Taungkind

Het Taungkind (of Taung Child) is een fossiele schedel en natuurlijk hersenafgietsel van Australopithecus africanus. De vondst in 1924 vormde het eerste bewijs voor een fase in de evolutie van de mensheid die zich typeerde door een combinatie van kleine hersenen met een tweevoetige gang.

Ontdekking

De Buxton Limeworks exploiteerde een kalkgroeve bij Taung in Zuid-Afrika. Oude zandsteenafzettingen in de kalksteen werden met explosieven verwijderd. Daarbij kwamen veel fossielen vrij die als curiositeiten verzameld werden. Men gaf een schedel van een uitgestorven baviaan aan Edwin Gilbert Izod, de directeur van het moederbedrijf, de Northern Lime Company. Die schonk deze schedel weer aan zijn zoon Patrick Izod die het gebruikte als een mantelstuk boven zijn open haard. Daar werd het gezien door een jonge kennis, Josephine Salmons. Zij was de assistente van Raymond Dart, anatoom van de Universiteit van Witwatersrand. Dart had een tekort aan goed materiaal en fossiele primaten uit het zuiden van Afrika waren toen uiterst zeldzaam. Hij vroeg aan zijn collega Robert Young wat van deze fossielen op te sturen. Young bezocht het kantoor van de groeve en zag dat directeur A.E. Spiers een bavianenschedel als presse-papier gebruikte. Die werd ingeleverd en Young zond nog eens twee kratten fossielen verzameld door springmeester De Bruyn op.

Dart ontving de kratten op 24 november 1924. In een van de kratten lag een natuurlijk afgietsel van het brein en Dart herkende het belang ervan omdat hij meende te zien dat de organisatie van de hersens op die van een mens leek. Hij had zijn nette pak aan omdat hij naar een bruiloft toe moest maar hij stortte zich op de andere krat. Daarin lag een gezicht waar het brein bij hoorde. Met geslepen breinaalden legde Dart de fossielen vrij. Hij publiceerde zijn ontdekking al op 7 februari 1925 in het tijdschrift Nature, waarin hij de schedel toeschreef aan een nieuwe soort en geslacht, de "Afrikaanse zuidelijke aap". De belangstelling in Engeland ging in die tijd uit naar de vervalste fossielen van de Piltdown-mens, een later als zodanig herkende vervalsing die een grote schedelomvang met het gebit van een basale mensaap zou combineren, precies het tegenovergestelde van het Taungkind. Britse geleerden wilden ook niet aanvaarden dat de menselijke voorouder in zwart Afrika woonde of dat de moderne mens voortkwam uit een groep aapmensen. Raymond Darts vondst werd gedurende enkele tientallen jaren niet op waarde geschat. De aandacht ging meer uit naar de Pekingmens. Robert Broom had al van het begin af het belang van het Taungkind onderkend en vond in de jaren dertig veel vollediger skeletten. Na de oorlog kreeg hij steun van Amerikaanse onderzoekers. In de jaren zestig werden de australopitheken het belangrijkste onderzoeksgebied in de paleoantropologie.

De schedel bevindt zich tegenwoordig in het bezoekerscentrum van de werelderfgoedlocatie Cradle of Humankind te Maropeng, Zuid-Afrika. De schedel heeft het inventarisnummer Taung-1 en is het holotype van A. africanus.

Beschrijving

Het Taungkind was waarschijnlijk op het moment van de dood zo'n 2,5 miljoen jaar geleden drie tot vier jaar oud. In eerste instantie werd een leeftijd van zes jaar aangenomen. Het kind liep rechtop, zoals blijkt uit het voorwaarts gelegen achterhoofdsgat, was ongeveer 125 centimeter lang, woog ongeveer 30 tot 34 kilogram en had een herseninhoud van 405 cm³. De hoektanden zijn gereduceerd.

Zijn soort leefde hoofdzakelijk op een savanne. Vergelijkingen met een negen jaar oud kind wijzen erop dat de groeisnelheid tot de puberteit van de A. africanus hetzelfde was als van de tegenwoordige mensapen zoals de chimpansee. Soorten zoals Homo ergaster/Homo erectus, hebben een groeisnelheid tussen die van de moderne mens en de basale mensapen. Het bewijs hiervoor is hoofdzakelijk gebaseerd op de vondst van de Turkana Boy in 1984.

Begin 2006 werd door CNN aangekondigd dat het Taungkind waarschijnlijk om het leven was gekomen door een arend of vergelijkbare roofvogel. Men kwam tot deze conclusie doordat de beschadigingen aan de schedel en oogkassen vergelijkbaar zijn met die bij door arenden gedode mensapen.

Dart beschreef de hersenen. In 2025 werden die opnieuw beschreven met moderne technieken. Daarbij werden drie kenmerken gevonden die typisch zijn voor Homo sapiens maar uiterst zeldzaam bij chimpansees en één kenmerk dat alle chimpansees bezitten doch moderne mensen missen.

Literatuur

Hurst, S.; Holloway, R.; Garvin, H.; Bocko, G.; Garcia, K.; Cofran, Z.; et al. 2025. "A reanalysis of the Taung endocranial surface: Comparison with large samples of living hominids". Journal of Human Evolution. 200: 103637. 103637

Zie ook

Evolutie van de mens

Zie de categorie Taung Child van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.