Acclamatio
Acclamatio (z łac. ad – „do, ku” oraz clamo – „wołam”) – publiczny okrzyk wyrażający aprobatę lub dezaprobatę wobec poszczególnych obywateli, wypowiadany podczas szczególnych okazji.[1] Często towarzyszyły mu oklaski lub inne niewerbalne formy komunikacji.
W zależności od kontekstu, w jakim wyrażano acclamatio, wyróżniano różne jej formy:
- talassio lub io Hymen Hymenaee – okrzyki towarzyszące ceremonii zaślubin,
- io triumphe – wznoszone z okazji triumfu,
- bene, festive, praeclare – wypowiadane w trakcie przemówień oratorskich jako wyraz aprobaty.
W armii rzymskiej okrzyki te służyły do wyrażania radości z okazji wyboru nowego imperatora przez żołnierzy na rzecz zwycięskiego wodza.
Chociaż aklamacje odgrywały ważną rolę już w okresie pryncypatu, w późnej starożytności stały się ważnym elementem lokalnej polityki. Cesarz Konstantyn I Wielki zapewnił im umocowanie prawne jako legalny sposób wyrażania niezadowlenia przez ludność prowincji.[2] Często towarzyszyły niepokojom społecznym w miastach, szczególnie rzymskiego Wschodu i Konstantynopola. Chociaż w pewnym stopniu sterowane, czasami nawet przez specjalnie do tego przeznaczonych funkcjonariuszy, były one często sposobem wyrażania niezadowolenia lub poparcia politycznego dla szerszych mas społeczeństwa.[3] Acclamationes miały także swoje miejsce w polityce kościelnej w tym okresie, ludność miast używała ich do wywierania presji na wybory biskupów bądź też w dysputach teologicznych.[4] W wielu regionach, jak na przykład w północnej Afryce, pozostały ważnym instrumentem polityki i komunikacji publicznej.[5]
W teatrze obywatelom zdarzało się wznosić acclamationes na cześć obecnych tam znanych lub zasłużonych osób. W niektórych przypadkach okrzyki te mogły również wyrażać dezaprobatę.
Zobacz też
edytujPrzypisy
edytuj- ↑ Gregory S. Aldrete, Gestures and acclamations in ancient Rome, Ancient society and history, Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1999, s. 20-32, ISBN 978-0-8018-6132-1.
- ↑ John Noël Dillon, The Justice of Constantine: Law, Communication, and Control (Ann Arbor: University of Michigan Press, 2012), pp. 133–4.
- ↑ Lajos Berkes, Ágnes T. Mihálykó, A Greek Acclamation in Praise of an illustris from Seventh-Century Egypt (P.Berol.inv. 5603 Reconsidered), „Greek, Roman, and Byzantine Studies”, 59 (2), 27 maja 2019, s. 295–310, ISSN 2159-3159 [dostęp 2025-12-29] (ang.).
- ↑ Mateusz Fafinski, A Restless City: Edessa and Urban Actors in the Syriac Acts of the Second Council of Ephesus, „Al-Masāq”, 37 (3), 2025, s. 336–360, DOI: 10.1080/09503110.2024.2331915, ISSN 0950-3110 [dostęp 2025-12-29].
- ↑ Julio Cesar Magalhães de Oliveira, Informal Expressions of Popular Will in Late Roman Africa, Brepols Online, 2021, s. 145–165, DOI: 10.1484/M.CELAMA-EB.5.123819 [dostęp 2025-12-29] (ang.).
Bibliografia
edytuj- Mała Encyklopedia Kultury Antycznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1968.