Creedyt
Creedyt – bardzo rzadki minerał z gromady siarczanów, czasem zaliczany do halogenków. Jest uwodnionym, zasadowym fluorosiarczanem wapnia i glinu[1].
 fioletowy okaz creedytu z Meksyku | |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny | |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa | |
| Przełam | |
| Łupliwość |
wyraźna (czasem doskonała) jednokierunkowa[1], dokładna[3][2] |
| Pokrój kryształu | |
| Układ krystalograficzny | |
| Klasa krystalograficzna |
pryzmatyczna[2] |
| Właściwości mechaniczne | |
| Gęstość | |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
bezbarwny; biała, fioletowa i różowa w odcieniach[3][1], pomarańczowa |
| Rysa | |
| Połysk | |
| Współczynnik załamania |
1,461 – 1,485 (dwuosiowy)[2] |
| Inne |
dwójłomność: 0,024[2] |
| Dodatkowe dane | |
| Klasyfikacja Strunza |
3.CG.15[2] |
Nazwa pochodzi od typowej lokalizacji tego minerału – Creede w Kolorado, gdzie został odkryty po raz pierwszy w kopalnii barytu i fluorytu[1][2].
Właściwości
edytujKrystalizuje w układzie jednoskośnym[3]. Tworzy kryształy o pokroju krótkosłupkowym i igiełkowym[3]. Spotykany również w skupieniach ziarnistych, groniastych, zbitych, promienistych[3], sferolitycznych, a także jako pojedyncze, rozproszone ziarna w skale[1]. Dobrze wykształcone kryształy narosłe występują w geodach[1]. Jest minerałem kruchym, przezroczystym do przeświecającego[1][2]. Posiada szklisty połysk i białą rysę[3]. Najczęściej jest biały bądź bezbarwny; bywa fioletowy, liliowy, purpurowy, różowy[3][1][2] oraz pomarańczowy.
Występowanie
edytujPowstaje jako wtórny minerał w strefie utleniania żył hydrotermalych kwarcowo-kasyterytowych oraz kwarcowo-fluorytowych[3][1]. Towarzyszą mu fluoryt, baryt, kwarc, haloizyt, sfaleryt, smithsonit, gips, piryt i galena[3][1][2].
Miejsce występowania
edytujJest minerałem wyjątkowo rzadkim. Występuje głównie na terenie Stanów Zjednoczonych. Okazy z Kolorado są zwykle purpurowe, kalifornijskie z okręgu Inyo i z Nevady z okręgu Nye – bezbarwne. Spotykany także w Meksyku (Chihuahua - różowe i liliowe), Boliwii, Grecji, we Włoszech i w Kazachstanie (jasnofiołkowe i fioletowe)[1][2].
Przypisy
edytuj- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t Jerzy Żaba, Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 98-99, ISBN 978-83-8293-231-7.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o Creedite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-05-28] (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p Rupert Hochleitner, Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 2022, s. 248, ISBN 978-83-7073-816-7.