Epigraf

Epigraf (gr. ἐπιγραφή epigraphḗ), inskrypcja (łac. inscriptio) – napis utrwalony w materiale twardym (drewno, metal, kamień, ceramika). Występuje najczęściej na grobowcach, pomnikach, tablicach i monetach. Popularnym przykładem inskrypcji są inskrypcje nagrobne. Odczytywaniem i interpretacją epigrafów zajmuje się nauka pomocnicza historii – epigrafika.

Inskrypcja z Łuku Konstantyna – przykład rzymskiego epigrafu z epoki cesarstwa

XIX-wieczny epigraf pomnikowy

Stosowany od czasów starożytnych dla upamiętnienia konkretnych postaci lub wydarzeń. Epigrafy należą do podstawowych źródeł w badaniach nad budowlami i innymi pomnikami starożytności – wiele z przetrwałych do naszych czasów zawiera ważne dla badań historycznych: obwieszczenia, akty prawne, akty polityczne, teksty religijne i obrzędowe, pochwały królów i zmarłych, a niekiedy drobne fakty z życia codziennego (np. ogłoszenia czy polemiki wyborcze).

Najstarsze inskrypcje zawierające ideogramy określane mianem protopisma pochodzą sprzed 8 do 4 tys. lat. Jako najstarsze ze znalezisk można wymienić tabliczkę z Dispilio, datowaną na około 5260 lat p.n.e., oraz pozostałe po kulturze Vinča tabliczki z Tărtării datowane na ok. 4500 lat p.n.e.

W czasach późniejszych nazwą tą ogólnie określano różnorodne motta i dewizy, umieszczane przez autorów na wstępie utworu (bądź jego poszczególnych części) dla wskazania lub podkreślenia głównej myśli dzieła.

Zobacz też

• dewiza
• motto
• epigrafika
• paleografia
• pismo orchońskie
• Vilhelm Thomsen

Bibliografia

• Słownik terminologiczny sztuk pięknych (red. Krystyna Kubalska-Sulkiewicz). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003. ISBN 83-01-12365-6
• Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 45. ISBN 83-85001-89-1.