Adolf Reinach

filozof

Adolf Bernard Filip Reinach (ur. 23 grudnia 1883 w Moguncji, zm. 16 listopada 1917 w Diksmuide) – niemiecki filozof, fenomenolog i teoretyk prawa[1].

Adolf Reinach
Data i miejsce urodzenia

23 grudnia 1883
Moguncja

Data i miejsce śmierci

16 listopada 1917
Diksmuide

Zawód, zajęcie

prawnik, filozof

Narodowość

niemiecka

Alma Mater

Uniwersytet w Monachium
Uniwersytet w Getyndze

Życiorys

edytuj

Urodził się w Moguncji w żydowskiej rodzinie prawników. Od roku 1901 studiował prawo, psychologię i filozofię na Uniwersytecie w Monachium. W 1905 uzyskał doktorat z nauk prawnych. Studiował też w Getyndze u Edmunda Husserla. Po ukończeniu studiów prawniczych w Tybindze zajął się filozofią. W 1909 habilitował się u Husserla[1].

Nagrobek Adolfa Reinacha na Cmentarzu Miejskim w Getyndze

Po wybuchu I wojny światowej wstąpił w roku 1914 do niemieckiej armii. W tym czasie dokonał konwersji na protestantyzm. Zginął w bitwie na terenie Flandrii[1].

Teoria aktów mowy

edytuj

Choć powszechnie za pioniera teorii aktów mowy uznaje się brytyjskiego filozofa Johna Langshawa Austina (jego praca How to do things with words ukazała się posthum w 1962), wskazującego na fakt, że język jest nie tylko strukturą, ale też działaniem, tworzącym nowe stany rzeczy. Tymczasem polsko-niemiecka lingwistka Alicja Sakaguchi[2] [3]uważa, że do takich samych wniosków już w roku 1913 doszedł Adolf Reinach w swojej rozprawie Die apriorischen Grundlagen des bürgerlichen Rechts. Reinach jako pierwszy opisał rodzaje aktów mowy (aktów społecznych), wyróżniając z jednej strony akty społeczne ziemskie (weltlich-irdische Akte), ale również (nie ma ich u Austina i jego kontynuatorów) akty nadziemskie (sakralne, mistyczne, akty przeżycia religijnego)(überirdische Akte). Reinach w tym aspekcie został odkryty dopiero w latach 80. XX w. przez brytyjskich filozofów, a w środowisku niemieckojęzycznym na jego publikacje w tym zakresie jako pierwszy zwrócił uwagę w 1986 roku niemiecki językoznawca Armin Burkhardt[2][4]. Na podobieństwa teorii Reinacha z teorią aktów mowy Austina wskazuje też Marietta Auer (2024)[1].

Przypisy

edytuj
  1. 1 2 3 4 Marietta Auer, Adolf Reinachs Sprachphilosophie des Privatrechts [online], 2024, s. 4-14 [dostęp 2025-08-21] (niem.).
  2. 1 2 Alicja Sakaguchi, Język – mistyka – proroctwo. Od doświadczenia do wysłowienia, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 2011, s. 201-204, ISBN 978-83-232-2283-5 [dostęp 2025-08-21].
  3. Alicja Sakaguchi, Adolf Reinach (1883 – 1917) – der vergessenne Sprechakttheoretiker, [w:] Ryszard Lipczuk, Krzysztof Nerlicki (red.), Synchronische und diachronische Aspekte der Sprache = [[Stettiner Beiträge zur Sprachwissenschaft]], Hamburg 2013, s. 227-243 [dostęp 2025-08-21] (niem.).
  4. Armin Burkhardt: Soziale Akte, Sprechakte und Textillokutionen. A. Reinachs Rechtsphilosophie und die moderne Linguistik. Tübingen: Niemeyer, 1986 (za: Sakaguchi 2011, s. 204)

Linki zewnętrzne

edytuj