Kłącze
Kłącze (łac. rhizoma, ang. rhizome) – zmodyfikowany pęd roślin rosnący zwykle poziomo pod powierzchnią ziemi. Jego łodyga podzielona jest na międzywęźla i węzły. Z węzłów kłącza wyrastają pędy nadziemne, a z dolnej strony kłącza – korzenie przybyszowe. Liście na takiej łodydze podziemnej są zredukowane zupełnie lub wykształcone są co najwyżej w postaci łusek, często szybko odpadających, tak, że pozostają po nich tylko blizny[1][2]. Kłącza z reguły są niezielone (nie posiadają chloroplastów) i cechują się nieograniczonym wzrostem na długość. Międzywęźla bywają skrócone i wówczas kłącze zwykle jest grube, albo są wydłużone i wówczas kłącze może być cienkie[2].
Kłącza występują u roślin wieloletnich i w przypadku występowania ich w strefach klimatu umiarkowanego zwykle ich pędy nadziemne zamierają w okresie jesienno-zimowym. Stanowi więc kłącze u takich roślin organ przetrwalny. Może też przyczyniać się do rozmnażania wegetatywnego – oddzielony z różnych powodów fragment zawierający przynajmniej jeden węzeł może kontynuować dalszy rozwój. Często w kłączach gromadzone są substancje zapasowe i w takim wypadku pełnią one funkcję organu spichrzowego[1].
Ze względu na występowanie pod powierzchnią ziemi kłącza mogą być mylone z korzeniami, od których różnią się jednak obecnością węzłów z pączkami, łuskowatymi liśćmi lub bliznami po nich[2].
Przykładami roślin wykształcających kłącze są: szparag lekarski, konwalia majowa[1], kosaciec żółty, rabarbar ogrodowy[2]. Kłącza występują u większości paproci[3].
Ze względu na łatwość odrastania nowych roślin z fragmentów kłączy, wykształcające je gatunki chwastów (takie jak np. perz właściwy)[1] lub gatunki inwazyjne (np. rdestowiec ostrokończysty[4]) należą do trudnych do zwalczania[1].
Przypisy
edytuj- 1 2 3 4 5 A. Szwejkowska, J. Szwejkowski: Botanika. Tom I. Morfologia. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2007, s. 213-214. ISBN 978-83-01-13946-9.
- 1 2 3 4 Stanisław Tołpa, Jan Radomski: Botanika. Podręcznik dla Techników Rolniczych. Warszawa: PWRiL, 1977, s. 177-178.
- ↑ Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 376. ISBN 83-214-1305-6.
- ↑ Rdestowiec japoński (rdestowiec ostrokończysty). Karta informacyjna gatunku, [w:] Analiza stopnia inwazyjności gatunków obcych w Polsce, Uniwersytet Śląski w Katowicach, IOP PAN [dostęp 2024-11-15].