Located within the borders of present-day Tunisia, Qairouan achieved a central status from the first period of conquest, showing considerable progress in Islamic sciences. The Science of tafser in the region, where the first seeds were laid by the hands of the Companions and successors, beca-me an area that was gradually enriched with the tafser materials obtained as a result of the travels carried out to the East. As a result of these deve-lopments, composing tafsers began in the second century (...) in Qairouan with Yahya b. Sallām (d. 200/815), and it was naturally expected that this pro-cess would reach a certain level of development over time. However, the science of tafser in the region, let alone achieving its development process after Ibn Sallām, could not show any existence until the fourth century of the Hijra due to the struggles between different political and sectarian for-mations. Abu’l-Abbās al-Mahdawī (d. 440/1048), who was distinguished with his multifaceted scientific personality as a jurist, qurrā and linguist in addition to his identity as a commentator, brought a second period of tedvin to the Kairouan tafser literature with his detailed work called al-Tafsīl al-Jami῾ li ῾ulūmi al-tanzīl. In this respect, he stood out as a critical name in Qai-rouan where prominent commentators such as Mekkī ibn Abi Tālib (d. 437/1045), Abu Ishāq Ibrahim al-Safākusī (d. 742/1342) and Abu Abdillah ibn Arafe (d. 803/1041) were educated. The fact that the mentioned work is among the first in the Qairouan tafser literature is a valuable detail that should not be overlooked. Indeed, the author has formed his work into five unique chapters, including the subjects of ahkām-nāsikh-mansūkh, interpre-tation, recitation, i’rāb and whether the surahs are Meccan or Medinan, and the number of verses, and has conveyed valuable information. It is impor-tant to note that the commentator, who is known to be a member of the Mālikī school of law, not only included detailed information in the judgment verses, but also did not refrain from conveying different sectarian views without any sectarian fanaticism. The work, which is in the form of a narra-tion and in which the narrations transmitted from the companions, succes-sors and commentators take place at its center, has also contains important information in terms of the science of recitation. In this respect, this book which has an encyclopedic appearance, also serves as a work with the the-me of addu’l-āy. Because at the end of each sura, Mahdawī not only addres-sed the controversial verse places in that sura, but also counted the ruūsu’l-āy, that is the last words of the verses, one by one within the framework of the Mushaf of Medenī al-aewwael, which was his choice. The mentioned work of Mehdevi has been accepted as a source book in a wide geography, especially in North Africa and Andalusia. This study will focus on three main objectives: the stages of the science of tafsir in the Qairouan region in the first five centuries of the Hijra, the reasons why it could not show any significant development during this period, and Mahdawī's method in the work in question. This focus will be carried out by examining the literature on the political and tafsir history of Qairouan, as well as the works of Mah-dawī, and evaluating the findingsobtained. (shrink)

Bu çalışma, Endülüs’te İslâmî ilimlerin gelişim sürecini ve İbn Beşküvâl’in es-Sıla adlı eserindeki bilgileri esas alarak rihle (ilim yolculuğu) hareketlerinin oynadığı rolü incelemektedir. Endülüs, coğrafî olarak İslâm dünyasının batısında (el-Mağrib) yer almasına rağmen, Doğu’daki (el-Meşrik) büyük ilim merkezleriyle güçlü bir etkileşim kurmuş ve bu bağlamda ilmî mirasını zenginleştirmiştir. Çalışmanın temel amacı, İbn Beşküvâl’in es-Sıla adlı tabakât eserini merkeze alarak, Endülüs’ten Doğu’ya gerçekleştirilen rihlelerin ma hiyetini analiz etmek, bu seyahatlerin Endülüs’te İslâmî ilimlerin oluşumu ve gelişimi üzerindeki etkilerini tespit etmekir. Çalışmada, İbn (...) Beşküvâl’in eserinde yer alan 1552 âlimin biyografisi incelenmiş ve bunlardan 412’sinin Doğu’ya ilim tahsili amacıyla seyahat ettiği belirlenmiştir. Seyahat edilen bölgeler arasında Mekke (239 ziyaret), Mısır (187 ziyaret) ve Kayrevan (86 ziyaret) öne çıkmaktadır. Bu bağlamda, âlimlerin seyahat motivasyonları, güzergâh tercihleri ve gittikleri yerlerdeki ilmî faaliyetleri detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Çalışmanın temel tezi, rihlelerin Endülüs’te ilim geleneğinin oluşmasında belirleyici bir faktör olduğu ve zamanla Endülüs’ün kendi özgün ilmî kimliğini inşa ettiği yönündedir. Özellikle, Doğu’dan gelen eserler in Endülüs’te okutulması ve yorumlanması, bölgenin ilmî bağımsızlığını güçlendirmiştir. Ancak 500/1107 yılından sonra rihle hareketlerinde azalma yaşandığı tespit edilmiştir. Bu durum, Doğu İslâm dünyasında ilmî merkezlerin zayıflaması ve Endülüs’ün kendi ilmî üretim merkezlerini oluşturmasıyla ilişkilendirilm iştir. Elde edilen bulgular, rihle hareketlerinin yalnızca bireysel ilim tahsiliyle sınırlı kalmadığını, aksine Endülüs’ün ilmî ve kültürel yapısının şekillenmesinde önemli bir araç olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, Endülüs ile Doğu İslâm dünyası arasındaki ilmî etkileşimin, yalnızca bir bilgi aktarım süreci değil, aynı zamanda bir medeniyet inşa süreci olduğu tespit edilmiştir. (shrink)