OpenRefine

ဝှာင်:Tango-preferences-desktop.svg

မုက်လိက်ဏအ်ဝွံ ဒှ်မုက်လိက် သၞောတ်ဝ် (Guideline) ဝဳကဳပဳဒဳယာမန် ရ။ ဍေံဒှ် သၞောတ်ဝ် မဒုင်သဇိုင်လတူ လညာတ်တုပ်သၟဟ် ညးလွပ်ဂမၠိုင်တုဲ၊ ဇၟာပ်ညးပလေဝ်လိက်တအ် သ္ဒးစွံသတိ ကေုာံ ဒ္ဂေတ်ဗက်ရ။ ယဝ်ရ မိက်ဂွံပလေဝ်ဒါန် လိက်ပရေင်ဏအ်မ္ဂး၊ သ္ဒးပသောင်ကလး ကေုာံ ကေတ်လညာတ် ပ္ဍဲမုက်လိက် ဓရီုကျာ ကိုပ်ကၠာညိ။

တင်သရုပ် ဗွဲခမၞောန်:

OpenRefine ဝွံ ဒှ်ကိရိယာ ကဆံင်သၠုင် သွက်ဂွံ ပလေဝ်ပလေတ် တင်ဂၞင် ကေုာံ ဆက်စၠောအ် တင်ဂၞင်ဘာသာမန် (မပ္တံကဵု စရင်ယၟုကွာန်၊ လိက်အုပ်၊ ပူဂိုလ်) ကု ဝဳကဳဒေတာ (Wikidata) နကဵု လၟိဟ်ဗွဲမဂၠိုင် မွဲအလန်ဓဝ်ရ။

OpenRefine (ကိုပ်ကၠာတေအ် ကော်စ Google Refine) ဝွံ ပ္ဍဲကဵု သၞောတ်ဝ် ဝဳကဳပဳဒဳယာ ခေတ်တၟိမ္ဂး၊ ဒှ်ကိရိယာ ဆော့ဖ်ဝဲလ် အဓိကအိုတ် သွက်ဂွံ သ္ၚေဝ်ဂၠိပ်၊ ပလေဝ်ပလေတ် ကေုာံ ပၠောပ်စုတ် တင်ဂၞင် (Structured Data) နကဵု လၟိဟ်ဗွဲမဂၠိုင် (Mass edits) ရ။

OpenRefine

ညးဇၞော်မောဝ်(ဂမၠိုင်)	Freebase၊ ဆက်တုဲ Google၊ လၟုဟ် ဂကောံ သၞောတ်ပံက်လမၠး (Open source community)
Initial release	နဝ်ဝေမ်ပါ ၁၀၊ ၂၀၁၀ (၂၀၁၀-၁၁-10)
မခၞံလဝ် နကဵု	Java
ဒတန်ဖလေတ်ဝှမ်	Microsoft Windows, Linux, macOS
Available in	အင်္ဂလိက်၊ အဳတလဳ၊ ကြုက်၊ ဂျပေန်၊ ပြင်သေတ်၊ ဂျာမနဳ
ဂကူ	ပရေင်ကောပ်ကာဲ တင်ဂၞင် (Data management) ပရေင်ထ္ၜးရုပ်ရဴ တင်ဂၞင် (Data visualization)
လာင်ဇြေန်	BSD License

နဒဒှ် ညးပလေဝ်လိက် ကေုာံ ညးကောပ်ကာဲ ကွန်ရက်တင်ဂၞင် ဝဳကဳပဳဒဳယာမန်မွဲမ္ဂး၊ ကိရိယာဏအ်ဝွံ ဒှ်ဒဒန် အဓိက သွက်ဂွံ ပၠောပ်စုတ် အာဲကၟာဲတင်ဂၞင် မန် (ဥပမာ - စရင်ယၟုကွာန် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်၊ စရင်အစာကၞေဟ်မန်၊ စရင်ကျာ်စေတဳ) ကု ကွန်ရက်တင်ဂၞင် ဂၠးကဝ် ဝဳကဳဒေတာ (Wikidata) ရ။ စၞးမဒးလုပ်ချူ ပ္ဍဲဝဳကဳဒေတာ မွဲတုဲမွဲဂှ်၊ OpenRefine ကဵုအခေါင် ပတိုန်ပၠောပ် တင်ဂၞင် ဍောင်လ္ၚီ မွဲအလန်ဓဝ်ရ။

၁။ မုဟိုတ် သ္ဒးစကာ OpenRefine ရော? (Next-Gen Capabilities)

ပ္ဍဲခေတ် AI ကေုာံ Semantic Web ဏအ်မ္ဂး၊ တင်ဂၞင်မန်ပိုဲ သ္ဒးနွံကဵု လဒက်ပ္တန် မခိုင်ကၠိုက်ရ။ OpenRefine ဝွံ နွံကဵု အစောံစရာဲ အဓိက (၃) သာ်-

1. ပွမအးဇ္ၚး တင်ဂၞင် (Data Cleaning & Clustering): စရင်တင်ဂၞင် မကၠုင်နူ Excel ဟွံသေင်မ္ဂး CSV တအ်ဂှ် ယၟုမၞိဟ်/ယၟုကွာန် ချူလဝ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ် (ဥပမာ - "မတ်မလီု", "မတ်မလီု(ဍုင်)", "Mawlamyine") တအ်ဂှ် ဍေံဂၠာဲကဵုတုဲ ပံင်ကောံ ပလေဝ်ကဵု မွဲဗီုဓဝ်မာန်ရ။
2. ပွမဂၠာဲဆက်စၠောအ် စၟတ်သမ္တီ (Reconciliation): ဍေံတံင်ကေတ် ယၟုမန် နူကဵု လိက်စရင်ပိုဲတုဲ အာဂၠာဲစၟဳစၟတ် ကု တိုက်တင်ဂၞင် ဝဳကဳဒေတာ ရ။ ယဝ်ရ နွံဒၟံင်တုဲတုဲမ္ဂး ဍေံဆက်စၠောအ်ကဵု ကောဒ် Q-item (ဥပမာ- Q1234) အလဵုအလဵုရ။
3. ပွမဒက်ပ္တန် လဒက်ပ္တန် (Schema Alignment): ပိုဲဖန်ဗဒှ် ဗီုပြင် လဒက်ပ္တန် (Schema) မွဲတုဲ (ဥပမာ - [ယၟုကွာန်] -> [နွံပ္ဍဲ ပွိုင်ဍုင်] -> [မုဟ်ဍုင်])၊ ဍေံကၠောန်ကဵု သွက်တင်ဂၞင် သီုဖအိုတ် လၟိဟ်လ္ၚီကီုလေဝ် မွဲအလန်ဓဝ်ရ။

၂။ လၟေင်ကမၠောန် ဆက်စၠောအ် တင်ဂၞင် (Integration Workflow)

သွက်ဂွံ စကာ OpenRefine ကု ဝဳကဳဒေတာ မ္ဂး သ္ဒးဒ္ဂေတ်ဗက် လၟေင်ကမၠောန် ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ-

ကဆံင် ၁: ပၠောပ်စုတ် တင်ဂၞင် (Import Data)

• ပလေဝ်ပလေတ်လဝ် စရင်တင်ဂၞင်ဇကု နကဵု ဖိုင် .csv, .xlsx ဟွံသေင်မ္ဂး Google Sheets ရ။
• ပံက် OpenRefine တုဲ ဍဵု Create Project ရ။ ရုဲစှ်ဖိုင်ဇကုတုဲ ဖန်ဗဒှ် ပရဝ်ဂျေတ်တၟိညိ။

ကဆံင် ၂: ပွမဂၠာဲဆက်စၠောအ် (Reconcile)

ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကဆံင် ကိစ္စဇၞော်အိုတ်ရ။ ပိုဲဒးတီ ဒဒှ်ရ အရာပိုဲမပတိုန်ဂှ် နွံဒၟံင် ပ္ဍဲဝဳကဳဒေတာ တုဲယျဟာ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ဒးခၞံဗဒှ်တၟိဟာ ရ။

• ဍဵုလတူ က္ဍိုပ်ကဝ်လာမ် (Column) > Reconcile > Start reconciling။
• ရုဲစှ် ဝဳကဳဒေတာ (Wikidata) နဒဒှ် တိုက်တင်ဂၞင် သဇိုင်။
• သၞောတ်စက်ဂှ် ကဵုသွဟ် (Match) လတူ တင်ဂၞင်ပိုဲရ။ ယဝ်ဍာံမ္ဂး ဍဵုဒုင်တဲ (Accept) ညိ။ ယဝ်ဟွံမွဲမ္ဂး စၟတ်သမ္တီ နဒဒှ် "Create new item" (ခၞံဗဒှ် တၟိ) ညိ။

ကဆံင် ၃: ဒက်ပ္တန် ဗီုပြင် (Build Schema)

• အာဇရေင် Tab မၞုံယၟု Wikidata (လပါ်လတူ မုက်ခံက်အင်) တုဲ ဍဵု Edit schema။
• ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ် ပိုဲသ္ဒး ဖျေဟ်ဗီုပြင် ဒဒှ်ရ တင်ဂၞင်ပိုဲဏအ် မုဂွံစုတ် ပ္ဍဲဝဳကဳဒေတာရော (ဥပမာ - Instance of (P31) -> Village (Q532))။
• စကာ ပရေင်ဆက်စပ် (Properties) မန်/အင်္ဂလိက် မစှ်ေသၞောတ်ဂမၠိုင်ရ။

ကဆံင် ၄: ပတိုန်ပၠောပ် (Upload to Wikidata)

• ကြဴနူ စၟဳစၟတ် ပ္ဍဲ Issues tab ဍိုက်ပေင်တုဲ၊ ဍဵု Upload edits to Wikidata။
• စုတ်ကဵု သရုပ်တင်ဂၞင် (Edit summary) ဥပမာ - "Importing Mon village data" တုဲ ဍဵု Upload ညိ။

၃။ သၞောတ်ဝ် ကေုာံ စည်းကမ်း သွက်ညးပလေဝ်လိက် (Admin Directives)

ဟိုတ်နူ ကိရိယာဏအ်ဝွံ ကၠောန်ဗဒှ် ပရေင်ပြံင်လှာဲ လၟိဟ်ဗွဲမဂၠိုင်မာန်တုဲ၊ သ္ဒးမင်မွဲ စည်းကမ်း သဇိုင်ဂမၠိုင်ရ-

• စံင်ၜတ် နကဵု လၟိဟ်အောန်အောန် ကိုပ်ကၠာ (Test Small Batches): လ္ပပတိုန် တင်ဂၞင် မွဲသောင်း မွဲအလန်ဓဝ် ပ္ဍဲအလန်ကိုပ်ကၠာအိုတ်ညိ။ ပတိုန်စံင်ရံင် ၅-၁၀ မတုဲ စၟဳစၟတ် ပ္ဍဲဝဳကဳဒေတာ ဒဒှ်ရ Schema စှ်ေဒၟံင် သၞောတ်ဟာ ရ။
• ပရေင်စၟတ်သမ္တီ ယၟု (Standardize Orthography): သ္ဒးစၟဳစၟတ် ညံင်သဒ္ဒါ ကေုာံ သတ်အက္ခရ်မန် ဂွံဍာံစၟတ် ဒတန် ကိုပ်ကၠာ ဟွံဂွံ ပတိုန်။
• စကာ ယၟုဘာသာမန် နဒဒှ် Label: ပ္ဍဲကဆံင် Schema မ္ဂး၊ သ္ဒးဖန်ဗဒှ်လဝ် ညံင် ယၟုမန်တအ် ဂွံလုပ်အာ နဒဒှ် "Mon label (mnw)" လၟိုန်ရ။

မုက်လိက် မဆက်စပ် (See Also)

• ဝဳကဳပဳဒဳယာ:ပွမဆက်စၠောအ် ဝဳကဳဒေတာ
• မုက်လိက် တမ်မူလ OpenRefine
• ဝဳကဳဒေတာ ကေုာံ OpenRefine (Tutorial)