Abstract

Tekst porównuje Antonia Possevina i Tomasza Szpota Dunina jako dwóch jezuitów, których łączyła jedna wielka idea: planowanie i opisywanie chrystianizacji Azji, zwłaszcza Chin. Possevino tworzył wizję globalnej misji jezuitów w dziele _Bibliotheca Selecta_, gdzie obok obrony katolicyzmu przed protestantyzmem ważne miejsce zajmowały Japonia i inne kraje świata. Autor pokazuje, że u Possevina była to zarówno konstrukcja ideowa, jak i praktyczny projekt misyjny, oparty na realizmie i potrzebie odpowiedniego przygotowania misji. Szpot Dunin, piszący około sto lat później, rozwijał już wprost temat Chin, budując historyczno-kulturowy obraz misji jezuickich i podkreślając rolę Alessandra Valignana jako organizatora, stratega i człowieka modlitwy. Wnioskiem płynącym z tekstu jest to, że dzieło Szpota stanowi realizację wcześniejszego planu nakreślonego przez Possevina: od ogólnej wizji ewangelizacji świata do szczegółowego opisu i interpretacji Chin. Autor sugeruje, że była to wyjątkowo spójna i długofalowa strategia jezuitów, której znaczenia nie osłabia fakt, że nie została w pełni przyjęta przez ówczesny Kościół i Europę.