Hypseocharis
Hypseocharis – rodzaj roślin z rodziny bodziszkowatych. Obejmuje 6 gatunków[3]. Występują one w Ameryce Południowej w Andach w Peru, Boliwii i północnej Argentynie na rzędnych od 2000 do 4000 m n.p.m.[5]
Hypseocharis bilobata | |
| Systematyka[1][2] | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Podkrólestwo | |
| Nadgromada | |
| Gromada | |
| Podgromada | |
| Nadklasa | |
| Klasa | |
| Nadrząd | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
Hypseocharis |
| Nazwa systematyczna | |
| Hypseocharis J.Rémy Ann. Sci. Nat., Bot., sér. 3, 8: 238 (1847)[3] | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
M. speciosa Linnaeus[4] | |
Morfologia
edytuj- Pokrój
- Bezłodygowe byliny ze spichrzowym korzeniem palowym[6][5] lub bulwami[5].
- Liście
- Skrętoległe[6], skupione w rozetę przyziemną, pierzasto podzielone lub pierzasto wcinane, bez przylistków. Listki całobrzegie, trójklapowe do pierzasto wcinanych[5].
- Kwiaty
- Promieniste, obupłciowe i pięciokrotne[6], pojedyncze lub zebrane w kwiatostany wierzchotkowate[5]. Kielich jest trwały[6]. Płatki korony białe, żółte, pomarańczowe do jaskrawoczerwonych. Mocno rozwinięty, klapowany dysk miodnikowy. Pręcików jest 5 lub 15, w drugim wypadku 5 dłuższych i 10 krótszych, ale wszystkie są płodne. Zalążnia górna powstaje z 5 owocolistków, jest 5-komorowa, z licznymi zalążkami w komorach, zwieńczona jest pojedynczą szyjką słupka i główkowatym znamieniem[5].
- Owoce
- W odróżnieniu od innych przedstawicieli rodziny – torebki, tylko u H. tridentata rozłupnia z rozłupkami, pozbawionymi jednak ości[5]. Zarodek w nasionach ma spiralnie zwinięte liścienie[6].
Systematyka
edytuj- Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
Rodzaj z rodziny bodziszkowatych z rzędu bodziszkowców. W obrębie rodziny stanowi klad bazalny, który oddzielił się od reszty rodziny od ok. 51 do 62 milionów lat temu[2]. Ze względu na swą odrębność w niektórych systemach bywał wyłączany do osobnej rodziny Hypseocharitaceae Sweet[2], tak ujęty został m.in. w systemie Takhtajana w 1997[7] i 2009 roku[6]. W pierwszych wersjach systemu APG rodzina była wyodrębniana opcjonalnie[8], od systemu APG III z 2009 rodzaj włączany jest do bodziszkowatych[9]. W systemie Cronquista (1981) rodzaj zaliczany był do rodziny szczawikowatych Oxalidaceae[10].
- Wykaz gatunków[3]
- Hypseocharis bilobata Killip
- Hypseocharis malpasensis R.Knuth
- Hypseocharis pedicularifolia R.Knuth
- Hypseocharis pilgeri R.Knuth
- Hypseocharis pimpinellifolia J.Rémy
- Hypseocharis tridentata Griseb.
Przypisy
edytuj- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2026-07-12] (ang.).
- 1 2 3 Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-07-12] (ang.).
- 1 2 3 Hypseocharis J.Rémy, [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2026-07-12].
- ↑ Monsonia. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2026-07-12]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 F. Albers, J.J.A. Van der Walt, Geraniaceae, [w:] K. Kubitzki (red.), Flowering Plants. Eudicots: Berberidopsidales, Buxales, Crossosomatales, Fabales p.p., Geraniales, Gunnerales, Myrtales p.p., Proteales, Saxifragales, Vitales, Zygophyllales, Clusiaceae Alliance, Passifloraceae Alliance, Dilleniaceae, Huaceae, Picramniaceae, Sabiaceae, t. IX, Berlin, Heidelberg, New York: Springer, 2007, s. 162-163, ISBN 978-3-540-32214-6.
- 1 2 3 4 5 6 Armen Takhtajan: Flowering Plants. Springer, 2009, s. 385. ISBN 978-1-4020-9608-2.
- ↑ Armen Takhtajan, Diversity and Classification of Flowering Plants, New York: Columbia University Press, 1997, s. 325.
- ↑ An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG II. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 141, s. 399–436, 2003. DOI: 10.1046/j.1095-8339.2003.t01-1-00158.x.
- ↑ Angiosperm Phylogeny Group (2009). An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III. Botanical Journal of the Linnean Society 161: 105-121.
- ↑ Arthur Cronquist, An integrated system of classification of flowering plants, New York: Columbia University Press, 1981, s. 831, ISBN 0-231-03880-1.