własne dwutygodnik satyryczny „Veselé listy”. Magazyn został jednak szybko zamknięty z powodu kontrowersyjnych treści. Klíč kontynuował karierę jako karykaturzysta, publikując swoje prace w węgierskim „Kulihrášek” oraz wiedeńskim „Der Floh”.

W 1869 przeniósł się do Wiednia, gdzie w 1872 założył nowy magazyn satyryczny „Humoristische Blätter”, który ukazywał się do 1900. Oprócz działalności wydawniczej, Klíč zyskał uznanie jako portrecista, malując m.in. Giuseppe Garibaldiego i Františka Palacký’ego.

Twórczość komiksowa

Klíč jest uważany za jednego z pionierów czeskiego komiksu. W 1866 opublikował tekstowy komiks o politycznej debacie, który, choć oparty na wcześniejszych niemieckich wzorach, wprowadzał innowacje, takie jak odwrócenie układu obrazków i dodanie dialogów między postaciami. W 1870 stworzył komiks Die Friedensverhandlungen, przedstawiający negocjacje pokojowe między Julesem Favre’em a Ottonem von Bismarckiem, w którym wykorzystał elementy humoru i satyry politycznej.

Wynalazki i wkład w fotografię

Klíč jest również znany jako wynalazca i pionier w dziedzinie fotomechanicznych technik druku. Wspólnie z Jakubem Husníkiem opatentował w 1875 płytę do druku niepodrabialnego papieru. W 1878 Klíč udoskonalił technikę fotograwiury, opartą na wcześniejszych doświadczeniach Nicéphore’a Niépce’a i Williama Foxa Talbota. Jego metoda, znana jako proces Talbot-Klíč, stała się podstawą nowoczesnej fotograwiury i była szeroko stosowana w druku wysokiej jakości ilustracji książkowych między 1890 a 1910.

W 1890 Klíč udoskonalił technikę fotograwiury za pomocą rakli, co pozwoliło na wyrażenie głębi w odbitkach. Podczas pobytu w Lancaster w Anglii, jego wynalazki zostały zakupione przez firmę Storey Brothers & Co. Ltd, co doprowadziło do założenia w 1895 drukarni Rembrandt Intaglio Printing Co. Ltd, specjalizującej się w druku dzieł sztuki. Klíč powrócił do Wiednia w 1897, gdzie spędził resztę życia, kontynuując działalność artystyczną.