Cheoyongmu
Cheoyongmu (kor. 처용무), także obang cheoyongmu (kor. 오방처용무) – koreański taniec z maskami.
W 2009 roku taniec został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
Historia
edytujTaniec związany jest z legendą z okresu panowania Heonganga 헌강왕 憲康王 (875–886)[1.1]. Legenda ta spisana jest m.in. w Samguk Yusa – dokumencie sporządzonym przez buddyjskiego mnicha Iryŏna[2.1].
Według legendy król Heongang wybrał się do lasu i kiedy odpoczywał na brzegu morza zapadła gęsta mgła[2.1]. Astrolog królewski stwierdził, że mgłę sprowadził niezadowolony król smoków Morza Wschodniego[2.1]. Mgła miała się rozwiać, po tym jak Heongang zrobi coś, by ułaskawić króla smoków[2.1]. Heongang zlecił budowę świątyni – zaraz po jej ukończeniu mgła się podniosła i Heongang wraz ze świtą mogli bezpiecznie wrócić do domu[2.1]. Król smoków był tak szczęśliwy, że objawił się Heongangowi wraz z siedmioma synami, śpiewając i tańcząc[2.1]. Heongang zaprosił jednego z synów króla smoków – Cheoyonga na swój dwór[2.1]. Cheoyong objął posadę urzędnika dworskiego i poślubił dwórkę Heonganga[2.1]. Jego żona była tak wyjątkowej urody, że zwróciła na siebie uwagę ducha zarazy (ospy[3]), który ją uwiódł[2.1]. Cheoyong przyłapał kochanków na gorącym uczynku, jednak zamiast się złościć, zaczął tańczyć i śpiewać, po czym wyszedł[2.1]. Poruszony tym gestem duch obiecał nigdy nawet nie przekraczać progu domu, na którego bramie wisiałby choćby obraz Cheoyonga[2.1].
Stąd ludność Korei czciła Cheoyonga jako bóstwo, które odstrasza złe duchy[1.1][2.1]. W wigilię księżycowego Nowego Roku wywieszano na bramach obraz Cheoyonga jako element rytuału narye odstraszającego złe duchy[1.1]. Podczas rytuału ludzie przywdziewali maski z podobizną Cheoyonga i tańczyli[1.1]. Tradycja ta była kontynuowana do końca okresu Joseon[1.2].
W okresie Goguryeo taniec cheoyongmu wykonywany był na dworze królewskim podczas ceremonii państwowych Yeongdeungghoe i Palgwanghoe czy ceremonii pałacowych takich jak narye[1.2]. Tańczyły wówczas jedna lub dwie osoby, z biegiem czasu liczba tancerzy została zwiększona do pięciu (Obang cheoyongmu, 오방처용무)[1.2]. Cheoyongmu został uznany za oficjalny taniec dworski (jeonjae) za panowania Sejonga Wielkiego (1397–1450)[1.2]. W okresie tym zaczęto łączyć różne tańce jeonjae w jedno wystąpienie – cheoyongmu zaczęto wykonywać razem z tańcem żurawia hakmu i tańcem lotusa yeonhwadaemu, a całość nazwano hak-yeonhwadae-cheoyongmu hapseol[1.2]. Cheoyongmu to jedyny taniec dworski z maskami[2.1].
W 1971 roku cheoyongmu został uznany przez władze Korei Południowej za ważny element niematerialnego dziedzictwa kulturowego (kor. 중요무형문화재) podlegającego ochronie (nr 39)[2.2].
W 2009 roku taniec został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO[4].
Opis
edytuj
Taniec wykonywany jest przez mężczyzn – pięciu tancerzy ubranych w stroje o kolorach symbolizujących pięć stron świata nawiązując do nauk Konfucjusza: białym (zachód), niebieskim (wschód), czarnym (północ), czerwonym (południe) i żółtym (środek)[1.3].
Wszyscy mają maski z podobizną Cheoyonga. Twarz o jasnobordowym kolorze ma wystającą brodę, krzaczaste brwi, długie wąsy i małą bródkę, w uszach ma pomalowane na złoto kolczyki[2.3]. Głowy tancerzy nakrywa czarny kapelusz przystrojony gałązką z drzewa brzoskwini: z liśćmi, kwiatami i owocem[2.4][a]. Atrybuty te mają odstraszać złe duchy i dodawać dobrej energii[4]. Każdy z tancerzy nosi długie, białe rękawy, którymi robi efektowne wymachy. Ruchy tancerzy przypominają elementy sztuk walki przez co taniec jest bardzo dynamiczny i widowiskowy[1.3].
Występ rozpoczyna wejście „gęsiego” tancerzy, którzy maszerują charakterystycznym krokiem – z akcentowaniem ugięcia nóg w kolanach, unosząc ciało w górę i w dół[2.5]. Tancerze ustawiają się w rząd i wykonują krótką pieśń[2.5]. Następnie kłaniają się publiczności oraz sobie nawzajem i charakterystycznym krokiem zbliżają się do publiczności[2.5]. Następnie formują kilkakrotnie kwadrat, koło, pięciobok – w środku jeden tancerz wykonuje solo i po kolei dołączają do niego inni tancerze[2.5]. Momentem kulminacyjnym tańca jest „walka” tancerza ubranego na żółto, symbolizującego środek z innymi tancerzami[1.3].
Uwagi
edytuj- ↑ UNESCO podaje, że nakrycie głowy tancerzy przystrojone jest dwoma kwiatami peonii i siedmioma brzoskwiniami.
Przypisy
edytuj- ↑ Kim Malborg: Korean Dance. Ewha Womans University Press, 2005. ISBN 978-89-7300-626-7. [dostęp 2015-08-14]. (ang.).
- ↑ Judy Van Zile: Perspectives on Korean Dance. Wesleyan University Press, 2001. ISBN 978-0-8195-6494-8. [dostęp 2015-08-14]. (ang.).
- ↑ UNESCO ICH: Nomination for inscription on the Representative List in 2009 (Reference No. 00189). [dostęp 2015-08-14]. (ang.).
- ↑ a b UNESCO ICH: Cheoyongmu. [dostęp 2015-08-14]. (ang.).
Linki zewnętrzne
edytuj- UNESCO: Cheoyongmu. [w:] Youtube [on-line]. [dostęp 2015-08-14]. (ang.).
- IKTC (Institute of Korean Traditional Culture): 처용무 (Cheoyongmu). [w:] Youtube [on-line]. [dostęp 2015-08-14]. (ang.).