Abstract

In this study, Abu Hanifa, Ibn Rushd (Averroes), Nasir al-Din al-Tusi and Celaleddin Devvanî’s approaches for justice and economic justice will be analyzed. Their views on Islam have been studied within a certain string of thought. For the purpose is examined in order to maintain the existence of a system according to God’s righteousness in accordance with justice processes, the works of these names which aim to produce solutions to the problems of their ages by making ijtihads. From this point of view, the current meanings and validity of the ideas they produced in their times on justice and economic justice were evaluated. Their anecdotes were reviewed for the healthy functioning of social, political, legal and economic structures. Information that they gave about state, justice, economy, society, national consciousness, division of labor and specialization shed light on their time periods. Furthermore, their ideas include thoughts that guide the leaders and social scientists of future generations. Therefore; Hanifa, Rushd, Tusi and Devvani’s analyses contain important explanations about the policies towards providing social harmony in multinational and heterogeneous social structures. This study, submits a different perspective to examine the solutions offered by Abu Hanifa, Ibn Rushd (Averroes), Nasirüddin Tûsî and Celaleddin Devvanî in the times they lived and to the future generations. The solutions they developed against the complicated conflicts of their ages, include information that can be taken as examples for now and future. Their decisions and judgments on social, political, legal and economic issues in their positions give effective methods to their interlocutors. Bu çalışmada Ebu Hanife, İbn Rüşd (Averroes), Nasîrüddin Tûsî ve Celaleddin Devvanî’nin adaleti ve iktisadi adaleti ele alış biçimleri analiz edilmektedir. İslam üzerine geliştirdikleri görüşler belirli bir mantık silsilesi içerisinde incelenmiştir. Bu bağlamda Allah’ın indirdiğine uygun bir sistemin hakkaniyet olarak adalete yönelik işlemler dahilinde mevcudiyetini sürdürebilmesi için, içtihadlar yaparak çağlarının sorunlarına çözümler üretme amacı güden bu isimlerin yaptıkları irdelenmiştir. Buradan hareketle zamanlarında adalete ve iktisadi adalete dair ürettikleri fikirlerin güncel anlamları ve geçerlilikleri değerlendirilmiştir. Sosyal, siyasal, hukuki ve iktisadi yapının sağlıklı işleyebilmesi için ortaya koydukları anekdotlar gözden geçirilmiştir. Yaşadıkları zaman dilimlerinde devlet, adalet, iktisat, toplum, millet bilinci, işbölümü ve uzmanlaşma gibi hususlarda verdikleri bilgiler kendi dönemlerine ışık tutmuştur. Bunun da ötesinde gelecek nesillerin yöneticilerine ve sosyal bilimcilerine yol gösterecek fikirler içermektedir. Dolayısıyla Hanife, Rüşd, Tusi ve Devvani’nin ortaya koyduğu analizler çok milletli ve heterojen toplum yapısına sahip ülkelerde sosyal ahengi sağlamaya yönelik politikalara dair önemli açıklamalar ihtiva etmektedir.