Svati

Svati er eit bantuspråk i nguni-gruppa som blir tala av swazifolket i Eswatini og Sør-Afrika. Nær ein million menneske i Eswatini og vel ein million i Sør-Afrika talar svati. Språket er nærskyldt med nguni-språka phuthi, zulu, sør-ndebele, nord-ndebele og xhosa.

Svati siSwati
Klassifisering	Niger-kongo-språk  Atlantisk-kongo-språk   Benue-Kongo    Bantoid     Sør-bantoid      Bantu       Sør-bantu        Nguni         Tekela
Bruk
Tala i	Eswatini, Sør-Afrika, Lesotho, Mozambique
Svatitalande i alt	2 034 000 (2006)
Skriftsystem	Latinsk
Språkkodar
ISO 639-1	ss
ISO 639-2	ssw
ISO 639-3	ssw
Wikipedia på svati

Geografisk utbreiing av svati i Sør-Afrika – kor stor del av folket som snakkar svati som heimespråk.

██ 0–20 % ██ 20–40 % ██ 40–60 %

██ 60–80 % ██ 80–100 %

Geografisk utbreiing av svati i Sør-Afrika – tettleik av morsmålsbrukarar.

██ <1 /km² ██ 1–3 /km² ██ 3–10 /km² ██ 10–30 /km² ██ 30–100 /km²

██ 100–300 /km² ██ 300–1000 /km² ██ 1000–3000 /km² ██ >3000 /km²

Bruk

Det blir undervist i svati i skular i Eswatini og i nokre skular i Mpumalanga og KaNgwane-området i Sør-Afrika. Svat er offisielt språk i Eswatini, ved sida av engelsk, og er også eit av elleve offisielle språk i Sør-Afrika. Språkbrukarane kan i stor grad lese og skrive språket.

Dialektar

Svati tala i Eswatini kan delast i tre dialektar: baca, hlubi og phuthi. Standard svati blir hovudsakleg brukt nord i språkområdet, og det er denne dialekten som skal ha størst prestisje.

Fonologi

Konsonantar

	Labial	Dental	Alveolar	Alveolar Lateral	Palatal (-alveolar)	Velar	Glottal
Nasal	m		n		ɲ	ŋ
Lukkelyd	pʰ pʼ b ɓ		tʰ tʼ d			kʰ kʼ g ɠ
Affrikat			ts  dz		tʃʼ dʒ
Frikativ	f  v		s  z	ɬ  ɮ	ʃ  ʒ		h  ɦ
Approksimant				l	j	w
Klikkelydar		ǀ	ǃ

Grammatikk

Substantiv

I svati er substantiva samansett av to delar, eit prefiks og ein ordstamme. Ut frå prefiksa kan ein gruppere substantiva i ulike klassar.

Klasss	Eintal	Fleirtal
1/2	um(u)-1	ba-, be-
1a/2a	Ø-	bo-
3/4	um(u)-1	imi-
5/6	li-	ema-
7/8	s(i)-2	t(i)-2
9/10	iN-3	tiN-3
11/10	lu-, lw-
14	bu-, b-, tj-
15	ku-

¹ umu- erstattar um- einstavingsstammar, som t.d. umuntfu (person).

² s- og t- erstattar si- and ti- framfor stammar som begynner med vokal, som sandla/tandla (hand/hender).

³ N står i prefiksa iN- og tiN- for m, n eller ingen bokstav i det heile

Ord

Nokre døme på ord og setningar:

Norsk	Swazi
Velkommen	Sondzela
Takk	Siyabonga
Goddag / hallo	Sawubona
Røyking forbode	Akubhenywa
Ingen tilgang	Akungenwa
Pass opp!	Caphela!
Lykke til med fødselsdagen	Lusuku lwekutalwa loluhle
God jul og godt nyår	Khisimusi lomuhle kanye neMnyaka lomusha lonenjabulo

Kjelder

• Denne artikkelen bygger på «Swazi language» frå Wikipedia på engelsk, den 14. januar 2013.