Alsek
Alsek – rzeka w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych, na terenie terytorium Jukon, prowincji Kolumbia Brytyjska oraz stanu Alaska[2]. Ma 260 km długości[3].
 | |
| Kontynent | |
|---|---|
| Państwo | |
| Lokalizacja | |
| Rzeka | |
| Długość | 260 km |
| Powierzchnia zlewni |
28 023[1] km² |
| Średni przepływ |
862,6 m³/s |
| Źródło | |
| Miejsce | Góry Świętego Eliasza |
| Współrzędne | |
| Ujście | |
| Recypient | Zatoka Alaska |
| Wysokość |
0 m n.p.m. |
| Współrzędne | |
| Mapa | |
 Mapa rzek Alaski z zaznaczoną rzeką Alsek | |
Położenie na mapie Jukonu  | |
Położenie na mapie Kanady  | |
Przebieg
edytujRzeka Alsek rozpoczyna swój bieg w miejscu połączenia rzek Dezadeash i Kaskawulsh, na terenie Parku Narodowego Kluane, na wschodnich stokach Gór Świętego Eliasza w południowo-zachodniej części Jukonu. Płynie w kierunku południowo-zachodnim przez Park Tatshenshini-Alsek, a następnie przekracza granicę kanadyjsko-amerykańską. Uchodzi do Zatoki Alaska na terenie Parku Narodowego Glacier Bay[3][4].
Historia
edytujNazwa rzeki pochodzi z języka rdzennych mieszkańców i oznacza „miejsce, gdzie ludzie odpoczywają”. Została po raz pierwszy odnotowana w 1825 przez kapitana Michaiła Tiebienkowa z Rosyjskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej jako „Alsekh”. Nazwa zostało oficjalnie zaakceptowana przez USA i Kanadę w 1891. Zanim ustalono obecną nazwę, rzeka była różnie określana przez odkrywców i badaczy. W 1786 Jean-François de La Pérouse nazwał ją „Rivière du Behring”. W 1886 ekspedycja pod patronatem czasopisma „The New York Times” nazwała ją „Jones River” na cześć jednego ze swoich sponsorów. W 1890 organizacja United States Coast and Geodetic Survey użyła nazwy „Harrison River” na cześć prezydenta USA[5].
Pierwszego znanego spływu kajakowego rzeką w kanionie Turnback Canyon dokonał Walt Blackadar, który pokonał go samotnie 25 sierpnia 1971. Opisał swoją wyprawę w artykule dla magazynu „Sports Illustrated”[6]. W swoim dzienniku zanotował: „Co to był za dzień! Chcę, aby każdy inny kajakarz lub aspirujący ekspert wziął sobie moje słowa do serca. Wąwóz Alsek jest nie do przepłynięcia!”. Pomimo tego ostrzeżenia, od tamtego czasu grupy doświadczonych kajakarzy z powodzeniem pokonywały Turnback Canyon[7][8].
W 2016, po przechwyceniu wód rzeki Slims, przepływ w rzece Alsek wzrósł gwałtownie o 81% w stosunku do przeciętnej wartości[9].
Przypisy
edytuj- ↑ Arthur C. Benke, Colbert E. Cushing, Rivers of North America, Elsevier, 6 września 2011, s. 771, ISBN 978-0-08-045418-4 (ang.).
- ↑ BC Geographical Names [online], apps.gov.bc.ca [dostęp 2025-05-25] (ang.).
- 1 2 Rand McNally and Company, Encyclopedia of world rivers, Londyn: Bison Books, 1980, s. 255, ISBN 978-0-86124-025-8 [dostęp 2025-05-25] (ang.).
- ↑ Mathew Trotter, Carmen Wong, The Alsek River: A Canadian Heritage River. Third Ten-year. Monitoring Report: 2009 to 2018, Canadian Heritage Rivers System, styczeń 2019, ISBN 978-0-660-31507-2 [dostęp 2025-12-22] (ang.).
- ↑ Alsek River [online], BC Geographical Names [dostęp 2025-12-30] (ang.).
- ↑ Walt Blackadar, Caught Up In A Hell Of White Water, Sports Illustrated, 14 sierpnia 1972 [dostęp 2025-12-21] [zarchiwizowane z adresu 2012-10-25] (ang.).
- ↑ Brian Ward, Triple Crown: Alsek River [online], Kayak Session Magazine, 3 października 2014 [dostęp 2025-12-30] (ang.).
- ↑ Scott Lindgren, Rob Lesser and the Legend of the Stikine [online], Men's Journal, 5 grudnia 2019 [dostęp 2025-12-30] (ang.).
- ↑ Sarah Frostenson, In 4 days, a river that had flowed for millennia disappeared [online], Vox, 24 kwietnia 2017 [dostęp 2025-12-30] (ang.).