Jeremejevit
Jeremejevit – bardzo rzadki minerał boranu glinu ze zmiennymi jonami fluorkowymi i wodorotlenkowymi[1].
 Jeremejevit z Namibii | |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny |
Al6B5O15(F,OH)3 |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa |
6,5–7,5[1] |
| Przełam |
muszlowy[1] |
| Łupliwość |
brak[1] |
| Pokrój kryształu |
pryzmatyczny, wydłużony[1], spłaszczony |
| Przezroczystość |
przezroczysty[1], przeświecający |
| Układ krystalograficzny |
heksagonalny[1] |
| Klasa krystalograficzna |
dwupiramidalna[1] |
| Właściwości mechaniczne |
kruchy |
| Gęstość |
3,25–3,5 g/cm³ |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
ciemnoniebieska, niebieskozielona, bladożółta, czasem brązowa; bezbarwny |
| Rysa |
biała[1] |
| Połysk |
szklisty[1] |
| Współczynnik załamania |
1,63–1,653[1] |
| Inne |
dwójłomność: 0,013[1] pleochroizm: bezbarwny do jasnoniebiesko-fioletowego dyspersja (optyka): wyraźna |
| Dodatkowe dane | |
| Klasyfikacja Strunza |
6.AB.15[1] |
Przez 100 lat był uważany za jeden z najrzadszych kamieni szlachetnych na Ziemi[2].
Jeremejevit można łatwo pomylić z akwamarynem[3].
Właściwości
edytujNależy do grupy minerałów cyklokrzemianowych, a jego wzór chemiczny to Al6B5O15(F,OH)3[4]. Krystalizuje w układzie heksagonalnym[1]. Wykształca kryształy o pokroju pryzmatycznym, spłaszczonym[3] i wydłużonym[1]. Kryształy bardzo rzadko występują w matriksie[3]. Jest minerałem przezroczystym do przeświecającego i kruchym[3][5]. Posiada białą rysę oraz szklisty połysk[1]. Jest piezoelektryczny[1][5]. Rozpuszczalny w kwasie siarkowym[3]. Nadaje mu się zwykle szlif bagietkowy[5].
Występowanie
edytujWystępuje w pegmatytach granitowych[6], skałach magmowych[3], skałach wulkanicznych, głazach granitowych[1] lub wyrzutach wulkanicznych[3]. Współwystępuje najczęściej z albitem, gipsem, turmalinem, ortoklazem, szerlem, foitit, pseudobrookitem, sanidynem, miką, skaleniem, fluorytem, mikroklinem, kwarcem dymnym, rutylem, cookeitem, topazem oraz kwarcem[4][7][6].
Miejsce występowania
edytujPo raz pierwszy został opisany w 1883 roku w odłamkach skalnych górze Soktui w Górach Adun-Chilon, na Syberii (Kraj Zabajkalski)[5][2]. Został nazwany na cześć Pawła Władimirowicza Jeremiejewa, rosyjskiego mineraloga, inżyniera i profesora, który jako pierwszy zebrał okazy[1][2]. Jeremiejew początkowo uważał, że minerał ten to akwamaryn ze względu na jego niebieski kolor, ale badania wykazały, że był to zupełnie nowy, odrębny gatunek minerału[4]. Odkrycie drugiego wystąpienia jeremejevitu, pierwotnie mylonego z akwamarynem, miało miejsce w Namibii (Erongo) w 1973 roku, okazy te charakteryzują się piękną niebieską barwą i doskonałą przezroczystością[5][2], związane z granitowymi pegmatytami. Później także potwierdzono je w górach Pamiru w Tadżykistanie[5][2] (Górski Badachszan) i w 2000 roku wokręgu Eifel w Niemczech[8] (Nadrenia-Palatynat)[5][2]. Również na Pustyni Namib stwierdzono występowanie jeremejevitów[4]. Spotykany jest także w Zimbabwe (Kopalnia Sandawana), Austrii (Styria), Afganistanie, Malezji (Mandalaj) i na Madagaskarze[4]. Na rynku kamieni szlachetnych obecnie[kiedy?] ceni się najbardziej okazy pochodzące z farmy Ameib w Namibii[3]. Dodatkowo, w Niemczech (Emmelberg)[5] stwierdzono ostatnie znane złoże jeremejewitu, występujące w skałach wulkanicznych, związanego często ze skaleniami. W 2011 w Birmie (Mogok) odkryte zostały okazy występujące w kolorze żółtym lub bezbarwnym[4][3].
Przypisy
edytuj- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Jeremejevite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-08-24] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 https://web.archive.org/web/20220308081317/https://www.ajsgem.com/articles/rare-jeremejevite-gems.html
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 BORNET Rémi, Jeremejevite – Encyclopedia [online], Le Comptoir Geologique – Minerals, Fossils and Gemstones for sale [dostęp 2023-12-31] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 Mahmut MAT, Jeremejevite: Gemstone, Properties, Formation, Uses » Geology Science [online], Geology Science, 11 sierpnia 2023 [dostęp 2024-01-01] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Jeremejevite [online], National Gem Lab, 11 marca 2017 [dostęp 2026-02-09] (ang.).
- 1 2 https://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/jeremejevite.pdf
- ↑ C:\TYPESET\MDPWEB\Vol5proc.DVI [online], info/doclib/hom/jeremejevite.pdf [dostęp 2024-04-23].
- ↑ Jeremejevite | Smithsonian National Museum of Natural History [online], naturalhistory.si.edu [dostęp 2024-01-01] (ang.).